Sık Kullanılanlara Ekle

Açılış Sayfası Yap

İletişim

25 Nisan 2005 /
Pazartesi

Bugünkü Milliyet Gazetesi      Kariyerim      Business
Arabam
Cumartesi
Pazar
Ege
Vitrin

» Detaylı Arama

SON
DAKİKA

ANA
SAYFA

YAZARLAR

SİYASET

EKONOMİ

FİNANS

DÜNYA

SPOR

GÜNCEL

YAŞAM

MAGAZİN

ASTROLOJİ

TEKNOLOJİ

HAVA
DURUMU

OMBUDSMAN

ÇİZERLER

Bilişim

Eğitim

TV
Rehberi

Haber
İndeksi Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten

Hızlı Erişim Son
Dakika Ana Sayfa Bugünkü Gazete Güncel Siyaset Ekonomi Finans Yazarlar Spor Dünya Yaşam Magazin Sağlık Kadına Özel Astroloji Otomobil Çizerler Teknoloji Tv Rehberi İş
Yaşamı Ombudsman
Hava Durumu
Cumartesi Pazar Ege
Kitap Sinema Business Vitrin Eğitim Mizah

Türkeş, Atatürk'ün
imzasını hatırlattı

12 yıl önce MHP lideri Türkeş ile Ermenistan Devlet
Başkanı Petrosyan'ı Özararat buluşturdu. Atatürk'ün imzasını
bir Ermeni'nin çizdiğini Türkeş'ten öğrenmek, Özararat'ı
şaşkınlığa uğrattı

12 yıl gizlenen görüşme -
1

Türkiye ile Ermenistan arasında diplomatik
ilişki kurulması için çaba harcanıyor bugün... Taraflar
doğrudan ya da dolaylı nabız yokluyor. Ancak süreç çok yavaş
işliyor. İki tarafta da cesaret sorunu var.
İki taraf da
kendi "milliyetçiler"inin tepkisinden çekiniyor.
Oysa bu
konuda en cesur adım, bundan 12 yıl önce atılmıştı.
Adımı
atanlardan biri Türkiye ile ilişkilere sıcak bakan Ermenistan
Devlet Başkanı Ter Petrosyan'dı.
Diğeri ise
"milliyetçilerin başbuğu" Alpaslan Türkeş...
Türkeş, Ermeni
bir arabulucu vasıtasıyla 1993 yılı martında Fransa'da gizlice
Petrosyan'la buluştu ve en hassas konuları konuştu.
Bu
görüşme uzun süre basından ve kamuoyundan gizlendi.
İzleyen
tarihlerde Türkeş başka Ermeni temsilcileriyle de gizli
temaslar kurdu.
Devrede yine aynı arabulucu vardı.
Geçen
hafta Salzburg'da düzenlenen "Türk-Ermeni tarihçileri
buluşması"nda tanıştım o arabulucuyla...
12 yıl önceki
toplantıda konuşulan konular ve çekilen fotoğraflar kendisine
emanet edilmişti. O da bu emaneti yıllarca özenle
saklamıştı.
Ancak bugün iki tarafın milliyetçilerince
gerilen ortamda bu önemli buluşmayı anlatmanın yararlı
olacağını anlattım.
Hak verdi.
Tuğrul Türkeş'ten ve Ter
Petrosyan cephesinden izin aldı.
Ve bu yazı dizisinde
göreceğiniz fotoğraflarla, okuyacağınız anıları Milliyet'e
verdi.
Bu dizide, hem istenirse taraflar arasında nasıl
ortak paydaların yaratılabildiğini hem de 12 yıl önce nasıl
büyük bir fırsatın kaçırıldığını
okuyacaksınız.

