<  İ N T E R N E T  B A S K I S
I  >

11 Ekim
2005

Kodunuz:
Şifreniz:

(Üye olmak
istiyorum)

Bugünkü
Radikal
Ana
Sayfa
Sıcak
Haber
Yazarlar
Yaşam
Türkiye
Politika
Yorum
Dış
Haberler
Ekonomi
Spor
Kültür/Sanat
Haber
Listesi
Sanal
Alem
Radikal2
Cumartesi
Kitap

En
aktif üyeler

Günün Sözü
Üstünde
ilaçlar denenen bir yara kapanmaz. İkide bir başka yere dikilen bitki
gelişmez.
Seneca

Tarihte Bugün
Takvimler 11 ekim tarihini gösterdiği zaman...

1953
yılında,
Adapazarı Şeker Fabrikası üretime başladı.

1957
yılında,
Afyon Çimento Fabrikası üretime başladı.

Yazdır Yolla | Arşive
Ekle

Türkiye

İslam ve
demokrasi

Türker
Alkan

11/10/2005 (2287 kişi okudu)

Geçenlerde internette Bernard Lewis'in bir makalesi gözüme
ilişti: 'Türkiye neden tek Müslüman demokrasisidir?' (Why Turkey is
the only Muslim democracy?)
Bildiğiniz gibi Lewis, İslam
tarihini en iyi bilen kişilerden birisidir. Yazısını merakla okudum.

Lewis, Türkiye'nin demokratikleşmesini çeşitli nedenlere
dayanarak açıklamaya çalışmış. İlk olarak Türkiye'nin her zaman
bağımsızlığını korumasının, hiç sömürgeleşmemesinin önemini
vurguluyor. Sömürge olsaydı Batı kurumlarını benimsemekte ve
kendisini eleştirmekte bu kadar rahat olmazdı, demeye getiriyor.
Haklı olabilir. Fakat bu argümanın bir zayıf yanı (Lewis'in de
belirttiği gibi) Türkiye dışında bağımsızlığını koruyan başka
ülkelerin de (İran, Afganistan...) bulunmasıdır. Bağımsızlığını
korumak olumlu olsa bile yeterli olmuyor belli ki.
Lewis'in ele
aldığı ikinci unsur, tarihle ilgili: Türkiye, bütün Müslüman ülkeler
içinde Batı ile en uzun süre en yakın ilişkiyi sürdüren ülke
olmuştur. Bir çeyrek yüzyıldır süren parlamenter demokrasi deneyimi
Müslüman ülkeler arasında en uzun olanıdır.
Osmanlı-Türk
deneyiminin olumlu bir yanı, demokratikleş-menin tedrici bir biçimde
gerçekleşmesidir. 'Demokrasi çok güçlü bir ilaçtır, birden yüksek
dozda alınırsa hastayı öldürebilir!' Türkiye, akıllıca bir seçimle,
demokrasinin bütün unsurlarını birden benimsemeye kalkmadı, adım
adım yürürlüğe koydu, diyor Lewis.
Osmanlı döneminde ve
Cumhuriyet döneminde gerçekleştirilen ekonomik gelişmeler de, yazara
göre demokrasiyi yerleştirecek davranışların gelişmesine (girişimci
bir orta sınıf yaratarak) katkıda bulunmuş olmalı.
Ve
Türkiye'nin laikleşmesinin (ilginçtir ki Lewis, 'secularism'
sözcüğünü 'çok sert olduğu ve ateizmi çağrıştırdığı için' kullanmak
istemiyor!) demokratikleşme açısından diğer İslam ülkelerinin
ulaşamadığı bir aşamayı oluşturduğunu belirtiyor.
Makalenin en
zayıf yanı, Osmanlı'da sivil toplumun önemli bir yer tuttuğunu
kanıtlama çabası oluşturuyor. Vakıflar (sınırlı da olsa) sivil
toplum kuruluşları olarak kabul edilebilir. Fakat, ordunun ve
Yeniçerilerin birer sivil toplum kuruluşu olduğu iddiası bana çok
zorlama gözüktü. 'Ayan' ve 'eşraf'ın da bir ölçüye kadar sivil
toplum kuruluşu olduğu ileri sürülse bile, bu etkinin Lewis'in
yaptığı kadar büyütülmemesi gerekirdi.
Bu konudaki doğru
yaklaşım belki de 'demokratikleşmeyi', 'çağdaşlama sendromunun' bir
parçası olarak görmektir. Osmanlı'da ve Cumhuriyet döneminde
çağdaşlaşma doğrultusunda atılan adımların hepsi, doğrudan veya
dolaylı olarak demokratikleşme serüvenine katkıda bulunmuştur. Tabii
ki her çağdaşlaşma girişimi zorunlu olarak demokratikleşmeye yol
açmaz. Hatta bazen tam tersine, totaliter veya otoriter yapılanmaya
da neden olabilir. Ama ekonomik-toplumsal-kültürel ve yönetsel
açıdan ortaçağda kalmış bir toplumun demokratikleşmesi ise mümkün
değildir.
Lewis'in makalesi kuşkusuz aydınlatıcı ve tartışmaya
değer yönler içeriyor. Özellikle de Amerika'nın İslam dünyasını
kılıç zoruyla demokratikleştirmeye kalktığı şu günlerde üzerinde çok
kafa yorulması gereken konular bunlar.
Soruyu şöyle sormak daha
aydınlatıcı tartışmalara neden olmaz mıydı acaba: 'Müslüman ülkeler
arasıda neden Türkiye'den başka demokratik bir ülke yok dersiniz?'

