RADİKAL.COM.TR

BUGÜNKÜ RADİKAL

YAZARLAR

RADİKAL
İKİ

RADİKAL
CUMARTESİ

RADİKAL
KİTAP

ÜYE
İŞLEMLERİ

6  Temmuz 2009, Pazartesi

Son Güncelleme  21:28

ANA
SAYFA

Türkiye

Politika

Yaşam

Ekonomi

Dünya

Kültür

Tartışı-Yorum

Spor

Çevre

Sanal
Alem

Sinema

Galeri

Detaylı
Arama

Eski
Sayılar

ARŞİV

ArakiBulaki

HangisineGitsek

RealAge

ANA SAYFA >
Türkiye

Laleli'de bakıcı pazarı

<
Önceki Haber

Sonraki
Haber >

Yazdır

Arkadaşına
Gönder

Yorum
Yaz

Arşive
Ekle

Haberi Paylaş

Facebook

Mixx

Delicious

Stumble Upon

Twitter

Friend Feed

Google

Digg

Yahoo

Reddit

myspace

Türkiye
Haberleri

Tümü

Katil
zanlısını gazeteci buldu polis bulamıyor!

Böylesi
ancak filmlerde olur

Sisi'den
Diyanet'e 'tövbekar' resti

Hayvanların
suyunu insanlara mı içirdiler?

İsmail
Hakkı Sunat'ın katili yakalandı

İnegöl'de
'hastane enfeksiyonu' paniği

05/07/2009

Çoğu üniversite mezunu, dil bilen yabancı uyruklu kadındar
ortalama 600 dolara bebek ve hasta bakmak için Laleli'de müşteri bekliyor

Bir dönem bavul ticaretinin merkezi olan
Laleli, şimdilerde çoğunluğu eski Sovyet ülkelerinden gelen bebek bakıcısı
kadınların iş bulma mekanı oldu. Çoğu üniversite mezunu, dil bilen kadınlar ayda
ortalama 600 dolara çocuk bakıyor. Referans
gazetesinden Sevda Yüzbaşıoğlu ve Enis Tayman, çocuk bakıcısı arayan
aile 'kılığında'  Laleli'ye gitti.

Sabahın ilk saatleri olmasına rağmen İstanbul'un Laleli semtindeki Dadaş
Parkı hayli hareketli. Park denilen yer aslında iki tarafı oteller ve
mağazalarla dolu bir cadde. Caddenin muhtelif köşelerinde kiminin elinde
bavullar olan genç ve orta yaşlı yabancı kadınlar bekleşiyor. Burası özellikle
son yıllarda bebek ya da hasta bakıcılığında neredeyse moda haline gelen
Moldovyalı, Ukraynalı, Türkmen ve Gürcü kadınların iş bulduğu modern bir işçi
pazarı. Çocuk bakıcısı arayan bir aile olarak yanlarına yaklaştığımızda,
ortalama 600 dolara ne iş olsa yapmaya hazır onlarca kadın sarıyor etrafımızı...

Türkiye'de çalışan kadın sayısının artmasıyla birlikte ortaya çıkan ve gün
geçtikçe büyüyen bakıcılık sektöründe işçi bulmak 2 yolla mümkün. Ya İstanbul'da
sayısı 165'e varan resmi ajanslara başvuracaksınız, ki bu ajanslar sadece Türk
bakıcılarla çalışıyor. Ya da gayri resmi yollardan işçi bulmak için kaçak
ajanslarla anlaşacaksınız veya Türkiye'ye gelen kadınların kaçak şekilde iş
bulmak için toplandığı Dadaş Parkı'nın yolunu tutacaksınız. Tıpkı bizim
yaptığımız gibi...
Türkiye'de her geçen gün büyüyen bu kaçak iş gücünü ise
dağılan Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) ülkeleri besliyor. Moldova, Ukrayna,
Gürcistan ve Türk Cumhuriyetleri en önemli kaynak. Bu ülkelerden turist
pasaportuyla Türkiye'ye giriş yapanların sayısı yılda 300-400 bini buluyor.
Gelenlerden kadın olanların bir bölümü ise ya kaçak ajanslar aracılığıyla ya da
kendi kendilerine bakıcılık işi buluyor. Görüştüğümüz bakıcılardan biri
sayılarının 10 bin civarında olduğunu söylüyor.

