Sık Kullanılanlara Ekle

Açılış Sayfası Yap

İletişim    Kurumsal

24 Ekim 2005 /
Pazartesi

Milliyet Online    Emlak    Arabam    Kariyerim
Cumartesi
Pazar
Ege
Seri İlanlar

» Detaylı Arama

SON
DAKİKA

ANA
SAYFA

YAZARLAR

SİYASET

EKONOMİ

FİNANS

DÜNYA

SPOR

GÜNCEL

YAŞAM

MAGAZİN

ASTROLOJİ

TEKNOLOJİ

HAVA
DURUMU

OMBUDSMAN

ÇİZERLER

Bilişim

Eğitim

TV
Rehberi

Tatil

Haber İndeksi Arşiv Haberci Üyelik Bülten

Hızlı Erişim Son Dakika Ana
Sayfa Bugünkü
Gazete Güncel Siyaset Ekonomi Finans Yazarlar Spor Dünya Yaşam Magazin Sağlık Kadına Özel Astroloji Otomobil Çizerler Teknoloji Tv Rehberi İş
Yaşamı Ombudsman
Hava Durumu
Cumartesi Pazar Ege
Kitap Sinema Business Vitrin Eğitim Mizah

Bilkent
Üniversitesi Tarih Bölümü'nün kurucusu Prof. Halil
İnalcık:Avrupa,
tarihi boyunca Türkiye'siz olamamıştır

Prof.
İnalcık, "Avrupa'da ticaret, kapitalizmin doğuşu Avrupa'nın
16. yüzyıl içinde Osmanlı ile ticaretine dayanıyordu.
Avrupa'da kapitalizmin doğuşuna büyük katkıda bulunduk. Avrupa
kamuoyu bunları bilmiyor. Sadece Türklerin barbarlığını
hatırlıyor" diyor

SOHBET ODASI - DERYA
SAZAK

DERYA SAZAK: Yaşayan en önemli
tarihçilerden biri olarak Türkiye'nin 3 Ekim'de başlayan AB
müzakere sürecini nasıl değerlendiriyorsunuz? Tanzimat'tan bu
yana süregelen ikiyüz yıllık 'Batılılaşma serüveni' tam
üyelikle sonuçlanabilecek mi? Türkiye AB kapısını bu defa,
'İslami kimliği' öne çıkan bir iktidarla çalıyor.
HALİL
İNALCIK: Türkiye Cumhuriyeti bir hanedan yada imparatorluk
değildir. Atatürk ile Batılı devlet ve toplum olma kararı
aldık.
Laik bir anayasal sistemine sahibiz. Medeni Kanunu,
Avrupa'nın hukuk düzenini kabul etmişiz. Herhangi bir İslam
devleti değiliz. Hükümet de kökeni 'İslami parti' olmasına
rağmen bu gerçeğe göre hareket ediyor.

Ilımlı
İslam?..
Yok, o olmaz. Memleketin bugünkü iktidarla
İslami bilince varması tamamen toplumsal bir olgudur. Batı
Avrupa ve ABD bunu kasten karıştırıyor.
Türkiye'yi,
azınlıkları ezen, insan hakları olmayan, Kilise ve
Hıristiyanlara karşı yapıda gösterip reformlara zorluyorlar.

Dinsel yaklaşım
Tanzimat
'garpçılığı'...
Bunları 1923'te aşmışız. Türkiye
Cumhuriyeti, yeni bir devlettir. Bize, Osmanlı'ya yaptıkları
bağnazlıkları, yürüttükleri politikaları yüklemesinler.
Tanzimat devrindeki tutumlarını sergiliyorlar.

O
zaman da bir 'Şark meselesi' varmış.
Bugün de 'Şark
meselesi' zihniyetiyle hareket ediyorlar. Osmanlı devlet
sistemi dine dayalıydı. Türkiye Cumhuriyeti kuruluşundan
itibaren laiktir. Avrupa'da Türkiye'nin üyeliğine karşı
çıkanlar dinsel yaklaşım sergiliyor. Papa, 'Müslüman
Türkiye'yi AB'ye almayın' diye mesaj veriyor.