Türker
Alkan arşivi - Diger
Yazarlar

Yazdır | Yolla | Arşive
Ekle

Şu ana kadar
değerlendirmeye katılan 25 üyemizin puan ortalamasını yanda
görebilirsiniz. Puan verme işleminden yalnızca üyelerimiz
faydalanabilir.

puan
8

Türkiye sayfasındaki diğer haberler

Tavuktan
korkma bilgisizlikten kork

Tayyip Erdoğan
vals yapar mı, Atatürk teravihe gider mi? - İsmet Berkan

AB'ye uyumla
gelen hız

Bu da nereden
çıktı?

Teşhisi
koyanlar da karantinada...

Bir bu
eksikti: Sivas'ta yedi kişi şarbon oldu

Çiçek: Basın
abartmasın

Galiba
bırakamayacağız - Gündüz Aktan

Toroğlu
gribinden bir sonraki - Hakkı Devrim

Ergin yedi ay
sonra Hazro'da

Kürtçe konuştu
altı ay ceza aldı

Ebu Garip'te
Louai Sakka sorgusu

ÖSYM özerk
hale gelmeli

Aysel, yeni
okulunu çok sevdi

Avrupa, karar
için bekliyor

Efes'te gece
keşfi

Talimatı kim
verdi?

Mahkemelerin
dumur halleri - Adnan Ekinci

Bu ay
karınları doyacak

Göztepe
Parkı'na formül arayışı

Camili koruma
ağında

'Boğaziçi'nde
çalışma var

Sanatoryum
taşınıyor: Heybeliada boşaltıldı

Sıcak Haber

16:50:00 - Kuş gribinde son
durum

12:45:00 - Yumurta
üreticilerinden kuş gribi açıklaması

ÖZLÜ SÖZ #84

"Şuuh! Die
idiote."
Taksi şoförü, önüne çıkan arabaya
bağırıyor.

Haber Arama

Site içinde aradığınız habere
ait anahtar kelimeleri aşağıya yazıp 'Ara' düğmesine basınız.

Detaylı Arama /
Eski
Sayılar

ÇİZGİLER

Dilbert

Garfield

Cathy

Babalar

Cilalı
Taş Devri

Tehlikeli
İlişkiler

Ademler
ve Havvalar

Künye | Reklam Tarifesi
| İletişim
Sayfası | Eski
Sayılar | Sıkça Sorulan
Sorular | Kampanya Sözleşmesi |

© Radikal
internet baskısında yer alan tüm metin, resim ve benzeri içeriğin hakları
Doğan Gazetecilik A.Ş.'ye aittir. Hiçbir şekilde basılı ya da elektronik
bir ortamda (CD, Internet vs.) kaynak gösterilse bile izin alınmadan
kullanılamaz.