Rusya'dan Çalık'a petrol, Türkiye'den Rusya'ya ihale

Türkiye /
06/08/2009

Nükleer santral ihalesinin galibini Putin açıkladı

HİLAL KÖYLÜ/TARIK IŞIK

ANKARA - Başbakan Tayyip Erdoğan,
Rusya Başbakanı Vlademir Putin, İtalya Başbakanı Silvio Berlusconi'nin
katılımıyla gerçekleşen enerji zirvesinde, Rusya'nın Çalık Holding Bakanlar
Kurulu kararıyla yapımını üstlendiği Samsun-Ceyhan petrol boru hattına petrol
vermeyi taahhüt ettiği açıklandı. Türkiye'nin Güney Akım ve 2. Mavi Akım Projesi
konusunda Rusya ile işbirliği yapacağını da açıklayan Putin, aynı zamanda
Nükleer Santral ihalesini Rus-Türk ortaklığının kazandığını ve santral inşaatına
başlanacağını duyurdu.
Başbakan Recep Tayyip Erdoğan Putin ve Berlusconi'yi
Ankara'da ağırladı. Putin, sabah saatlerinde geldiği Ankara'da önce Erdoğan ile
baş başa görüştü. Ardından iki lider çalışma yemeğinde biraraya geldi. Heyetler
arası görüşmelerin ardından iki lidere öğleden sonra Ankara'ya gelen Berlusconi
de dahil oldu. Berlusconi, iki ülke arasında anlaşma imzalanırken Erdoğan ve
Putin'e eşlik etti.

Enerjide üç ayaklı işbirliği

Başbakan Tayyip Erdoğan, iki ülke arasındaki anlaşma, protokol,
mutabakat zaptı ve programları içeren 12 belgenin imza töreninde şunları
söyledi:
"Dostumuz ve komşumuz Rusya Federasyonu Başbakanı ve değerli dostum
İtalya Başbakanı Berlusconi'yi ağırlamaktan mutluluk duyuyorum. Putin ile uzun
ve verimli, olumlu görüşmelerimiz oldu. Rusya ile Karşılıklı anlayış temelinde
günden güne gelişen ilişkilirimizin daha da geliştirilmesi dış politikamızın
önemli hedeflerindendir. Dış ticaretimiz 40 milyar dolardır. Türkiye Rusya'nın
5., Rusya Türkiye'nin 1. ticaret ortağıdır.
Bir diğer önemli konu, enerji
konusu ülkelerimiz arasındaki ilişkilerin en önemli ve en somut unsurlarından
biridir. Stratejik niteliği nedeniyle özel bir yeri ve önemi var. Enerji
Alanında ilişkilerimizin karşılıklı anlayış temelinde sürdürülmesini temenni
ediyoruz. Gerek gaz, gerek petrol, gerekse nükleer enerji olmak üzere üç ayrı
başlık altında çalışmalarımızı planladık. Devam eden ortaklıklarımızda olduğu
gibi bundan sonra da zenginleştireceğiz."

Yılda bir buluşacaklar

Başbakan Erdoğan, iki ülkenin güncel siyasi konularda
yaklaşımlarının birbirine yakın olduğuna dikkat çekerek, çok boyutlu stratejik
işbirliğini koordine etmek üzere hükümetlerarası nitelikte bir üst düzey görüşme
süreci başlatacaklarını açıkladı. Erdoğan, Putin'le eş başkanlık yaparak 2010
başında Rusya'da ilk toplantıyı yapacaklarını belirtirken, "Her yıl bir kez
başbakanlar düzeyinde, icracı bakanlarla yapacağız. Daha önce bakanlar yılda iki
ya da üç kez biraraya gelerek süreci devam ettirecekler" dedi.

Türk-Rus üniversitesi istedim

Başbakan
ilişkilerin gelişmesinin Rusça'yı iyi konuşan Türk gençlerine ihtiyaç
doğurduğuna dikkat çekerek, "Türk Rus Koleji ve Türk Rus üniversitesi
kurulmasını teklif ettim. Sıcak karşıladılar, bunun da adımını atacağız" dedi.

