Alkol reklamlarına yeni düzen

Ekonomi /
21/06/2009

ANKARA- Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu (TAPDK) alkollü içki
reklamına yönelik mevzuatında yaptığı düzenleme ile sinemada alkollü içki
reklamına kısmi yasak getirirken, rakı balık ve beyaz peynir üçlüsünün de aynı
reklamda yer almasının da önüne geçti.
TAPDK Alkollü İçki Reklamlarında
Uyulacak İlkeler Hakkında Tebliğde değişiklik yaptı. Tebliğin 2’inci maddesinde
yapılan ve bir ay sonra yürürlüğe girecek yeni düzenleme ile sinemalarda alkollü
içki reklamına sadece Kültür ve Turizm Bakanlığı Değerlendirme ve Sınıflandırma
Kurulunun (18+) olarak sınıflandırdığı sinema filmleri gösterimlerinin sonunda
yayınlanacak. Bu filmler de ağır şiddet, cinsellik ve erotizm içerdiği için az
izlenen filmler.

Bu filmlerin sayısı az
Konu ile
ilgili uzmanlar, alkol reklamının sadece 18 yaş üzeri izleyicilerin izlemesine
izin verilen sinemalarla sınırlandırılması ve sinema gösteriminin sonunda
reklama yer verilmesinin ‘dolaylı’ bir yasak uygulaması olduğuna dikkat çekti.
Çünkü bu tür filmlerin sayısı gişe hasılatının düşüklüğü nedeniyle çok az. TAPDK
‘uyanıkça’ bir düzenlemeyle hem yasak getirmemiş gibi görünmeyi, hem de alkollü
içki üreticilerin reklam yapacağı mecraları kısıtlamayı hedefliyor. Reklamların
filmin sonunda gösterilme zorunluluğu da bir başka kısıtlayıcı düzenleme. Sinema
salonu işletmecileri seyircinin film bittikten hemen sonra kalkıp salonu
terkettiğini ve kimsenin reklam izlemek için salonda kalmayacağını ifade ediyor.

Ayrıca yeni düzenlemeyle alkol reklamının araç ve gıda ile
ilişkilendirilmemesi hükmü nedeniyle rakının vazgeçilmezi olan balık ve beyaz
peynir aynı reklamlarda yer alamayacak. Yapılan düzenlemede ile alkollü içki
reklamlarında cinselliğin istismarı ile pornografi içeren ifade ve görüntülerin
kullanılması yasaklandı.

Yüklü ceza var
Getirilen
düzenlemelere aykırı davranılması halinde Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme
Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile Tüketicinin Korunması Hakkında
Kanun’un ilgili hükümlerinin uygulanacak. Yeni düzenleme ile alkollü içki
reklamlarında şu ilkeler geçerli olacak:

Hedef kitle genç ve
çocuklar olmayacak
* Alkollü içki reklamlarında; hedef kitle olarak
gençler ve çocuklar seçilmeyecek, gençler, çocuklar ile genç veya çocuk olmadığı
halde böyle bir imaj veren veya verdirilen kimseler alkollü içki reklamlarında
kullanılmayacak.
Tebliğde genç tanımı da açık bir şekilde belirtilmedi. Bu
durumda gencin kim olduğuna karar vermek kimi zaman Anadolu’nun küçük bir
kasabısında bir mülki amirin elinde olabilecek. Bu nedenle alkollü içki
üreticileri bu tanımını açık olarak yapılmasını istiyor.

Araç ve
gıda ile ilişkilendirilemeyecek * Alkollü içki tüketiminin; araç
kullanımı ile ilişkilendirilmesine dair, diğer gıda maddeleri ile
ilişkilendirilmesine dair, coğrafi, tarihi, kültürel, sanatsal vb. ortak
değerleri ile ilişkilendirilmesine dair içerik kullanılamayacak.
Tebliğin
yürürlüğe girmesinden sonra rakının, beyaz beynir ve balık başta olmak üzere
başka gıdalarla reklamı yapılamayacak. Biracılar da, rekmalarında patates çipsi,
çerez ve başka atıştırmalıkları kullanamayacak. Bu düzenleme TAPDK’ın eski
başkanı Kazım Çalışkan döneminde hazırlanıp tartışmaya açılan taslak da
bulunmuyordu.

Tedaviden söz edilmeyecek * Alkollü içki
reklamlarında, alkollü içkilerin tedavi edici özelliklere sahip olduğu, uyarıcı,
rahatlatıcı, güçlendirici, üstünlük sağlayıcı vb. etkilerinin bulunduğuna dair
içerik kullanılmamalı, alkollü içkilerin kişisel sorunları çözebileceği veya
tıbbi koruyucu etkiye sahip olabileceği temaları işlenmemeli, alkolün
bırakılması, az içilmesi veya hiç içilmemesini olumsuz yönde etkileyebilecek bir
içerik kullanılmamalı.

Zaafiyet olarak gösterilmeyecek
* Alkollü içki reklamlarında içki içmemek bir zaafiyet olarak
gösterilmeyecek, içkilerin alkol derecesi tüketiciyi yanıltmayacak şekilde ve
doğru olarak anlatılacak. Ayrıca alkollü içkinin kalitesi ile etkisini içerdiği
alkol oranı ile ilişkilendirecek yönde mesaj verilmeyecek.

Statü
sembolu ve eksiklik
* Alkollü içki reklamlarında, içki içmenin
statü sembolü olduğu mesajı verilmeyecek.
* Alkol tüketmemenin zihinsel ve
sosyal bakımdan bir eksiklik olduğunu gösteren reklamlara yer verilmeyecek. İçki
reklamlarında, içki içmenin yetişkinlik işareti olduğu mesajı verilmeyecek,
alkol tüketiminin sportif başarıları artırdığı vurgulanmayacak.

Cinsellik içermeyecek
* Alkollü içki reklamları
cinselliğin istismarı ile pornografi içeren ifade ya da görüntüler içermeyecek.

Argo yok
* Alkollü içki reklamlarında doğru, açık
ve anlaşılabilir bir Türkçe kullanılacak, argo kelimelere yer verilmeyecek,
çeşitli anlamlara gelebilecek ifade veya kelimelerin aldatıcı nitelikteki anlam
ya da anlamları kullanılmayacak.

‘Alkol susuzluğu giderir’
denmeyecek * Alkollü içki reklamlarında, alkollü içkilerin susuzluğu
giderici etkisi olduğu mesajı verilmeyecek.

Örnek olan kişiler
reklamda yer almayacak
* Alkollü içki reklamlarında, herhangi bir
alanda özel başarıya sahip veya kamuoyunun güvenini kazanmış veya yardım
kuruluşları ile işbirliği içinde olan veya çocuk ve gençler yararına faaliyette
bulunan veya medyada isim yapması gibi nedenlerle, çocuk ve gençler için açıkça
veya zımnen örnek teşkil eden veya edebilecek herhangi bir kişi, karakter veya
grup yer almayacak.

Birlikte tanıtılmayacak * Alkollü
içki reklamlarında, ürün, önemli derecede yetenek, dikkat veya zihin açıklığı
gerektiren faaliyetlerle birlikte tanıtılmayacak.

Medyadaki
yeri
* Alkollü içkilerin tanıtımına münhasır neşriyat hariç olmak
üzere, gazete, dergi, broşür, katalog, ilan ile diğer yazılı medya ve elektronik
iletişim araçları vasıtasıyla reklam yapılması halinde, çocuklara ve gençlere
yönelik hazırlanan sayfa, ek, program, bölümler ile spor sayfalarında alkollü
içki reklamları yer almayacak. (Radikal)