Türk
bakıcılardan daha cazip
Kaçak pazarda dönen para ise milyon
TL'lerle ifade ediliyor. Çünkü sadece Bakırköy bölgesinde 80'e yakın kaçak
ajansın bulunduğu, Laleli'de ise bu rakamın çok daha fazla olduğu belirtiliyor.
Ajansların pazarladığı kadınlar sigorta ya da güvence talep etmeden, aylık
ortalama 600 dolara çalıştıkları evde kalmak suretiyle iş buluyor. Kaçak
ajanslar hem kadınlardan hem de işverenden komisyon alıyor. Yeni gelen kadınlar
ise çetin pazarlıklarla 450 dolara da "tamam" diyor.
Ajansla ya da
kadınlarla herhangi bir resmi anlaşma yapmayan işveren, kadınların kaçmasını
önlemek için pasaportlarına el koyuyor.
Yabancı bakıcıların bu kadar cazip
olmasının nedeni ise, yerli bakıcılara oranla daha uygun fiyata gelmeleri.
Ayrıca çoğunlukla üniversite mezunu oluyor ve yabancı dil biliyorlar. Hepsi
yatılı kalabiliyor, sigorta istemiyor ve her işi yapıyorlar. İŞKUR'a bağlı özel
istihdam büroları ise yasal olarak sadece Türk bakıcılarla çalışabiliyor. Bu
bürolara kayıtlı Türk bakıcılar, aylık en az bin TL istiyor. Üstelik yerli
bakıcılar çoğunlukla evde kalmayı da kabul etmiyor. Bu özellikle yaşlıların
bakımı için Türk bakıcıları cazip olmaktan çıkarıyor.
Turist vizesiyle gelen
yabancı kadınlar, vize süreleri dolunca da Türkiye'de kalmaya devam ediyor.
Çoğunlukla da yakalanmıyorlar. Ancak yakalandıklarında ya da ülkeden çıkış
yaparken vizesiz kaldıkları her ay için 90 TL ödüyorlar.

‘Partici Birol', 500 dolara buluyor

Dadaş Parkı'nda çevremizi saran Moldovalı kadınlarla, çocuk bakıcılığı
için pazarlıktayız. Kadınlar pazarlığı 750 dolardan açıyor. Biz ise 400 dolardan
fazlasını veremeyeceğimizi söylüyoruz. Pazarlığımız tüm hızıyla sürerken, burada
400 dolara işçi bulamayacağımızı belirten Angel adlı bir kadın, "Bu kişi size
yardım edebilir" diyerek bir kart veriyor. Kartın üzerinde, "Partici Birol, her
nevi ayakkabı ve terlik alınır satılır" ibaresi var. Partici Birol, yüzlerce
benzeri olan "kaçak ajans"lardan biri. Yüzdeyle çalışan bu ajanslarda hiçbir
alışveriş resmi değil. Müşteri kılığında aradığımız Birol, 400 dolara işçi
bulamayacağını, ancak eğer istersek Gürcü veya Ermeni kadın olmak kaydıyla 500
dolara kadar inebileceğini söylüyor. Birol'un 2 haftalık deneme süresi var. Eğer
bakıcı kadını beğenmezseniz iade edebiliyorsunuz. Bu süre içinde pasaport da
sizde kalıyor. Ama haftada bir günlük tatil günü için 25-30 TL harçlık
gerekiyor. Birol, bizden ve kadından 150'şer dolar komisyon alıyor. Bu
görüşmeden sonra, daha ucuza kadın işçi bulmak için Moldovalılar'ın bize tavsiye
ettiği bir diğer yer olan Türkmenler'in mekanına gidiyoruz.