SAMSON ÖZARARAT ANLATIYOR:

'600 yıllık ilişkinin
kazası'1993 başıydı. Ermenistan
bağımsızlığını ilan edeli 2 yıl olmuştu.
Erivan'a Rus
yardımı kesilmiş, ülke kış ortasında buğdaysız kalmıştı.
Amerika'dan gönderilen yardım ulaşana kadar ekmek kıtlığı baş
gösterecekti.
Samson Özararat, o dönem Fransa'da,
Avrupa'dan Ermenistan'a giden insani yardımları organize eden
bir derneğin başkanıydı. Bu krizden bir işbirliği fırsatı
yaratmayı düşündü: "Acaba Ermenistan'a gereken buğdayı Türkiye
ödünç veremez miydi?"
Bu adım, Erivan'da bir sempati
yaratırdı. Önerisini "en üst düzeyde" Türk yetkililere
aktardı: "100 bin ton buğdaya ihtiyaçları var. Siz 200 bin ton
yollayın, ilişkilerin önünü açın" dedi.
Türkiye
kararsızlandı bir süre... "Milliyetçiler"in ve Azerilerin
tepkisinden korktu. Bakü'nün nabzı yoklandı. "Ekmek söz
konusuyken düşmanlığın lafı olmaz" cevabı geldi.
Bunun
üzerine -biraz gecikmeyle- Erivan'a 41 bin ton buğday
gönderildi.
İşte o dönemde Özararat, iktidarı tedirgin eden
"Milliyetçiler buna ne der?" tepkisini bertaraf etmek
niyetiyle bir temas arayışına girişti.
Madem ki engel
olarak "milliyetçiler" görünüyordu, o halde önce onları ikna
etmeliydi. Sorun ancak zıt kutupların birbirine yaklaşmasıyla
çözülebilirdi.
Bir kutup, Alpaslan Türkeş'ti.
Önce
Türkeş'in özel sekreteriyle tanıştı:
"Türkeş'le bu konuları
konuşmayı arzu ediyorum" dedi. Bunun üzerine onu Paris'te
Türkeş'in yakını bir emekli generalle tanıştırdılar. Derdini
ona da anlattı. Birkaç gün sonra haber geldi:
"Türkeş sizi
bekliyor!"

Sözü Türkeş aldı
1993 Şubat'ında
Özararat Ankara'ya gitti. Sürmeli Oteli'ne yerleşti.
Öğrencilik yıllarını geçirdiği Ankara'yı dolaştı biraz...
Huzursuzdu.
"Ben eski ODTÜ'lüyüm. Sol sempatizanıydım.
Türkeş'e karşı kin doluydum. Aklımdan hep eski dönemler
geçiyordu. Korkuyordum. Sıkıntıdan midem bozuldu. Buluşmaya
karnımda korkuyla gittim yani..."
Sonra MHP'liler aldı
kendisini...
Bir eve götürüldü. Orada çay içtiler. Bir süre
sonra oradan kalkıp başka bir eve gittiler. Bir çay da
orada... Yine ev değişikliği...
Oradan gelip Tuğrul Türkeş
aldı kendisini...
Nihayet Esat'taki işyerine geldi MHP
lideri... Yanında bir milletvekili vardı. Özararat kendisini
tanıttı, niyetini anlattı. Ve sözü Alpaslan Türkeş
aldı:
"Konuşmasının başında, Türkiye-Ermeni ilişkilerini
geniş bir perspektiften anlattı. 'Türklerin Ermenilerle
ilişkisi 1915'te başlamamıştır. 600 senelik bir
müşterekliğimiz var. Birlikte türküler, yemekler icat ettik.
Kız aldık verdik' dedi ve bana sorular sormaya
başladı:
'Malazgirt Savaşı'nı Türklerin Ermenilerle
birlikte kazandığını biliyor musun?
'İstanbul'un
alınmasında Ermenilerin yaptığı kahramanlıklardan haberin var
mı?
'Fatih Sultan Mehmet'in Ermeni Patrikhanesini nasıl
bir fermanla açtırdığından haberdar mısın?
'Çanakkale'de
Atatürk'ün yanında savaşan Ermeni askerlerin adlarını biliyor
musun?
'Atatürk'ün bugün kullandığımız alfabeyi Ermeni dil
bilgini Agop Martayan'a hazırlattığını ve sonra ona Dilaçar
soyadını verdiğini biliyor muydun?'"
'Atatürk'ün imzasını
bir Ermeni güzel yazı hocasının çizdiğini duymuş
muydun?'"

