Sık Kullanılanlara Ekle

Açılış Sayfası Yap

Sitene Ekle

İletişim    Kurumsal

02 Aralık 2005 / Cuma

Milliyet Online    Emlak    Arabam    Kariyerim
Cumartesi
Pazar
Ege
Seri İlanlar    İnteraktif

» Detaylı Arama

SON
DAKİKA

ANA
SAYFA

YAZARLAR

SİYASET

EKONOMİ

FİNANS

DÜNYA

SPOR

GÜNCEL

YAŞAM

MAGAZİN

ASTROLOJİ

TEKNOLOJİ

HAVA
DURUMU

OMBUDSMAN

ÇİZERLER

Bilişim

Eğitim

TV
Rehberi

Tatil

Haber İndeksi Arşiv Haberci Üyelik Bülten

Hızlı Erişim Son Dakika Ana
Sayfa Bugünkü
Gazete Güncel Siyaset Ekonomi Finans Yazarlar Spor Dünya Yaşam Magazin Sağlık Kadına Özel Astroloji Otomobil Çizerler Teknoloji Tv Rehberi İş
Yaşamı Ombudsman
Hava Durumu
Cumartesi Pazar Ege
Kitap Sinema Business Vitrin Eğitim Mizah

Fener Rum
Patriği Bartholomeos: Fakülte peşinde
değiliz...Heybeliada'da
meslek yüksekokulu açılsın

"YÖK Başkanı
Teziç, 'Sizin okulunuz bize bağlı değil, eskiden olduğu gibi
Milli Eğitim'e bağlı. Devlet isterse yarın sabah açabilir'
dedi. Ruhban okulu, meslek yüksekokulu olarak
açılabilir"

SOHBET ODASI
DERYA
SAZAK

DERYA SAZAK: Ruhban okulu
1971'de niye kapatıldı?
BARTHOLOMEOS: Bizimki azınlık
meslek okuluydu. Üniversite muadili değildi. Kapatılmamalıydı.
Milli Eğitim Bakanlığı'nın bize verdiği diplomada bir not
vardı, liseden sonra bir sene mesleki tahsil görmüş sayılır,
diye. Bugün istenirse 24 saatte açılabilir. Milli Eğitim
Bakanı Hüseyin Çelik, 'Yarın açılabilir' diyor... YÖK Başkanı
Prof. Erdoğan Teziç patrikhaneye geldi, 'Sizin okulunuz bize
bağlı değil, eskiden olduğu gibi Milli Eğitim'e bağlı, 1951'de
onaylanmış yönetmelik çok iyi hazırlanmış' dedi. Hiçbir hukuki
engel yok.

Lise kısmı açık...
Devlet
kapatmadı ama öğrenci kalmayınca masraflı olmaya başladı, şu
anda fiilen kapalı sayılır. Sonuçta burası din adamı
yetiştiren bir okul. Belli bir disiplin gerekiyor. Manastır
bir yaşam tarzıdır. Ruhban okulunda sadece akademik seviyede
ders verilmiyor, kilisede sabah akşam duamız var, ayinlerimiz
oluyor. Benim okuduğum yıllarda akşam duasından sonra tepeden
mecburi yürüyüş vardı. Top oynardık. Yatılı okul arkadaşlığı
başkadır. Dostluklar bugün de sürüyor. İtalya, Almanya,
Belçika metropolitleri benim arkadaşlarım, Avustralya
başpiskoposu okulumuzdan mezun.

Siyasi iktidarlar
geçmişte söz vermişler.
Özal yaşamış olsaydı okul
çoktan açılmış olacaktı.

Atina'da cami
açılsın
Başbakan Erdoğan'ın tutumu nasıl? AKP
hükümeti de olumlu bakıyor mu?
Başbakan'ı ziyaret
ettim. Sayın Erdoğan, Atina'da iken umut verdi. Okul konusunu
açtığım zaman, Atina'da cami olmamasını hatırlattı. Binlerce
Müslüman var.

