Yazarlar

Radikal
Hayat

Radikal
İki

Radikal
Kitap

Radikal Tasarım

Radikal
Mobil

Üye
İşlemleri

USD

1.58

%0.01

EURO

2.17

%0.01

IMKB

65569.60

%0.01

ALTIN

69.44

%0.01

9  Şubat 2011, Çarşamba

Son Güncelleme  0:10

ISTANBUL

10°C / 4°C

BURSA

10°C / 0°C

IZMIR

15°C / 6°C

ADANA

20°C / 3°C

ANTALYA

19°C / 10°C

ANKARA

7°C / -3°C

ESKISEHIR

7°C / -3°C

KAYSERI

7°C / -6°C

TRABZON

10°C / 6°C

DIYARBAKIR

13°C / -3°C

ISTANBUL

BURSA

IZMIR

ADANA

ANTALYA

ANKARA

ESKISEHIR

KAYSERI

TRABZON

DIYARBAKIR

KAPAT

Arşivde
Ara

Ana
SayfaTürkiyePolitikaYaşamEkonomiDünyaKültürTartışı-YorumSporÇevreEğitimSağlıkSinemaEğlenceYorumGaleri

Anasayfa
Yazarlar

Yazı Boyutu

Mısır devrimi, Ortadoğu'nun geleceği ve üç model:
Türkiye, İran, Pakistan

CENGİZ ÇANDAR

09/02/2011

Mısır, 'İran mı' yoksa 'Türkiye mi' olacak sorularına, pekâlâ
geçerli biçimde, yoksa 'Pakistan mı' olacak sorusu eklendi. Mısır'ın ve bölgenin
'Türkiye modeli' eninde sonunda ABD'nin bölge politikasında sarılacağı bir can
simidi olacak.

Radikal’in dünkü şehir içi baskılarında yazımın son bölümü teknik bir hata
nedeniyle yayımlanmamış. Yazının başlığı da o yayımlanmayan bölüme dayanıyordu.
Söz konusu bölümü tekrar kaydedelim:
“Mısırlılar ülkelerine ve başkent
Kahire’ye ‘Ummu Dünya’ yani ‘Dünyanın Anası’ derler. Bu, tarihin derinliklerine
giden büyük bir özgüvenin ifadesidir. İranlılar için ise Isfahan, ‘Nusfu
Cihan’dır; ‘Isfahan; Nusfu Cihan’, yani ‘Cihanın Yarısı.’
Türkiye, ‘Dünyanın
Anası’na ‘model’, onu ‘Cihanın Yarısı’ ile buluşturabilecek, birleştirebilecek,
‘Müslüman Demokratik Merkezi’dir yeryüzünün. İkisi birbirinden ayrılamaz;
‘Müslüman kültürel kimlik ve Demokratik siyasi kimlik.
Türkiye, bunun için
şu tarih döneminde bölgenin en güçlü ülkesidir ve bu iki özelliğine sarıldığı
takdirde öyle kalacaktır.”
Mısır’daki tarihi gelişmeler, Türkiye’nin bu
tanımladığımız niteliğini parlattı. Elbette ki Tayyip Erdoğan’ın Mübarek
rejimini çok rahatsız eden çıkışı, tıpkı Kahire’deki Tahrir Meydanı’nı dolduran
topluluklar gibi Mübarek’e ‘artık git’ çağrısında bulunması da Türkiye’nin
uluslararası ve bölgesel rolünü daha belirgin biçimde öne çıkarttı.
Ama
Mübarek pek gideceğe benzemiyor. Hatta, Washington’ın kararsızlığı bir yandan,
Başkan Yardımcısı Süleyman’ın zamana oynayarak ortaya koyduğu siyasi kıvraklığı
diğer yandan, Mısır’daki yaygın muhalefeti gevşetmeye ve arasında her gün
artacağı sezilen çatlakları besleyerek, Mısır’daki ‘devrim ortamı’nın yavaş
yavaş sönmesini beraberinde getiriyor sanki.
‘Mısır’daki halk devrimi’nin
istimi zaman içinde azalarak, rejimin aylarca ayakta kalabileceği izlenimini de
vermeye başladı. Fareed Zakaria, Mısır’ın yakın geleceğinde, ülkenin ‘Türkiye
modeli’ni izlemekten ziyade, ordunun geri planda durduğu bir ‘askeri vesayet
rejimi’nin yani ‘Pakistan modeli’ne doğru yol alabileceğini çarpıcı bir gözlemle
dile getirdi.
Mısır, ‘İran mı’ yoksa ‘Türkiye mi’ olacak sorularına, pekâlâ
geçerli biçimde, yoksa ‘Pakistan mı?’ olacak sorusu
eklendi.