'Parmağımı ısırdım'
Özararat, üst
üste gelen bu sorular karşısında şaşkına dönmüştü.
"Ben
Türkiye'de okudum ama bunların hiçbirini duymamıştım"
dedi.
Bunun üzerine Türkeş şunları söyledi:
"Tarihe
böyle geniş bir perspektiften bakmak lazım. 1915 bu 600 yıllık
ilişkinin bir kazasıdır. Olaylarda yabancı devletlerin çok
dahli vardır. Buradaki insanları kullanmak istemişlerdir.
Bizimkilerin de kabahatleri var, ama şimdi yapılması gereken
bu kazayı telafi edip eski dostluğu devam
ettirmektir."
Özararat, ilk defa Türkiye'den birisinden
böyle bir yaklaşım işitiyordu. Üstelik konuşan,
"milliyetçilerin başbuğu" olarak bilinen
adamdı.
Şaşırmıştı. Parmağını ısırıyordu.
Türkeş "Ne
yapıyorsun?" diye sordu.
"Duyduklarım doğru mu, rüya mı
görüyorum diye parmağımı ısırıyorum" dedi Özararat...
Bunun
üzerine Türkeş, Özararat'ı yanına çağırdı, yanaklarından öptü,
"Çok dobra insanmışsın" dedi.

'Anlatsam,
inanmazlar'
Konuşma bitince Özararat, "Sayın Türkeş"
dedi, "...Ben yetkisiz bir insanım. Bu dinlediklerimi anlatsam
kimse inanmaz. Ama Ermenistan'dakilerin bilmesinde yarar var.
Bu söylediklerinizi Ermenistan Cumhurbaşkanı'na da
söyleyebilir misiniz?"
"Tabii söylerim" diye yanıtladı
Türkeş...
Özararat, "Petrosyan, martta Paris'e gelecek.
Kendisiyle görüşeyim, belki orada buluşabilirsiniz" diyerek
ayrıldı.
Hemen telefon başına koştu. Önerisini Petrosyan'a
iletti.
Erivan, teklifi incelemeye
aldı.
Tereddütteydiler. MHP'nin geçmişi ürkütücüydü.
Üstelik partinin oyu yüzde 10'un altındaydı. O yüzden bu
görüşmenin etkili olup olmayacağından emin
değildiler.
Özararat, "MHP'yi ikna etmek önemli" diye ısrar
etti. Aynı sıralarda Türkeş de hem devleti hem de Azerbaycan
yetkililerini gelişmelerden haberdar ediyordu. Böyle bir
diyaloeun, sürmekte olan Azeri-Ermeni savaşına da çözüm
getirebileceği umuduyla herkes destek verdi. Üstelik ortada
bir de karşılıklı esirler sorunu vardı.
Nihayet Erivan'dan
da görüşme kararı çıkmasıyla Paris buluşması kesinlik
kazandı.

Paris'te bir otelde
Türkeş 12
Mart'ta geldi Paris'e...
Kendisini Dışişleri Bakanı Hikmet
Çetin'in talimatıyla de Gaulle Havaalanı'nda Türkiye'nin Paris
Büyükelçisi Tanşuğ Bleda ile birlikte Samson Özararat
karşıladı.
Büyükelçinin arabasıyla Ermenistan Devlet
Başkanı Ter Petrosyan'ın kaldığı Crillon Otele geldiler.

Samson Özararat, Türkeş'in arabasının kapısını açarken
heyecan içindeydi. 1915'ten beri ilk kez Türkiye Cumhuriyeti,
Ermenistan'la hem de en üst düzeyde görüşecekti. Ve bu
görüşme, onun girişimi sayesinde başarılmıştı.

TÜRKEŞ GÖRÜŞMEYE GELİYOR

12 Mart 1993...
Paris'te Concorde Meydanı... Crillon Oteli'nin önü... MHP
lideri Alpaslan Türkeş, Paris'teki Türk büyükelçisinin
arabasından iniyor. Kapısını tutan Özararat gülümsüyor.
Birazdan Ermenistan Devlet Başkanı Ter Petrosyan'la
buluşacaklar ve bu, bir ilk olacak.