Siz ne düşünüyorsunuz cami
konusunda?
Atina'da da cami açılmalı, çünkü diplomatlar
var, işadamları gidip geliyor, olimpiyatlarda Müslüman
sporcular geldi. Maalesef bugüne kadar cami yapılmadı. Ancak
bu sorunun İstanbul'daki ruhban okuluyla alakası yok. Biz Türk
vatandaşı olarak hakkımızı istiyoruz. Türk-Yunan ilişkileri ve
mütekabiliyet bize çok zarar verdi. Batı Trakya'da 120 bin
Müslüman Türk var, İstanbul'da 3 bin Rum. Hâlâ
mütekabiliyetten bahsediyoruz. Hangi
mütekabiliyet?

AB sürecinde Türkiye'nin üyeliğini
destekliyorsunuz.
Türkiye'nin AB perspektifini her
zaman destekledim. Öncelikle Türkiye için ve Türk milleti için
çok hayırlı olacağına inandığım için. İkinci olarak
azınlıkların ve patrikhanenin durumu gelişecek, daha rahat
olacak. Kısıtlamalar, haksızlıklar olmayacak.

Okul
meselesi nerede takılıyor?
Siyasi irade yok bence...
Milli Eğitim Bakanı en yetkili şahıstır. İki sene önce
Fener'de Kırmızı Mektep'te konuşurken herkesin önünde dedi ki,
'Ruhban okulunun tekrar açılması önünde hukuki bir engel
yoktur.' Demek ki bir yere takılıyor.

Fakülte değil
meslek okulu
Devlet mi?
YÖK Başkanı Teziç,
bana 'Devlet isterse okulunuzu yarın sabah açabilir' dedi. Biz
fakülte peşinde değiliz. Ruhban okulu, meslek yüksekokulu
olarak açılabilir.

AB sürecinde Batı'nın
dayatmasıyla Türkiye'nin ulusal güvenliğini ilgilendiren
konularda ödün verildiği kaygısı var.
Bizim azınlığımız
Lozan'la zaten tanınıyor, kilise asırlardan beri mevcuttur.
Heybeliada'ya 100 talebe gelse koskoca Türk devleti bunları
kontrol edemez mi? Bir yaramazlık yapacak olursa talebeler,
tut kulağından sınır dışı et, o kadar kolay. Zaten ikamet izni
alınacak emniyetten, açıkken de Milli Eğitim'den müfettişler
geliyordu. Devletin denetimi her zaman oldu. Özerklik, imtiyaz
istiyormuşuz, yok böyle bir şey. Okulumuzun kapısında TC Milli
Eğitim Bakanlığı tabelası duruyor.

Çağlayangil'in
anısı
Devlet isteyince neler olmaz ki? 1948'de ABD
Başkanı Truman'ın uçağıyla İstanbul'a gönderilen Athenagoras,
patrik olmak için zorunlu Türk vatandaşlığına geçirilerek
göreve başlatılmış. Nüfus kâğıdını sonradan Dışişleri Bakanı
olan İhsan Sabri Çağlayangil İstanbul Emniyet Müdürlüğü'nde
Siyasi Daire'nin başkanlığını yaparken Ankara'dan gelen
talimatla hazırlatmış. Patriğe Yanya'dan TC vatandaşı kimliği
çıkarılmış. Soğuk Savaş yıllarında böyle şeyler
normalmiş!
O zaman ABD, Türkiye ve Yunanistan
Athenagoras'ın patrikliğinde anlaşmışlar. Şimdi cemaatimiz
azaldı, Ankara'ya bir mektup yazdım ve Sen Sinod Meclisimiz
adına hükümetten şunu istedik. Benden sonraki patrikler
herhangi bir devletten, herhangi bir vatandaşlık statüsünden
olabilsin. Seçildikten sonra Türkiye Cumhuriyeti ona
vatandaşlık verecek.

Patrik seçiminde TC vatandaşı
olma zorunluluğu kalksın, istiyorsunuz.
İskenderiye
Patriğinin seçiminde Mısır hükümeti hiçbir sınırlama koymuyor,
Uganda, Kenya uyruklu olabiliyor, çünkü İskenderiye Patriği
bütün Afrika kıtası için görevlidir.