Mısır ne yöne gidiyor?
Eğer, bırakın
İran’ı, Türkiye de değil, Pakistan yönünde yol alırsa Türkiye’nin bölgeye
‘model’ özelliği anlamsızlaşmış mı olacaktır? Mübarek ya da ‘askeri vesayet
rejimi’ni oluşturacak müttefikleri işbaşında kalmaya devam ederlerse Tayyip
Erdoğan’ın geçen hafta ortaya koyduğu siyasi tavır ‘yanlış’ olarak mı
nitelenecektir. Hayır.
Nedeni, Şark el-Awsat gazetesinde birkaç gün önce
gazetenin genel yayın yönetmeni Tarık el-Humayyid’in şu gözlemi ifade ettiği
satırlarda bulunabilir:
“Mısır’daki mevcut siyasi durumu ‘deprem’den daha
iyi tanımlayacak bir sözcük yok. (Mübarek) istifa etse de görev süresinin sonuna
dek (Eylül 2011) işbaşında kalsa da Mısır, post-Mübarek dönemin içinden geçiyor.
Her şeye rağmen, yeni bir gerçeklik meydana gelmiştir ve bu titreşimlerini tüm
dünyaya göndermiş durumdadır. Amerika’nın Mısır’da olan-biteni ele almaktaki
şaşkınlığında yansıyan uluslararası kaygılar da var. Çünkü hayati çıkarların
dramatik biçimde etkileneceğine ilişkin büyük kaygı duyuluyor.”
Devam
edelim:
“Birçok soru ortaya atılıyor ama bunların cevaplarının tümü
tahminlerin ötesine geçemez halde. Mısır nereye gidiyor? Gençlerinin çabaları
onlardan kaçırılacak ve Mısır, Müslüman Kardeşler’in yönetimi altına mı girecek?
Yoksa Mısır’ın kendisi bir kere daha asker tarafından kaçırılacak ve gelişmeler,
ekonomik kayıp bir yana, son günlerde elde edilenlerin hepsinin yitirilmiş
olacağı gerçek bir diktatörlükle mi son bulacak? Ya da Mısır sorunları içinde
boğulacak ve uzun bir süre için kendi içine mi dönecek? Veya gerçek bir
demokratik devlet olma yönünde ilerleyecek ve İslamcıların eline düşme
korkularını dağıtacak şekilde tekrar etkili bir bölgesel rol oynayacak biçimde
siyasi ve ekonomik olarak yükselecek mi? Bunların tümü de iyi sorular. Bunların
tümü de hepimize, bölgedeki herkese, dostlara ve düşmanlara, başta Amerika olmak
üzere uluslararası camiaya kaygı veriyor. Bu, İsrail ve Amerikan bayraklarının
yakılmadığı ve uluslararası siyasi sloganların atılmadığı ilk Arap gösterisidir.
Adalet, demokrasi, yolsuzlukla savaş ve halkın iradesine göre yönetim gibi
evrensel anlamdaki değerlerin yerel haykırışıdır, Batı’nın, özellikle de
Amerika’nın hiçbir şey yapabilmeye gücü yok, çünkü dalga onların umduğundan çok
daha büyüktü ve değişim rüzgârları ABD’nin düşünebileceğinden çok daha hızlıydı.
Bunların böyle olduğu o başkentlerden gelen açıklamalarda apaçık görünüyor.
Amerika, bu noktaya dek, güçsüz kalmıştır.”

Demokrasi
mecburiyeti
İşte Türkiye’nin farklı olduğu ve ‘güçlü kaldığı’ nokta
da bu. Bir dönemin kapanmaya mecbur olduğunu görerek, ‘statükoyu savunma’yı veya
‘konjonktürel çıkarları’ esas almadan, önü alınamaz ‘değişim dinamikleri’ni
görerek ve ‘Mısır halkını esas alarak’ bir siyasi duruş ortaya koymak. Bunu
ortaya inandırıcı biçimde koyabilmek için ise halkınızın Müslüman kimliğinden
gayrı, ülkenizin gerçekten demokratik olması ya da demokrasi yönünde yürüme
kararlılığınızın bulunması, hiçbir şekilde ‘askeri vesayet rejimi’ne sapmamanız
ve bunu yaşatmamanız gerekiyor. Yani, adalet, demokrasi ve halk iradesinden yana
bir rejime sahip olmanız.

İktidar ve muhalefet

Türkiye’de ‘Mısır dersleri’nin doğru okunması gereğine daha önce
değinmiştik. Bu ‘dersleri’ doğru okumak sadece iktidar partisinin değil,
özellikle son günlerde askerle gereksiz bir cilveleşme içine girme hevesi
gözüken CHP için özellikle gerekli. Türkiye’ye kazandıracak olan, Mısır’a ve
onun üzerinden değişim dinamiklerinin etkisine girmesi mukadder Arap dünyası
için ‘ilham kaynağı’ olmasına imkân verecek, onu bir ‘model’ olarak İran’ın ve
ayrıca Pakistan’ın çok daha önüne oturtacak olan demokrasisidir.
Mısır’ın ve
bölgenin geleceği için ‘Türkiye modeli’, eninde sonunda ABD’yi de her gün
itibarı sarsılan bölge politikasında sarılmaya mecbur kalacağı ‘cankurtaran
simidi’ olacaktır.

