Sık Kullanılanlara Ekle

Açılış Sayfası Yap

İletişim    Kurumsal

16 Mayıs 2005 /
Pazartesi

Milliyet Online    Kariyerim    Business
Arabam    Cumartesi
Pazar
Ege
Seri İlanlar

» Detaylı Arama

SON
DAKİKA

ANA
SAYFA

YAZARLAR

SİYASET

EKONOMİ

FİNANS

DÜNYA

SPOR

GÜNCEL

YAŞAM

MAGAZİN

ASTROLOJİ

TEKNOLOJİ

HAVA
DURUMU

OMBUDSMAN

ÇİZERLER

Bilişim

Eğitim

TV
Rehberi

Haber
İndeksi Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten

Hızlı Erişim Son
Dakika Ana Sayfa Bugünkü Gazete Güncel Siyaset Ekonomi Finans Yazarlar Spor Dünya Yaşam Magazin Sağlık Kadına Özel Astroloji Otomobil Çizerler Teknoloji Tv Rehberi İş
Yaşamı Ombudsman
Hava Durumu
Cumartesi Pazar Ege
Kitap Sinema Business Vitrin Eğitim Mizah

AİHM,
bizim temyiz mahkememiz oldu

AİHM, AB
sürecinin ayrılmaz bir parçası oldu. Türkiye'yi, türban, din
eğitimi, seçim barajı, mülkiyet hakkı ve köye dönüş gibi
konularda verilecek kararlar bekliyor

Belma
Akçura - İstanbul

Avrupa İnsan Hakları
Mahkemesi (AİHM) kararlarına uyumun; entegrasyonun ilk halkası
olan AB sürecini etkileyeceğinin farkında olan Türkiye'yi
önümüzdeki dönemde türban, din eğitimi, dokunulmazlık, seçim
barajı, mülkiyet hakkı ve köye dönüş gibi konularda verilecek
kararlar bekliyor. Bu kararlar politik alanda olduğu kadar
Türk hukuku açısından da çok önemli olacak.
2 Temmuz
2002...
Kapatılan Refah Partisi için AİHM'ye başvuran
Necmettin Erbakan'dan sonra Recep Tayyip Erdoğan da,
"Türkiye'de siyasi demokrasi eksik bir demokrasidir" diyerek
AİHM'ye başvurdu. 26 Kasım 2002'de Kopenhag Zirvesi'ne iki
hafta kala AİHM, Türkiye'nin sözleşmenin düşünce hürriyetini
koruyan maddelerini ihlal ettiği, yaşam hakkını yeterince
korumadığı, Güneydoğu'da köy yaktığı, sonuç verecek
soruşturmaların yapılmadığı yönünde resmi bir tespit yaptı.

AB 'tarih' değil, süreç
AKP hükümeti, bu
konularda gerekli yasal düzenlemelerin gerçekleştirileceği
yönünde siyasi taahhütte bulundu. Türkiye AB'nin artık bir
"tarih alma" değil, bir "süreç" olduğunu öğrendi. Kopenhang
kriterlerini yerine getirmenin, AİHM kararlarını yerine
getirmekten geçtiğini artık biliyor.
Türkiye, 1987'de
bireysel başvuru hakkını tanıyınca, yeni bir hukukla tanıştı.
İşkenceden, tecavüze, uzun süreli gözaltıdan, yaşam hakkı
ihlaline, YAŞ kararlarından türbana kadar ülke sınırları
içinde yargıdan sonuç alamayanların, AİHM'ye başvurması
Türkiye'nin de kendi adalet sistemini sorgulamasına yol açtı.