Samsun-Ceyhan teşekkürü

Başbakan Erdoğan basın
toplantısında Mavi Akım doğalgaz boru hattı ve Samsun-Ceyhan petrol boru hattı
projelerindeki katkılarından ve mükemmel işbirliğinden dolayı Kürsüye davet
ettiği Berlusconi'ye de teşekkür etti. Samsun Ceyhan petrol boru hattı projesine
Rusya'nın katılımını önemsediğini anlatan Erdoğan, "Böylece, Samsun Ceyhan boru
hattında Türkiye, İtalya ve Rusya Federasyonu birlikte olacağız. Türk boğazları
üzerindeki yükü hafifletmiş olacak" diye konuştu.

Nükleer ihale
sonucu Putin'den

Enerji işbirliği alanının genişletilmesini
konuştuklarını anlatan Putin ise Güney Akım, Mavi Akım ve Nükleer Santral
inşaatının işbirliğinde itici rol oynadığını vurguladı. Türkiye ile en geniş
çaplı altyapı projelerini birlikte gerçekleştirebileceklerini bütün dünyaya
gösterdiklerini belirten Putin, "Bugün İtalyanlar için de hayırlı bir gündür.
Büyük çaplı işbirliği konusunda anlaştık. Hazar'da yeni çıkan petrol rezervimizi
de gözönünde bulundurarak Samsun Ceyhan petrol boru hattı projesini çok gerçekçi
ve cazip bulduk, desteklemeye karar verdik" dedi. Basın toplantısında beklenen
Nükleer Santral ihalesi açıklamsıa da Rus Başbakan Putin'den geldi. Putin,
"Nükleer enerjide, Türk-Rus konsorsiyumunun ihaleyi kazanmış olması, santarlın
inşaatına başlanacak olması bizim için gurur kaynağıdır" dedi. Gazetecilerin
Nükleer Santral konusunda varılan anlaşmanın detaylarına ilişkin sorusunu da
yanıtlayan Putin, "Gerek birim fiyatı olarak, gerek HES'lerde üretilen elektrik,
gerekse inşaatın maliyeti konusunda Westinghouse'un projesi gibi benzer
projelerden iki misli daha ucuzdur bizim projemiz. Fakat daha da indirmek
mümkünse arkadaşlar Türk ortaklarıyla değerlendirecekler" diye konuştu.

Putin amacına ulaştı

Rus kamuoyunda Putin'in
ziyaretinden beklenen en önemli iki konu Nükleer Santral ihalesinin alınması ve
Güney Akım için Türkiye'nin Karadeniz'deki ortak ekonomik bölgesini
kullandırtmasıydı. Varılan mutabakatla Putin iki konuda da amacına ulaşmış oldu.
Putin, ikinci Mavi Akım projesi konusunda da somut taahhütler aldı.

Berlusconi arabulucu

Putin ile Erdoğan’ın yakın
dostu Berlusconi'nin Türkiye'ye arabuluculuk için geldiği ileri sürüldü. İtalyan
basını, görüşmeler sonunda Erdoğan ve Putin'in her konuda anlaşabilmesini
Berlusconi'nin arabuluculuk başarısı olarak yansıttı. İtalya Başbakanlığının
resmi internet sayfasında yayımlanan açıklamada, Ankara’da imzalanan projelerin
en önemli ortağının İtalyan şirketi ENI olduğu da hatırlatılarak şöyle denildi:

"ENI’nin en önemli ortak olduğu Güney Akım doğal gaz boru hattına
Türkiye’nin de katılımı, Karadeniz’de Türk suları üzerinden nakliyat yapılmasını
sağlayacaktır. Bu, Soçi konferansından itibaren Avrupa’nın enerji güvenliğini
daha fazla güvence altına alacak yeni bir altyapı çalışmasının en kısa sürede
tamamlanması için uğraşmış olan başbakanın şahsi başarısıdır. Samsun-Ceyhan
petrol boru hattını gerçekleştirmeye ilişkin anlaşma, Chigi Sarayı’nın başarılı
arabuluculuğunun göstergesidir. Türkiye üzerinden geçecek olan bu hat, petrolün
Hazar denizinden Akdeniz havzasına ulaşmasını sağlayacaktır. İtalyan hükümetinin
desteğine sahip olan bu projede ENI, en önemli şirket konumundadır."