Haberleri Paylaş

FacebookMixxDeliciousTwitterGoogleDiggYahooRedditmyspaceFriend FeedStumble Upon

Diğer Politika Haberleri

Portobello
Cadısı'nın seçim tahminleri

Keşke
faili meçhul cinayet öykülerini de bir dinlese

Süheyl
Batum'a psikolojik harekât

"Torba"nın
içinde ne var?..

Kılıçdaroğlu,
Batum'a 'Sus' dedi ama...

'Dünyanın
anası' ile 'Cihanın Yarısı' arasında Türkiye

Liberalleşen
(!) CHP'de asker düşmanlığı

Asker
üzerinden siyasetin yanlışlığı

Ortadoğu'da
vücut çalımları

Öcalan,
Kürtleri Mısır halkı gibi meydanlara çağırdı

YazdırArkadaşına
GönderYorum
YazArşive
Ekle

Okur Yorumları

(5 Yorum)

bensenonlar - okurun
diğer yorumları için tıklayınız

-

9/2/2011 - 15:2

Sizin bir aydin olarak, Türkiye´yi örnek ülke pozisyonuna
koymaniza anlam veremiyorum. Din adami olsaydiniz, sükür ediyor derdim. 1980
cok uzak bir zaman degil. 90´li yillarda konusmaktan korkuyorduk! Hala
komutanlari bolbol TV ekranlarinda görebiliyoruz. Sürekli iktidarda
sag/sistem/uzlasmaci partiler tarafindan yönetiliyoruz, bunedenle hala
Amerika´ya, IMF´ye bagliyiz! Özal sayesinde milli sermayeden önce dis sermaye
isgaline ugradik! Hala kim vurdu cinayetleri isleniyor, Pinar Selek haberi
bugünkü gazetelerde... Hukusuzluk, adeletsizlik sorunlari AIHM´e yigilmis!
Yamali bohca bir anayasayla yasiyoruz ve gelen her parti kendi cikarina
calisiyor! Sosyal bir yapi olusturamiyoruz. Kürtlere anlamsiz savasimiz
bitmiyor. Milletin karni az cok doyuyor ama kredi kartlarina gebe. Sokaga
dökülemiyorsak, sounumuz bitmis demek degil. Aydinlarin Nisantasi yasamini
Anadolu genelince konusmasi cok yanlis, "Asiri Liberal". Bence Misir bizden
cok daha avantajli ve cok daha önü acik bir pozisyonda. Kaybedecek birseyi
olmayan biri hayata sifirdan baslayabilir. Sorunlara karsi birlikte hareket
edebilen, sokaga dökülmekten ve kaybetmekten korkmuyorlar. TR´de Nen yazikki
herkes cok liberal olmus, elestirmekten konusmaktan cekiniyor, banka
borclarindan cikarindan korkuyor! Alternatifini olusturamiyor, bana dokunmayan
yilan bin yil yasasin virüsü heryeri sarmis. Pinar Selek bir kadin olarak
yüzlerce aydindan daha cesur bence!

Yorumu Oyla

5

3

rizaertan - okurun
diğer yorumları için tıklayınız

Cevirin kazi yanmasin, Sayin Yazar !

9/2/2011 - 12:45

Gecenlerde Misirli ve Turk karsiti Biraderleri tebrik etmisti
Sayin Yazar, "dereyi gormeden pacayi sivadigi"nin bilincine varmis oldugu
anlasiliyor bu yazida ! Simdi de "ehveni ser"i savunmak zorunda kalmis! Iyi de
bunu yaparken cifte anlamli sozler kullanmak neden gerekmis anlamak zor !
Sayin Yazar aslinda Islamci degil su anda konjektur geregi onlari savunuyor
ama bu demek degil ki onlarin taktiklerini kullanmasi gerekir ! Belki de
Islamcilari evrensel terminoloji ile savunmak olasi degil, imse yutmuyor !
"Demokrasi" sozcugunu yazar Turk toplumu icin kullanmis, gorunuste dogru ama
ne tur demokrasi ? Turkiye de su andaki demokrasi evrensel yani "laik" bir
demokrasi mi Sayin Yazar ? Birakin Turkiye'deki Islamci demokrasiyi hele
Pakistan'daki Islamci demokrasi bile degil ! Saygida kusur etmek haddimiz
degil ama AKP'nin TC'si ancak evrenel demokrasinin karsiti, antitezi bir model
olabilir yani "Turkiye'deki bugunku rejim evrensel demokrasi degildir"
baglaminda ! Dedikten sonra Sayin Yazar'in Misir konusunda fena halde
yanilacagi anlasiliyor demek gerekecek cunku Israil bu cografyada daima egemen
olacak ABD yasadigi surece birakin silinmesini! Belki de bu gercegi acikca
kabul ettiklerini yazsa daha "gercekci" bir Ortadogu uzmani oldugunu
kanitlayacak Sayin Yazar !