Davalar sürekli arttı
1989'da Türkiye
aleyhine 37 başvuru yapılırken, bu sayı 1992'de 180'e
yükseldi, 1995'te ise 214 iken 15 Ocak 2005 itibariyle de bu
sayı 2 bin 781'e ulaştı. 15 Ocak 2005'e kadar Türkiye'nin
ödediği toplam tazminat 3 milyon YTL, hâlâ ödemediği miktar
ise 18 milyon dolar.
AİHM süreci içinde, bireyin devletle
olan "göbek" bağı kesildi. Devlet, bireyin haklarını tanımak
ve birey eksenli yeni bir düşünce benimsemek zorunda
kaldı.
Prof. Dr İbrahim Kaboğlu, Türkiye'de sadece
bireylerin değil, devletin de insanlık hukukunu öğrenmeye
çalıştığını belirterek, "Bu süreç, Türk hukuk devletinin
onarım sürecidir. Türkiye, böylece AİHM ile yüzleşti,
dolayısıyla en çok mahkûmiyetin olduğu dönem bu dönem oldu"
dedi.

Temyiz mahkemesi gibi
AİHM, Türklerin
çalınan koyundan, kirlenen pantolona, haylayan köpekten,
yapılan protez dişe kadar türlü şikâyetin kendisine
taşınmasına karşı önlem alma yoluna gidecek. AİHM sözleşmeye
ek bir protokolle 'önem arzetmeyen şikâyetlerin reddi'
yollarını arıyor.

AİHM, kararlarıyla hayatımızın her alanını
yönlendiriyor

Parti kapatma davalarından, Yüksek
Askeri Şûra kararlarına kadar birçok konu AİHM'ye taşındı.
AİHM Türkiye'yi bugüne kadar işkence, fikir özgürlüğü, çevre,
mülkiyet, yaşam hakkı gibi 500 davada mahkûm etti. Örneğin,
Cizre Yeşilyurt köyü sakinlerine "dışkı yedirilmesi" davasında
Türkiye rekor tazminata çarptırıldı. 1989'da Yeşilyurt
köylüleri kendilerine 'dışkı' yedirildiği iddiasıyla yargıya
gitti. Ancak Memurun Muhakemat Kanunu nedeniyle Türkiye'de
dava konusu olmadı. Köylüler konuyu AİHM'ye taşıdı. Mahkeme
1994'te Türkiye'yi 'kötü muamele', 'işkence' ve 'dışkı
yedirme' yüzünden mahkûm etti. Her bir mağdura da 300 bin
Fransız frangı ödenmesine karar verdi. AİHM kararının,
Türkiye'nin mevzuatının da demokratik olmadığını ortaya
çıkarması üzerine, Türkiye yasada düzenleme yaptı. Bu dava
Güneydoğu'da benzer işkence davalarının da açılmasına yol
açtı.
Ümraniye çöplüğündeki patlamada ailesini kaybeden
Öneryıldız davasında, AİHM çevre hakkına dikkat çekti ve
güvenlikli bir çevrede yaşama hakkını sözleşme kapsamına
soktu. AİHM, "Taşkın Türkiye'ye karşı davası"nda da,
Danıştay'ın Bergama'da altın aranmasıyla ilgili kararının
uygulanmaması nedeniyle, adil yargılanma hakkının etkisiz
kılındığına karar verdi.

İşte kritik
davalar
1 - Seçim barajı da mahkemeye
gitti

3 Kasım'da AKP hükümetini iktidara taşıyan
seçim, yüzde 6.22 oy aldığı için yüzde 10'luk barajı aşamayan
DEHAP'ı dışarıda bıraktı. Bunun üzerine DEHAP'ın Şırnak
milletvekili adayı olup oyların yüzde 46'ya yakınını alan
Resul Sadak ile Mehmet Yumak, seçim barajıyla ilgili konuyu
mahkemeye taşıdı. 14 Nisan 2005'te başvuru "kabul edilebilir"
bulundu. Mahkeme 20 Mayıs'a kadar Türkiye'den yazılı savunma
talep etti. Yumak'ın başvurusunun öncelikli olarak ele
alınması ve mahkemeden çıkacak karar, Türkiye'yi yeniden ve bu
kez çözüm isteyen "seçim barajı" tartışmasının içine
sokacak.