Ruhban okulunun
açılışını görmek ayrılmadan önce bir misyon olmalı.
Onu
yarın görmek isterim, şahsi bir prestij meselesi değil,
kilisemizin ihtiyacı olduğu için. İstanbul Patrikhanesi,
Ortodoks âleminde birinci makamdır ve kendi din adamlarını
yetiştirmek, yarınını garanti almak imkânından mahrumdur.
Arnavutluk'ta, Finlandiya'da küçük çaplı okullar var ama
yetmiyor. 300 milyonluk Ortodoks âleminden söz ediyoruz.
Amerika'da 3 milyon kişi var, ABD Başpiskoposu'nu biz tayin
ediyoruz.

Bir bardak suda
fırtına
Ekümenlik demek bu mu?
Otosefal
(bağımsız) kiliselerin dışındaki Ortodokslar İstanbul
Patrikhanesi'ne bağlıdır.

Türkiye, kabul etmese de
dinen ekümenlik geçerli diyorsunuz.
De facto bir durum,
6. asırdan beri bu unvanı kullanıyor İstanbul Patrikliği.
Bizans, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerinde kullanılan bu unvan
bugün niye sorun oluyor? O kadar çok şey söyleniyor ki
Bartholomeos, ekümenliği istiyor, empoze ediyor diye. Hayır.
Hiçbir şey istemiyorum. Çünkü bu zaten
mevcuttur.

Lozan'a göre durum nedir?
Lozan
tutanaklarında İnönü'den sonraki Türkiye delegesi Rıza Nur,
'ekümenik patrikhane' diye konuşuyor, anılarında var. Bunların
hepsi yazıldı. Bir bardak suda fırtına koparılıyor. Okulun
açılmasına izin istiyoruz. Dünyadaki Ortodoksların merkezi
İstanbul Patrikhanesi'nin burada olması bir imtiyaz, Türkiye
için bir iftihar meselesi olmalı. Sayın Erdoğan kalkıp
İspanya'ya gidiyor. Medeniyetler ittifakı üzerinde
konuşuyor.

Okulun kapalı tutulması Türkiye'nin AB
üyelik sürecini nasıl etkiler?
Zorlaştırıyor.
Görüyorsunuz işte AB temsilcileri iki de bir 'Okulu açın'
diyor. Çünkü AB kriterlerine uygundur, din özgürlükleriyle
bağdaşmaktadır. Amerika da istiyor.

AİHM'ye Büyükada davası

Azınlık
mülkleriyle ilgili tartışma var.
Söz verdiler ama yasa
henüz çıkmadı. Vakıflar Genel Müdürlüğü yalnız Rumlara karşı
değil Ermenilere, Süryanilere, Katoliklere karşı da büyük
haksızlıklar yapmış oldu. Bir örnek vereyim: Büyükada Rum
Patrikhanesi bizim malımız, gerek padişahtan, gerekse Türkiye
Cumhuriyeti'nden tapu senedimiz olmasına rağmen elimizden
alınmak istendi. Mecburen AİHM'ye başvurduk ve konu oradadır.
İnanıyoruz ki davayı kazanacağız.
Benim memleketim olan
Gökçeada'da araziler istimlak edildi devlet aldı. Hazine'ye
geçen malların bir kısmı üçüncü kişilere satıldı. Rumlardan
alındı başkalarına satıldı. Şimdi Avrupalılar soruyorlar, niye
iade etmiyorsunuz? Etmeyecekseniz, tazminat
verin.

AB sürecinde Türkiye'nin geleceği ve yeni
Avrupa kimliğiyle söyleşiyi noktalayalım. Yeni Papa başta,
Türkiye'nin üyeliğini Avrupa'nın tarihi çekirdeğini oluşturan
Hıristiyan kültürüne aykırı bulan ciddi bir çoğunluk var. 11
Eylül sonrasında 'medeniyetler buluşması' düşüncesi destek
bulsa da, AB'nin doğuya doğru genişlemesine karşı çıkan
çevrelerin muhalefetine rağmen Türkiye gelecekte tam üye
olabilecek mi?
Ben her zaman diyorum ki medeniyetler
buluşabilir, kaynaşabilir. Türkiye'nin AB'ye dahil edilmesi
karşılıklı bir zenginleştirme olacaktır. Yani AB, Türkiye'nin
ve İslamın kültüründen alacağını alacak, Türkiye Avrupa'daki
medeniyetten etkilenecek. Barış içinde karşılıklı saygı içinde
yaşayacaklar. Bunun olumsuz tarafını
göremiyorum.