Özararat
kimdir?1951 Konya doğumlu.
Konya 19
Mayıs İlkokulu'ndan mezun oldu. Merasimlerde mehter takımı
davulcusu idi.
Ortaokulu İstanbul'da Saint Joseph'te,
liseyi Ankara Fen Lisesi'nde okudu. Fen Lisesi'nde öğrenci
birliği başkanıydı. 1970'lerin başında ODTÜ'de Endüstri
Mühendisliği'ndeydi.
12 Mart döneminde yurtlardaki
eylemlere katılıp stadyuma kapatılan öğrenciler arasındaydı.
Yargılandı, beraat etti.
1974'te mezun olduktan sonra
Türkiye Elektrik Kurumu'nda mühendis olarak çalışmaya başladı.
Aynı dönemde yine ODTÜ'de iş idaresi dalında master yaptı.
Ardından İstanbul'da Sabancı Holding'de (KORDSA) proje
mühendisi olarak çalıştı.
Askerliğini 1979-80 yıllarında
Deniz Harp Okulu Yön Eylem Araştırması bölümünde öğretim üyesi
olarak tamamladı.
1980'de bir Fransız'la evlendi, Fransız
vatandaşı oldu ve Nice'e yerleşti. İki çocuk sahibi
oldu.
25 yıldır Fransa'da. Halen Ermenistan'a Avrupa'dan
yapılan yardımları koordine eden "SOS-ARMENIE" adlı bir yardım
kuruluşunun başkanı. Hem Fransız, hem Ermenistan pasaportu
taşıyor.
Ermenistan Devlet Başkanı Ter Petrosyan'a
danışmanlık yaptı. Hem Ankara'da hem Erivan'da devletin üst
düzey yetkilileriyle görüşebilmesiyle
tanınıyor.

YARIN: Sınıra anıt
projesi

[email-masked]

Taha
AKYOL

Ondokuz
Mayıs'tan cevap
SAMSUN Ondokuz Mayıs
Üniversitesi'nde ve Diya...

Çetin
ALTAN

Rüzgâr
Rüzgârlarla
gelip aylar yıldızlar...

Fikret
BİLA

İrtemçelik:
Ermeniler soykırım olmadığını biliyor
Alman
Federal Meclisi, Ermeni tasarısını, Baş...

Yasemin
CONGAR

"Ermeni
soykırımı" ve ABD
Bir 24 nisan daha geçti; ABD
Başkanı, bu yıl ...

Can
DÜNDAR

Türkeş,
Atatürk'ün imzasını hatırlattı
Türkiye ile
Ermenistan arasında diplomatik il...

Semih
İDİZ

'Suçsuz
olan ilk taşı atsın!'
Polonyalılar tarihe
"dostumuz" olarak geçmişl...

Meliha
OKUR

BNP
Paribas'nın Türkiye yolculuğu
Son banka
evliliklerinde ilginç bir durum var...

Faik
ÖZTRAK

29
Mayıs'a doğru Türk ekonomisi
Fransa'da AB
Anayasası'nın halkoyuna sunulaca...

Hasan
PULUR

Yeni
Ceza Yasası'nın dili...
"DÜNYANIN en diri, en
üretken, en akışkan dil...

Ece
TEMELKURAN

Bu
süt fabrikası ilk somut hedef!
Kars'ta okumaya
çalışan, pırıl pırıl, çalışka...

Yaman
TÖRÜNER

Mortgage
nasıl fonlanıyor?
Mortgage (Gayrimenkul Kredisi)
fonları nerede...

Osman
ULAGAY

Türkiye'nin
geleceği için okulsuz kız kalmasın
Gazetemiz
Milliyet'in yurt çapında farklı bir...

Güngör
URAS

'Futbol'
'sınırlanamaz güç' haline geldi
Milliyet'in
günlük spor gazetesi "Taktik"te, ...

© 2005 Milliyet