'Hıristiyan birlik ' vurgusu gelecekte Türkiye'yi
etkiler mi?
Fransa, referandum istiyor. Referandum
şartı, Katolik halkın, Türkiye'ye 'hayır' demesine bugünden
ortam hazırlamaktır. İtalya'dan da aynı işaretler geliyor: 'AB
gündemine Kıbrıs meselesini ve sözde Ermeni soykırım
meselesini almıştır' diye yazıyorlar. Avrupa Parlamentosu'ndan
karar çıkartıyorlar. Bu haksız bir şeydir.

Üçüncü
dünya harbi
Din meselesi öne çıkarsa Huntington'ın
'medeniyetler çatışması' tezi geçerlik kazanmaz mı, Batı bu
tehlikeyi 11 Eylül'de görmedi mi?
Bush'un ilk tepkisi
'Haçlı Seferi'nden söz etmek olmuştu. Batı'daki bağnaz
Hıristiyan tepkiler Türkiye'nin üyeliği önünde ciddi engel.

Avrupa'nın Kürt meselesine dönük kaygıları da devam
ediyor. PKK nedeniyle Türkiye'de yeniden iç savaş ortamı
doğabileceğini öne sürüyorlar.
Amerika bu bölgedeki
Kürtlerin en yakın silah arkadaşıdır. Kuzey Irak'ta Kürt
devletinin altyapısını Amerika hazırladı. Talabani'yi Irak'ın
başına getirdi. ABD'nin Ortadoğu'da 'ikinci İsrail' kurma
planı var. Bu senaryo Türkiye için felaket olur. Üçüncü dünya
harbi çıkar.

Sömürgeleştirme
Türkiye'nin
kendi Kürtlerinden niye korkusu olsun? PKK terörüne rağmen,
halk ayrılıkçı tuzağa düşmedi. AB sürecindeki demokratikleşme
çabalarından Kürtler de olumlu yönde etkilenmiyor
mu?
Erdoğan Kürt sorununu çözmeye yönelik girişimde
bulundu. Diyarbakır'a gitmeden siyasi mesajlar verdi. 52
belediye başkanı toplanıp deklarasyon yayımladı. Başbakan'a
yabancı bir memlekete gider gibi tavır aldılar. Bu bir
olgudur. Barzani, kuzey Irak'ta kendine ayrı bir hudut
çiziyor.
PKK artık Şırnak'ta faaliyette bulunmuyor,
Iğdır'da, Mersin'de bayrak açıyorlar. Son bir harita gördüm;
Doğu Anadolu'nun kuzeyi Ermenistan, güneyi Kürdistan! Bunlar
süper güçlerin sömürgeleştirme politikası. Böl ve yönet.
ABD'nin 11 Eylül'den sonra uygulamaya koyduğu Büyük Ortadoğu
Projesi'ne dikkat etmeliyiz.

ABD'nin Irak'ta başı
belada; her gün yüzlerce insan ölüyor. Irak iç savaşa
sürükleniyor.
Bir Arap dünyası var. Ancak Amerika'nın
politikasının vazgeçilmezleri de var. Biri Ortadoğu'da hâkim
olmak. Petrol ve Rusya'nın Kafkaslardan inip yayılmasını
önlemeye dönük jeostratejisi nedeniyle, ABD Türkiye'nin
ittifakını terk edemez. Avrupa'nın Kürt meselesine bakışı daha
platoniktir. Demokrasi ve insan haklarına endekslidir.

'Ilımlı İslam olmaz'
ABD, 11 Eylül
saldırılarını fırsat olarak kullandı; Afganistan ve Irak'a
yerleşti. Avrupa bu coğrafyada ABD'yi tek başına bırakmak
ister mi? Türkiye'nin üyeliği, Avrupa'nın sınırlarını
egemenlik alanını genişletecek.
Diplomaside en olumsuzu
düşüneceksiniz. Ona göre tedbir alacaksınız.