Gazprom Ceyhan'da LNG Terminali kuracak

Aksa
Doğalgaz A.Ş Yönetim Kurulu Başkanı Cemil Kazancı, Aksa Doğalgaz A.Ş. ile
Gazprom arasında bir protokol imzalandığını
belirterek, "Gaz ithalatında
Gazprom’dan direkt gaz ithalatı yapacağız" dedi. Kazancı, protokol çerçevesinde,
İstanbul ve Ankara doğal gaz dağıtım tesislerinin özelleştirme ihalelerine
Gazprom ile birlikte hareket ederek ortak katılacaklarını söyledi. Ceyhan’da
ortaklaşa bir LNG tesisi kuracaklarını bildiren Kazancı, protokolün içeriğine
ilişkin şunları söyledi:
"Gazprom ile bugün protokol imzaladık. Bu kapsamda,
Türkiye’nin ihtiyacına göre gaz ithalatında Gazprom’dan direkt gaz ithalatı
yapacağız. Gazprom ile Aksa arasında gaz liberalizasyonuna girildiğinde gaz
ithalatını ortaklaşa yapacağız. Özelleşecek Ankara ve İstanbul doğal gaz dağıtım
şirketlerinin özelleştirme ihalelerine ortak gireceğiz."

Enerjide 4'lü işbirliği

Türkiye ile Rusya
arasında imzalanan anlaşmaların en önemlilerini enerji alanında olanlar
oluşturdu. İki ülke arasında atılması planlanan adımlar şöyle:

1)Petrol
İşbirliği anlaşmasıyla, Türkiye'nin hedeflediği Karadeniz-Kızıldeniz Projesi
açısından büyük önem taşıyan Samsun Ceyhan Petrol Boru Hattı'na Rusya tarafından
petrol sağlanması konusunda önemli bir adım atılmış oldu. Proje hayata
geçirildiğinde, Kazakistan'da ve Rusya'da üretilen petrolün Samsun Ceyhan petrol
boru hattı aracılığıyla Ceylan limanına indirilmesi mümkün olacak. Bu da
Ceyhan'ın uluslararası bir petrol merkezi olmasını sağlayacak.

2)
Doğalgaz İşbirliği Protokolü ile Türkiye ile Rusya, İkinci Mavi Akım doğalgaz
boru hattını inşa etme konusunda da görüş birliğine vardı. Bu hatla, İsrail'in
Rusya'dan satın alacağı doğalgazın Karadeniz Altından Samsun'a oradan da
Ceyhan'a taşınması mümkün olacak. Türkiye, Mavi Akım 2'nin gelecekte Rus
doğalgazının Nabucco boru hattına dahil edilmesini de sağlayacağını düşünüyor.

3) Çalık Holding ve Aksa adlı şirketlerin Rus Şirketleriyle
imzaladıkları anlaşmalarla Türkiye ile Ceyhan'da Petrol Rafinerisi ve
Sıvılaştırılmış Doğalgaz (LNG) Terminali de kurulması hedefleniyor. Rafineri'yi
Çalık Holding, LNG terminalini de Aksa kuracak. Rus doğalgazının
sıvılaştırılarak depolanması, Petrol Rafinerisi sayesinde petrol ürünleri
ihracatının artırılması mümkün olacak. Türkiye bu sayede Ceyhan terminalini
Amsterdam ve New York gibi petrol ve doğalgaz piyasasının vazgeçilmez
limanlarından biri haline getirmek isteniyor.

4) Türkiye, Rusya'dan
Ceyhan'a gelecek petrol ve doğalgazı Med-Stream projesiyle İsrail'e geçirmeye de
aracılık edecek. Bu proje sayesinde İsrail Rusya'dan hem petrol hem doğalgaz
almış olacak.Samsun Ceyhan hattı bu proje için kilit önem taşıyor. İtalyan
şirket Eni ile ortaklık kuran Çalık Holding, proje için ön fizibilite
çalışmalarını tamamlamış, fizibilite aşamasına gelmişti.