2 - Bir Alevi aileden din dersine
itiraz

2 Nisan 2001'de kızlarının din dersi
eğitimi almasını istemeyen ve Alevi inancına sahip bir aile,
"Din kültürü ve ahlak öğretimi, ilköğretim, lise ve dengi
okullarda zorunlu dersler arasındadır" hükmüne karşı açtıkları
davadan sonuç alamayınca Şubat 2004'te konuyu AİHM'ye taşındı.
Mahkeme başvuruyu, 'kabul edilebilir' buldu. AİHM kararını bu
yıl verecek. Türkiye'de zorunlu din dersi AB - Türkiye
İlerleme Raporu'na da girmişti. Milli Eğitim, şimdi
müfredatında değişikliğe gidiyor. Ama AİHM şikâyeti haklı
bulursa, Türkiye anayasa değişikliğine gitmek zorunda
kalabilir.

3 - 'Dokunulmazlık
değiştirilsin'

22 Mart 2005'te AİHM, eski SHP
İzmir Milletvekili Erol Güngör'ün oğlu Mustafa Güngör'ün 14
yıl önce milletvekili lojmanlarında öldürülmesiyle ilgili
Türkiye'nin özel soruşturma yapmadığını, delilleri
kaybettiğini belirterek, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin
2. maddesine aykırı davrandığına karar verdi. Gerekçede,
Türkiye'nin, memurların doğrudan yargılanmasındaki yasal
engelleri yumuşatması ve Anayasa'nın 83. maddesindeki
milletvekili dokunulmazlığının, adi suçların soruşturulmasını
engellemeyecek biçimde değiştirmesi gerektiği de belirtti.

4 - Köy boşaltılması mahkûm
edildi

AİHM, 1994'te Tunceli'nin Hozat ilçesine
bağlı Boydaş köyünden zorla çıkarılan ve ev ve malları
güvenlik güçlerince tahrip edilen 15 davacıyı, 2002'de Türk
hükümetine karşı açtıkları davada haklı buldu. Mahkeme,
davacıların köylerinin boşaltılmasını, tahrip edilmesini ve
geri dönüşlerine izin verilmemesini, sözleşmenin mülkiyet ve
ailesel yaşama saygı maddelerine aykırı buldu. Tazminat
talebine olumlu yanıt vermeyen mahkeme bununla ilgili kararını
önümüzdeki günlerde açıklayacak.

5 - 'Türbanda Türkiye
haklı'

Türban davası: AİHM, türbanı nedeniyle
okula devam edemeyen Leyla Şahin'in açtığı davada, Türkiye'yi
haklı buldu. Büyük Daire, 18 Mayıs'ta davayla ilgili nihai
kararını açıklayacak. Karar sadece Türkiye açısından değil
Avrupa açısından da önem taşıyor. Strasbourg organlarının
türbanla ilgili üç kesinleşmiş kararı var.
Bu kararlarında
laik okullarda okumanın kuralları olduğunu ve uyulması
gerektiğini vurguluyor.
AİHM'de bekleyen 100 türban
davasına da emsal teşkil edecek olan Şahin davasından çıkacak
karar, "kamuda türban yasağının özgürlük ihlali olmadığı"
yolunda Türkiye'nin geleneksel görüşlerini içeren ek savunmayı
geri çeken AKP açısından da ilginç bir sınav olacak.

Yorum
Oku | Yorum Yaz

SİYASET

Yargılanmazsa
AB müzakereleri biter

AİHM,
bizim temyiz mahkememiz oldu

'Evliya
Çelebi' Arınç

Baykal'a
evinde brifing

Türkiye,
'İslamofobi' ile mücadele kararı aldırdı

DYP'de
kongre depremi...

'Türk-Ermeni
sınırı açılmalı'

ANA'ya
yolcular galoşla bindi

Taha
AKYOL

Edebiyatta
portreler
DOĞAN Hızlan eleştirmen ve yazar olarak
edebî...

AB Ulusal Programı (Giriş ve Siyasi
Kriterleri)

AB - Katılım Ortaklığı Belgesi

Kopenhag
Kriterleri

© 2005 Milliyet