1 Mart
tezkeresinin Meclis'ten geçmeyişini nasıl
yorumluyorsunuz?
İyi oldu. Girseydik batağa
saplanacaktık. ABD ordusuna izin verseydik, Arap dünyasını
karşımıza alacaktık. Saddam Arap dünyası için kahramandır.
Irak politikasında Türkiye için çok tehlikeli bir vaziyet var.
ABD, Irak'ın başına Talabani'yi getirerek konfederasyonun
yolunu açtı. Kürtler davaları için tüm Irak devletini
kullanabilme şansına erişiyor.

ABD yönetiminin
Erdoğan'a verdiği desteğe ne diyorsunuz, 'ılımlı İslam'ı
Ortadoğu rejimlerine yayma stratejisi mi?
Ilımlı İslam
diye bir şey olamaz. Bir İslam vardır, bir de köktenci İslam.

'Bir tek Schröder kaldı bizi
savunan'

Avrupa nasıl bakıyor?
'Üçüncü Viyana kuşatması', 'Anne Türkler geliyor' korkusu
abartılı değil mi?
Türklere hâlâ Haçlı seferleri
ruhuyla bakan çevreler var. Barbaros Hayrettin bir donanma ile
1543'te Nice'e Fransa'ya yardıma gitti. Fransa Korsika'yı
bizim sayemizde aldı. Fransa, Türk donanmasının ikmalini
üzerine almıştı. Osmanlı ordusundan 30 bin kişiyle kışı
Tulon'da geçirdiler. Fransa yardım sözünü tutmuyor. Barbaros
İtalya sahillerindeki halkı esir ediyor. Fidye alıyor, yiyecek
temin ediyor.

Birleşik Avrupa fikri, güçlü olduğu
dönemde Osmanlı izlerini de taşıyor anlaşılan, 1815'te Viyana
Kongresi'nde Avrupa'nın istikrarı için Osmanlı Devleti de
birliğe katma fikri doğmuş.
Avrupa tarih boyunca
Türkiye'siz olamamıştır. Avrupa'da ticaret, kapitalizmin
doğuşu Avrupa'nın 16. yüzyıl içinde Osmanlı ile ticaretine
dayanıyordu. Avrupa'da kapitalizmin doğuşuna büyük katkıda
bulunduk. Avrupa kamuoyu bunları bilmiyor. Sadece Türklerin
barbarlığını hatırlıyor.

Unutulanlar
Rönesans'ta da 13. yüzyıldan
itibaren İslamiyetin etkisinden söz edilir. Batı ortaçağ
karanlığında yaşarken, Doğu'da bilim, teknoloji ve felsefede
ilerleme yaşanıyordu.
Yok, hümanizm bambaşka.
Avrupa'nın siyasi coğrafyasına 16. yüzyılda Osmanlı'nın etkisi
nasıl olmuş anlatayım. Papalık ve Habsburg imparatorluğu bütün
Avrupa'yı bir bütün olarak düşünüyor. Türklere karşı Haçlı
seferleri yeniden canlandırılmak istenince milli devlet şuuru
uyanıyor. Avrupa'da ulus devletler böyle ortaya çıkıyor.

Türkiye'nin AB üyeliğine bugün en karşıt ülke
Fransa. Neden?
Fransa halkı tarihi bilmiyor. Birinci
Fransçois esir edilip Madrid'e götürüldüğünde annesi Kanuni'ye
'Oğlumu kurtar' diye mektup yazdı. Şimdi bunlar unutuluyor.
Almanya'da Protestanlığın yerleşmesinde de Osmanlı'nın etkisi
büyük. Yeni Papa çok muhafazakâr. Haçlı ruhuna sahip bir
kafada, Müslüman bir ülkenin Avrupa'daki Hıristiyan birliğe
giremeyeceğini savunuyor. Bir tek Schröder kaldı Türkiye'yi
savunan.

Köktendincilik korkusu
Time,
'Türbanlı Mona Lisa' resmini kapak yapmıştı, Avrupa'da İslamcı
yükselişin etkilerinden söz ederek. Avrupa'nın 'kimlik krizi'
diye... 11 Eylül sonrası 'terör' saldırıları da bu korkuyu
besliyor.
Türkiye alınmazsa köktendinciliğe kayar mı
diye de bir korku var.