'İslami terör'
dememeliyiz
Papa gelecek yıl Türkiye'yi ziyaret
edecek... Seçilmeden önce Türkiye karşıtı düşünceler
seslendirmişti.
Kardinal olduğu zamanki düşünceleri
başkaydı, şimdi daha yumuşak. Türkiye'ye geldiğinde ilk önce
Ankara'ya gidecek sonra patrikhanemize gelecek ve eminim ki
gerek Cumhurbaşkanı Sezer'le gerek Başbakan Erdoğan'la gayet
iyi anlaşacaklar. Vatikan'ın İstanbul'daki temsilcisi çok
müspet konuşuyor...

11 Eylül sonrası Madrid'de, bu
yıl Londra'da patlayan bombalar Batı'da 'radikal İslami terör'
sendromunu yeniden canlandırdı. Fransa'da Paris'i yakan
olaylarda Kuzey Afrikalı göçmenlerin dışlanmasından
kaynaklanan bir sorun olmakla birlikte 'Avrupa'da İslami
yükleşin' krizi gibi de gösterilmek istendi. Sizin bakış
açınız nedir?
Buna İslami terör dememeliyiz. Sayın
Erdoğan da bunu tekrarlıyor çünkü terörist kimseler her
kesimden çıkabilir, her dinden olabilir. Yani ateist de
olabilir çünkü bu bir ideolojidir yani bir dinle ilgi
kurmamalıyız. Viyana'da eski İran Cumhurbaşkanı Hatemi,
Afganistan lideri Karzai'nin de çağrılı olduğu konferansta
söyledim: Terör olaylarının arkasında mutlaka dini
görmemeliyiz. Tersten söyleyeyim, milliyetçi ve siyasi
amaçlara dini alet etmemeliyiz.

'Yazları babamla kahvede
çalışırdım'

Gökçeada doğumlusunuz. Geçmişin
anılarından başlayalım isterseniz...
Gökçeada'da
1940'da doğmuşum, çocukluğum orada geçti. Rahmetli babam
kahvecilik ve berberlik yapıyordu. Okulun tatil olduğu yaz
aylarında ben de kahvede çalışırdım, ateşi yakıp karşıdaki
çeşmeden su getiriyordum. Köyümüzde hemen hemen Türk yoktu.
Mübadelenin dışında bırakılmıştı ada, köylerin hepsi Rum'du.
İlkokulda Türk hocalarımız vardı. Mecnune Hanım'ı
hatırlıyorum, kompozisyonum iyiydi, ama o zamanlarda
ruhbanlığa eğilimim vardı. Köyümüzün papazının peşini
bırakmıyordum. Şapellere gidip ayine yardımcı oluyordum.
Okumayı çok seviyordum, kırlarda gezmeyi de...
İlkokuldan
sonra İstanbul'a gönderildim. Zoğrafyan'a, oradan 1954'te
Heybeliada Ruhban Okulu'nun lise bölümüne geldim, üç senede
bitirdim, ardından dört yıl ilahiyat okudum. 1961'de mezun
oldum. 1991'de İstanbul Fener Rum Patriği
seçildim.

'Patriğin idamı ispat
edilemiyor'

Lozan'a gelmeden, Tanzimat
döneminde Osmanlı'nın Müslüman olmayan azınlıklara tanıdığı
haklardan söz edelim. Büyük devletlerin zorlamasıyla reformlar
yapılmış, ama imparatorluğun pek de hayrına
olmamış.
İstanbul'daki kiliselerimizin çoğu 1800'lerde
kuruldu çünkü dönemin padişahları çok daha geniş ufuklu ve çok
daha aydın insanlardı. Ve Hıristiyanlara, azınlıklara karşı
daha mertçe davranıyorlardı.