Yorumu Oyla

6

6

ahmet aksay - okurun
diğer yorumları için tıklayınız

"Mısır dersleri"

9/2/2011 - 10:25

Yazar, netice olarak, Mısır'da yaşananın önemli bir değişime
işaret olduğunu, bundan sonra ne olursa olsun, bu değişimin er geç belirleyici
olacağını söylüyor. Türkiye adına da Başbakan Tayyip Erdoğan'ın bu konuda
ortaya koyduğu tavrın yerinde ve 'değişim'in yanında olduğu fikrini
belirtiyor. Bu yaklaşım, dünkü Radikal'de Ahmet İnsel'in yazısında da dikkat
çekici bir biçimde vurgulanıyordu. O bakımdan 'Mısır dersleri' önemli. Olan
olmuştur. Bunu kimse hafife alamaz, önemini küçümseyemez. Hafife alanlar, bu
yaşananları önemsiz sayanlar hiç mi olmaz, olur elbette ama bu bir yanlış
okumadır, kendini aldatmadır, yüzeysel ve geçici bir kanaattir.

Yorumu Oyla

5

0

Yorum
Yaz
Tüm Yorumlar (5)

ADnet

Siz
de reklam verin

CENGİZ ÇANDAR - Arşiv

'Dünyanın
anası' ile 'Cihanın Yarısı' arasında TürkiyeTürkiye
ile İran, birbirlerinden çok farklı iki ?model? sunuyor ve ?Türkiye modeli?,
Tunus'tan başlayarak özellikle Mısır üzerinden tüm Arap-İslam dünyasını sarsan
gelişmeler için bir ?çekim merkezi? haline geliyor.

08.02.2011

Mısır'ın
tarih yazdığı gün...'Ne
olursa olsun, Hüsnü Mübarek dönemi tarihi olarak bitmiştir. Onunla birlikte,
Ortadoğu'da çok şey değişecek. Bunu şimdiden biliyoruz. Mısır halkı günlerdir
tarih yazıyor...'

05.02.2011

Tahrir'den
Pınar Selek'e... 'Türkiye,
Tayyip Erdoğan'ın Hüsnü Mübarek'e 'git artık' çağrısı ile elde ettiği 'moral
üstünlüğü' Ankara'da dünkü Kızılay görüntüleri ile tahkim edemez.'

04.02.2011

Tebrikler:
Mısır'ın halkına ve Türkiye Başbakanı'na'Mısır'da
yarının tarihi, halkın büyük katkısıyla yazılmaya başlandı. Türkiye de Tayyip
Erdoğan üzerinden dünden itibaren bu süreçte yerini aldı.'

02.02.2011

Türkiye,
Mısır'ın neresinde?'Mısır'da
gelişmeler öyle bir noktaya ilerliyor ki, Mübarek ayakta kalabilmek için ya
bugüne dek yapmadığı bir şeye başvuracak ve halka karşı 'katliam'a girişecek
veya gidecek.'

01.02.2011

Mısır:
Halkın ayak sesleri ve bir diktatörlüğün daha son nefesleri 'Son
günlerde Mısır'ı sarsan, adeta 'halk ayaklanması' niteliğindeki büyük kitle
gösterileri, hem Mübarek'in koltuğunu sallıyor hem de Amerika'nın Mısır'daki
'prestiji'ni.'

29.01.2011

Tümü

Günün Politika Yazarları

Süheyl
Batum'a psikolojik harekât

AKİF BEKİ

Mısır
devrimi, Ortadoğu'nun geleceği ve üç model: Tür...

CENGİZ ÇANDAR

"Torba"nın
içinde ne var?..

ALTAN ÖYMEN

Kılıçdaroğlu,
Batum'a 'Sus' dedi ama...

MURAT YETKİN

Üye
olunRSS Başlıkları
Takip Edinİletişim
SayfasıAçılış
Sayfam YapKünyeReklamSıkça Sorulan
Sorular

İnternet baskısında yer alan tüm metin, resim ve
benzeri içeriğin hakları Hürriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş'ye
aittir
Hiçbir şekilde basılı ya da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.)
kaynak gösterilse bile izin alınmadan kullanılamaz.

© 2010