Aranan dadı bulunuyor
Laleli Caddesi'ne yakın izbe
bir otelin ön bürosundayız. Görevli Çetin Bey, bize yardımcı olacağını söylüyor
ve Sultan kod adlı kadını çağırıyor. Sultan'ın ön dişleri altından. 4 yıldır
Laleli'de. Kendisi de çalışıyor. 400 dolara yüzü buruşuyor ama yine de çıkış
yolunu buluyor. Yukarı çıkıp Zarina'yı getiriyor. Zarina, 24 yaşında. 4
yaşındaki oğlunu Türkmenistan'ın başkenti Alma Ata'da bir hafta önce bırakıp,
önce gemiyle Trabzon'a oradan da otobüsle İstanbul'a ulaşmış. Şimdi bir
başkasının çocuğuna bakmak üzere Sultan'ın bizimle yaptığı pazarlığı takip
etmeye çalışıyor. Türkçesi yok denecek kadar az, gözleri hüzünlü, çekingen
duruyor. Çocuğa 450 dolara bakmayı kabul ediyor. Sultan, "Dili açılınca bu
paraya gitmez. Şu anda yeni olduğu için kabul ediyor. Her işi yapar, haftada bir
size uygun olan gün izin yapar. Pasaportunu alırsınız, size bir problem
çıkarmaz. Çıkarırsa zaten biz buradayız" diyor. Zarina, anlamasa da dolar
hesabını biliyor ve kafasıyla onaylıyor. Aslında ne biz ona yapılan tercümeyi
anlıyoruz, ne o bize kendisi üzerinden verilen vaatlerin farkında. Sultan ikna
olmadığımızı görünce, "Kendi çocuğuna hep o bakmış. Merak etmeyin çok iyi anlar"
diyor. Bu kez, kaçak çalışma konusundaki rahatsızlığımızı dile getiriyoruz.
"Onun görevi yakalanmamak. Eğer isterseniz cezasını ödeyip onu
yasallaştırırsınız ama gerek yok" diyor.
Bu arada Dadaş Parkı'nda sadece iş
bulunmuyor. Burada kadınların haftanın belli günlerinde ülkelerine para
gönderebilecekleri bir sistem var. Otobüsler kalkıyor, sadece bu işle görevli
çalışanlar bulunuyor. Bir kadın, "Paramızı banka aracılığıyla göndersek
inanılmaz bir ücret alınıyor. Halbuki burda sadece yüzde 3 gibi bir rakam
kesiliyor" diyor. Ayrıca giysi, yiyecek ve her türlü eşya buradan kalkan
otobüslerle gelip, kadınlara ulaşıyor.

TRAJİK HİKAYELER KOL
GEZİYOR
Dadaş Parkı'nda veya Türkmenler'in bulunduğu mekanda en
önemli mesele güvenlik. Güvenlikten kasıt, kadının bırakıp kaçma ihtimali.
Çözümse kadının pasaportuna el koymak. Ancak yine alıcı kılığında konuştuğumuz
çevre esnafı, "Bu kadınlar 'pasaportumu kaybettim" diyerek konsolosluklara
başvurup, geçici pasaportla ülkelerine kaçıyor" diye bizi uyarıyor. Öte yandan,
kaçak oldukları için aylarca çalışıp para alamayan, kötü muameleye maruz kalan
kadınların hikayeleri de güvenlik meselesinin önemini bir kez daha ortaya
koyuyor.
Lalelide esnaf yabancı kadınlara güvenmiyor. Anlattıkları hikayeler
kan donduruyor. Ancak, Moldovalı kadınların anlattıkları da tüyler ürpertici...
Bir esnaf, "Bunlar, çocuğunuzu parkta bırakıp kaçar, izini bulamazsınız. Evini
soyar gider" diyor. Diğeri, başka bir hikaye anlatıyor: "Yabancı kadın,
bakıcılık yaptığı kadının evine geceleri arkadaşlarını almaya başlamış. Kadın
gürültüden şüphelenince de 'akşamları eski kocanın ruhu ziyaret ediyor, gürültü
oradan geliyor' demiş. Bunun üzerine kızına durumu anlatan yaşlı kadının kızı,
gece evi basmış, durumu ortaya çıkarmış."
5 yıl önce Moldova'dan gelen Maara
ise, "Bize kötülük yapılmadıkça neden kötülük yapalım, 4 yaşında çocuğu neden
parka bırakıp kaçalım?" diyor. O da yakın bir arkadaşının başına geleni
anlatıyor: "55 yaşında bir arkadaşım kendi yaşının geçkinliğine güvenerek, yaşlı
bir adamın evine bakıcı olarak girdi, pasaportunu da verdi. 2 ay boyunca hem
evin oğlu hem adamın tecavüzüne uğradı. 'Seni yabancı şubeye teslim ederiz' diye
tehdit etmişler. Bir şey yapamadı. Sonunda biz yol parasını denkleştirip evine
gönderdik."