'Parçalanma zarar
verdi'
Balkanlar'daki uluslaşma sürecinde özellikle
Yunanistan'ın bağımsızlığında kilisenin etkisi yadsınamaz.
Cemaatler üzerinden gizli örgütlenmeler, Mora İsyanı'nda
patrikhanenin rolü... İstanbul Patriği suçlu bulunmuş. Fener
meydanında, patrikhanenin orta kapısında...
Astılar!..
Patrik Grigorios. 1821'de idam edilmiş. Bunlar deniliyor,
konuşuluyor fakat ispat edilmiyor. Biz patrikhane olarak
Osmanlı Devleti'ndeki parçalanmayı istemiyorduk. Çünkü
patrikhanemiz o zaman bütün manevi kuvvetini kaybetti.
Yunanistan Kilisesi İstanbul'dan koptu. Patrikhane, 1833'ten
1850'ye kadar 17 sene boyunca Yunan Kilisesi'ni aforoz
etmişti. Patrikhaneye karşı bir ihtilal sayıldı bu
olay.
Balkanlar'daki uluslaşma hareketleri patrikhanenin
aleyhinde oldu. Bulgar, Sırp, Yunan kiliseleri bizden koptu.

Okulun bugünkü durumu

1- 1844-1915
yılları arasında okul yedi sınıflıydı. Bunların dördü lise,
üçü Teoloji bölümüne aitti.
1915-1918 yılları arasında 1.
Dünya Savaşı nedeniyle İstanbul'un birçok okulunda olduğu gibi
eğitim durmuştur.
2- 1918-1923 arasında okul beş yıllık
yüksekokul statüsüne yükseltilmiştir.
3- 1923-1951 arasında
Cumhuriyet Türkiye'sinin okullarıyla uyum sağlayarak eski yedi
yıllık eğitim sistemine dönmüştür.
4- 1951-1971 yılları
arasında dönemin İstanbul Rum Patriği Athenagoras'ın
çabalarıyla yeniden statü değiştirilmiştir. Liseden sonra dört
yıllık eğitim verdiği halde, Milli Eğitim Bakanlığı'nın Talim
ve Terbiye Dairesi'nin 25 Eylül 1951 tarih, sayı 2 ve 151.
kararıyla onayladığı Öğretim Yönetmenliği'ne göre, sadece
rahiplik mesleğine girecek öğrencileri yetiştirmek amacıyla
faaliyet göstermekte idi.
Verilen diploma ise, lise
eğitiminden sonra mesleki okullardan mezun olanların almış
oldukları diplomaya eşitti.

BİTTİ

Yorum
Oku | Yorum Yaz

SİYASET

Heybeliada'da
meslek yüksekokulu açılsın
'İstenmeyen
diplomat' Ankara'yı fethetti!
YAŞ'tan
4 ihraç çıktı
Çelik,
öğretim üyelerine 'mecburi hizmet' istedi
Muhtarlara
muhtariyet hatırlatması
'Türkiye
kritik önemde'
Cevap
ve düzeltme

Taha
AKYOL

Parti
içi demokrasi
AKP tüzüğünde parti içi demokrasiye
aykırı ma...

Fikret
BİLA

Barzani
Kerkük'ten emin
Irak'taki gelişmeler bölgedeki
ilişkileri etk...

Hasan
CEMAL

Alt,
üst kimlik iki!
Ankara'da, 1960'ların ilk
yarısıydı. Siyasal ...

Güneri
CIVAOĞLU

Liderlerin
çözümü
NLP'ye göre(*) liderlerin
sınıflandırılmasınd...

Derya
SAZAK

Yasaklar
ve kadın
Kanal 7'de Nazlı Ilıcak'ın yönettiği
programı...

AB Ulusal Programı (Giriş ve Siyasi
Kriterleri)

AB - Katılım Ortaklığı Belgesi

Kopenhag
Kriterleri

© 2005 Milliyet