Sonuçta tam üyelik
müzakereleri başladı, 3 Ekim tarihsel bir eşik değil
mi?
Evet ama üyelik garanti değil. Müzakerelerin ucu
açık. İmtiyazlı ortaklığa da gidilebilir. Gümrük Birliği bir
nevi kapitülasyon rejiminin devamıdır. AB'ye üye olacağız diye
Avrupa'nın sömürge memleketi durumuna düşmemeliyiz.

İmtiyazlı ortaklık?..
Ekonomik bağımlılık
demektir. Bir de Kıbrıs ve Ege sorunları var. Yunanistan'ın
bir 'Megali ideası' var. Karamanlis'in felsefesi Türkiye'yi
kapıda bekleterek bütün sorunları AB'nin desteğiyle çözmektir.
Son anda veto hakkını elinde tutuyor.

'Tamamen diz çökmüşseniz
kaybedersiniz'

Türkiye hep 'kaybetme'
noktasında mı, gelecek on yılda kendi politikalarını gücünü
AB'ye kabul ettirme şansı olmayacak mı? Tarih boyunca
korkularımızla yaşamışız. 90 yılllık Cumhuriyet, ulusal
çıkarlarımızı koruyacak güçte değil mi?
Elbette ama
şunu yapmayalım, Ermeni meselesinde daha anlayışlı davranmak,
Patriğe istediği ekümenlik sıfatını tanımak, Heybeliada Ruhban
Okulu'nu açmak sadece kayıplara zemin hazırlamaktır. Ne
Yunanistan'ı ne Avrupayı tatmin edebilir, ne de AB'ye girişi
garanti edebiliriz. Tamamen hayal.

Türkiye AB
dışında kalırsa bu tür sorunlarla karşılaşmayacak
mı?
Taviz vermekle de problemler çözülmez. Bizim zayıf
noktamız, zaafımız şu : 'AB'ye girmek için sanki her şeyi
kabul eder durumdayız.' Uluslararası bir müzakerede eğer
elinizde koz yoksa, tam manasıyla diz çökmüşseniz hiçbir şey
elde edemezsiniz, daima kaybedersiniz. Sözde Ermeni
soykırımını tanı, Kıbrıs'ı bırak. Hayır efendim bırakmayız
diyoruz, ama bir taraftan da AB'ye girme sevdasından
vazgeçmiyoruz.
Ben AB'ye karşı değilim. Ama taviz vermekle
ikna edebilir miyiz? Bunun korkuyla ilgisi yok. Hiçbir devlet,
antlaşmalarla perçinleşmiş haklarından vazgeçemez. Vazgeçerse
kendi varlığı tehlikeye düşer, parçalanır. Sevr'e gideriz!

Ekümenlik, Lozan'ı deler

Rum
Ortodoks Kilisesi'ne ekümenlik hakkı tanınırsa İstanbul
Vatikan gibi mi olur?
Evvela haklarınızdan
vazgeçiyorsunuz, Lozan'la Patriğin statüsü tayin edilmiştir.
Lozan'a bir delik açıyorsunuz. Ruhban okulu da patrikliğin bu
davaları için bir basamaktır.

Türkiye'nin sancıları
'3. Tanzimat' olarak nitelendiriliyor...
Tanzimat bir
iflas ifade eder. 1876'da o kadar taviz verdik ki... Bugün
Türkiye için en büyük tehlike ekonomik krizdir. Borçlarımızı
ödeyemeyecek duruma gelirsek AB'nin, ABD'nin her dediğini
kabul etme noktasına geliriz.

Bugünkü iktidar,
İslamı, toplum hayatında daha etkin kıldıkça, Batı ile
aramızda AKP'nin başörtüsüne özgürlük şeklinde algıladığı,
kadınların giderek kapandığı bir 'modernite' krizi doğmaz
mı?
Türkiye şimdiden içeride iki kampa bölünmüş halde,
İslamcı ve Atatürkçü birbirine selam bile vermiyor. Son
zamanlarda demokrasi yönünde gelişmeler oldu. Türkiye'de iç ve
dış tehditler karşısında ordusuna dayanan dar bir
milliyetçilik felsefesi vardı, yıkıldı. İslami kanat, tabanı
din bakımından tatmin etmek için imam hatipler, her apartmana
mescit gibi popülist tedbirlere başvurursa tepki görür.
Erdoğan yüksek devlet menfaatlerini öne alıyorsa o zaman bu
gibi popülist tedbirlere başvurmaz ve devlet adamı sıfatı
kazanır.