Servet kazanıyoruz Peki, niye geliyorlar?
Maara, "Moldova'da bir doktor ayda 300 dolar, bir öğretmen ise 200 dolar
civarında kazanıyor. Yani burada bir servet kazanıyoruz, eğer iyi insanlara
karşılaşırsak ve işimizi yapabilirsek sıkıntıya değiyor. Ama çok ağır tecrübeler
yaşayıp dönen arkadaşlarımız da oluyor" diye konuşuyor. Maara, özellikle
kendilerine yapıştırılan 'fuhuş' yaftasından kurtulmak için de çaba
gösterdiklerini vurguluyor. "Düzgün bir iş bulup burada çalışmak istiyoruz,
ancak ne Türkler'de ne de bizde beş parmağın beşi bir değil" diyen Maara,
kendisinin de yaşlı bakımında çalışmayı tercih ettiğini belirtiyor ve "Aile çok
iyi olsa da, çocuklar çok acımazsız olabiliyor. 'Sen pisliksin, şeytansın'
diyerek lakaplar takabiliyorlar" diyor.

Merdivenaltı dadılar

sektöre darbe vurdu

Haye İşçi Bulma Kurumu Özel istihdam
Bürosu Genel Müdürü Haye Yurdusever ise, sadece Bakırköy bölgesinde 80'e yakın
kaçak istihdam bürosu olduğunu ve bu firmalardaki kaçak çalışanların sektöre
büyük bir darbe vurduğunu söylüyor. Yurdusever, "Bir istihdam bürosu kurmak için
4 yıllık akademik eğitim görmüş olmanız ve 21 bin TL teminat yatırmanız
gerekiyor. Yanlış yaptığımızda paramız yanıyor. Her 3 ayda bir İŞKUR bizden
neler yaptığımıza dair rapor alıyor. Çok sıkı bir kontrol altındayız, ancak
kaçak firmalar milyarlarca TL kazanıyor" diyor.
Bu firmaları rapor
ettiklerini, ancak devlet mekanizması yavaş işlediği için kaçak firmanın bundan
faydalandığını anlatan Yurdusever, sözlerine şöyle devam ediyor: "Bu firmalar
elemandan komisyon veya ne koparabilirlerse alıyor. Biz böyle bir şey yaparsak
belgemiz iptal olur. Kaçak bir firmanın sadece ön görüşmeden 25 TL aldığını
öğrendik. İşverenler bu konuda bilinçlenmeli. Bu insanlar potansiyel tehlike
saçıyor, herşeyinizi öğreniyor ve onları hiç tanımıyorsunuz. Gerçek güvence için
mutlaka İŞKUR denetiminde olan istihdam bürolarına gidilmesi gerekiyor. Türk
dadıları da yabancı uyruklu çalışanların aldığı fiyatlar nedeniyle fiyatlarını
yükseltti. Eskiden 600-700 TL'ye bu işi yapmak isteyenler, şu anda bin 500, 2
bin TL talep ediyor."

Hem ucuz hem de kaliteli
Koç
Üniversitesi Göç Araştırmaları Programı Direktörü Prof. Dr. Ahmet İçduygu,
Türkiye'de çalışan kaçak yabancı işçilerin sirkülasyon halinde olmak kaydıyla
birkaç yüz bin civarında olduğunu söylüyor. Yabancı işçilerin 5 sektörde
yoğunlaştıklarını belirten İçduygu, bu sektörleri arz ve talebe göre şöyle
sıralıyor: "Eğlence ve fuhuş, ev işleri, tekstil, tarım ve servis hizmetleri.
İçduygu, "Yabancı kaçak işçilere yapılan harcamaya bakarak, çok para
kazandıklarını düşünebilirsiniz ama gerçek böyle değil. Ellerine kalan çok daha
az. Aracılar, sınırda ödedikleri cezalar, kazançlarını götürüyor" derken, yerli
işçilerin durumunu da parlak bulmuyor. İçduygu, "Türkiye'de ekonominin yarısı
kaçak. Yerli işgücü de kayıtlı çalışmıyor" diyor.
Yabancıların yerli
işgücünün işlerini çaldıkları iddiasının da pratikte doğru olmadığını vurgulayan
İçduygu, şöyle konuşuyor: "Görece daha kaliteli ve ucuz işgücü sunuyorlar.
Kapitalist işgücü pazarının dinamikleri içinde bir pazar yaratmaları doğal.
Türkiye'nin böyle bir işgücüne ihtiyacı var. Ardahan'a tanık oldum. O kentte
işsizlik var ama hem ucuz hem de iteli olduğu için yabancı tarım işçisi
çalıştırıyorlar. Türkiye'ye çalışmak üzere gelen yabancıların neredeyse yüzde
90'ı kaçak. Bunun nedeni biraz da, devletin göçmen ülkesi haline gelmek
istememesi. Bu nedenle yasada büyük problemler olmasa da, idari olarak sorun
çıkabiliyor."