'Cumhuriyet çocukları
bunlar'

Türkiye AB üyesi olmaya çalışırken
İslama kayabilir mi?
Bakın devletin İslamlaşması demek
hilafet demektir ama biz laik Türkiye'yiz. Hükümetimiz de bu
görüşe bağlı kalırsa Türkiye için selamettir, ama tabana taviz
vermek gibi popülist bir politika güderse o zaman tehlikedir.

Başbakanımız'ın, Hilmi Özkök'ün beyanları açıkça
gösteriyor ki, laik karakterimizi terk edemeyiz. Türkiye'nin
bölünmezliği, Kıbrıs gibi ulusal meselelerde hükümet ile ordu
arasında bir işbirliği mutlaka gerekiyor.
Erdoğan'ın,
'Artık bayrağa sarılı şehit cenazeleri görmek istemiyoruz',
PKK'ya karşı önlem alacağız' demesi önemli bir kararı
gösteriyor. Üniter Türk devleti esasından vazgeçelim diye bir
düşünce yok.

İmparatorluğun son dönemindeki
'Türkleşmek, İslamlaşmak, muasırlaşmak' felsefesi Osmanlı'yı
kurtarmaya yetmedi. Bugün hâlâ ümmetçiliği savunanlar
var.
Erbakan tekrar iktidara gelseydi ümmetçilik
düşüncesi belki devam ederdi. Bu genç ekip öyle gözükmüyor.
Cumhuriyet çocukları bunlar. Devletimizin zaruretlerini
benimsediler. Atatürk'ün söylediği gibi din, vicdan işidir.
Bunu benimsediler.
Tüm vatandaşlar Cumhuriyetimizin,
devletimizin değerini bilerek, Türkiye'nin ulusal
çıkarlarından ödün vermeden Avrupa ile birlik yolunda
ilerlemeliyiz.

KİMDİR?
Halil İnalcık, 1916 doğumlu.
Ankara Üniversitesi Dil Tarih Coğrafya Fakültesi mezunu
(1940). 1956-1972 yılları arasında Siyasal Bilgiler
Fakültesi'nde öğretim üyeliği yaptı. 1972-1986 döneminde
ABD'de Chicago Üniversitesi'nde Osmanlı Tarihi dersleri verdi.
Columbia, Princeton, Harvard gibi dünyanın önde gelen
üniversitelerinde konuk profesör olarak çalıştı. Türkiye'ye
dönüşünde Bilkent Üniversitesi Tarih Bölümü'nü kurdu. Osmanlı
tarihi üzerinde çok sayıda eseri bulunan Prof. Halil
İnalcık'ın 17 kitap ve 300'den fazla makalesi bulunuyor.
İnalcık, 1991'de Dışişleri Bakanlığı yüksek nişan ve madalyası
ile ödüllendirildi.

Yorum
Oku | Yorum Yaz

SİYASET

Avrupa,
tarihi boyunca Türkiye'siz olamamıştır
Köşk'ten
rektör daveti
Erdoğan
ile Adnan Ağabey arasına Çakıcı girdi
Mazlum-Der
oradaydı
Fidan
cinayetini itiraf ettiler

Taha
AKYOL

CHP'den
eğitim mektubu
CHP eğitim sözcüsü Sayın Mustafa
Gazalcı uzun...

Hasan
CEMAL

Sevinmek
kötü bir şey değil!
Orhan Pamuk konuşuyor
kürsüde. "Avrupa hayali...

AB Ulusal Programı (Giriş ve Siyasi
Kriterleri)

AB - Katılım Ortaklığı Belgesi

Kopenhag
Kriterleri

© 2005 Milliyet