Türkiye
kategorisindeki tüm haberler »

Okur
Yorumları (3 Yorum)

alma ata - 5/7/200917:43

türkmenistan ın başkenti aşgabat , kazakistan ın başkenti Astana. Almatı
eskiden kazakistan ın başkenti idi şimdi deil . 10 sene oldu. duyurulur.....

ayhan30 - okurun
diğer yorumları için tıklayınız
Yorumu Oyla
31

Bu kadinlara uzuluyorum -
5/7/200915:34

Kendi ulkelerinde ne zorluklarla okuyorlar, aralarinda yuksek egitim alanlar
doktor olanlar var. Ancak Turkiye ve diger ulkelerde gecim derdi icin uc kurusa
calisiyorlar. Isverenlerden daha egitimli ve daha kulturluler, bir de guzel
olduklari icin ustune bir de basit kadin damgasi yiyorlar.. Turkiye'de kadin
olmak zor, yabanci kadin olmak daha da zor olmali..

elifgun88 - okurun
diğer yorumları için tıklayınız
Yorumu Oyla
100

yer ve mekan -
5/7/200914:8

merhaba radikal okuycu arkadaşlarım bu haberde geçen Türkmenistanın başkenti
Alma Ata diyen yerinde bir yanlışlık var Türkmenistanın başkenti AlmaAta degil
Aşgabat. Alma Ata Kazagistan devletinin başkentidir bilmeyenlere duyurulur

gerçeksözlü - okurun
diğer yorumları için tıklayınız
Yorumu Oyla
73

Yorum
Yaz

Tüm
Yorumlar (3)

ADnet

Siz de reklam
verin

Türkiye
kategorisindeki galeri haberler »

Türkiye
Hrant'ın arkadaşları adalet istiyor

Türkiye
Şanlıurfa'da Öcalan'ın doğumgünü gerginliği

Türkiye
'Al gülüm' fotoğraf ödülü senin...

Türkiye
Kapadokya'yı bikinili mankenler tanıttı

Türkiye
Batman'da çocuklar hastanelik oldu

Günün
Türkiye Yazarları

Karakol
mu kışla mı?

YILDIRIM TÜRKER

Askerin
ihbar furyası endişesi

MURAT YETKİN

Tümü

En Çok Okunan Haberler

Böylesi
ancak filmlerde olur

Laleli'de
bakıcı pazarı

Hayvanların
suyunu insanlara mı içirdiler?

Aya
Yorgi Kilisesi'nde tarihi ayin

Becayiş
ilanını internetten takip et

En Çok Yorumlanan Haberler

Havaalanında
tarikat liderlerini karşılama izdihamı

Nurcuları
Ersöz'e, Ersöz'ü Aksu'ya, herşeyi savcıya anlattı

Gökçek'in
korumaları devletin ajansına saldırdı

Sisi'den
Diyanet'e 'tövbekar' resti

Sendika
değiştirme baskısı isyan ettirdi

Üye
Olun

RSS
Başlıkları Takip edin

İletişim
Sayfası

Açılış
Sayfam Yap Her açılışta Radikal sizi
karşılasın

Künye

Reklam

Kampanya
Sözleşmesi

Sıkça Sorulan
Sorular

İnternet baskısında yer alan tüm metin, resim ve benzeri
içeriğin hakları Doğan Gazetecilik A.Ş'ye aittir.
Hiçbir şekilde basılı ya
da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.) kaynak gösterilse bile izin
alınmadan kullanılamaz.