Yazarlar

Radikal
Hayat

Radikal
İki

Radikal
Kitap

Radikal
Mobil

Radikal
Ipad

Üye
İşlemleri

USD

1.60

%0.00

EURO

2.24

%0.00

IMKB

60871.10

%0.01

ALTIN

73.69

%0.00

22  Şubat 2011, Salı

Son Güncelleme  10:38

ISTANBUL

4°C / 1°C

BURSA

1°C / -1°C

IZMIR

5°C / 3°C

ADANA

15°C / 9°C

ANTALYA

13°C / 8°C

ANKARA

0°C / -2°C

ESKISEHIR

0°C / -2°C

KAYSERI

5°C / -1°C

TRABZON

4°C / 2°C

DIYARBAKIR

12°C / 5°C

ISTANBUL

BURSA

IZMIR

ADANA

ANTALYA

ANKARA

ESKISEHIR

KAYSERI

TRABZON

DIYARBAKIR

KAPAT

Arşivde
Ara

Ana
SayfaTürkiyePolitikaYaşamEkonomiDünyaKültürTartışı-YorumSporÇevreEğitimSağlıkSinemaEğlenceYemekYorumGaleri

Anasayfa
Yazarlar

YazdırArkadaşına
GönderYorum
YazArşive
Ekle

Yazı Boyutu

Libya: Osmanlı dominosu ve Bingazi'deki kan davası

CENGİZ ÇANDAR

22/02/2011

Kaddafi, halkına silah kullanarak 'aşiret yapısı'ndaki ülkede 'kan
davası'nı ilan etti, şansını sıfırladı.

Önce Tunus, sonra ve en önemlisi Mısır ve şimdi de Libya.. Domino taşları
gibi, baskı rejimleri birbirlerinin üzerine devriliyorlar. Özellikle Mısır’dan
sonra yaygın soru, bunun bir ‘domino etkisi’yle tüm Arap dünyasını, Ortadoğu’yu
kaplayıp kaplayamayacağıydı.

Üç komşu ülke

Libya ile birlikte, en azından Kuzey Afrika’nın bir bölümünde
‘domino etkisi’nden söz edilebilir; en azından Ortadoğu-Arap dünyasının o bölümü
açısından bir ‘Osmanlı dominosu’ndan söz edebiliriz.
Birbirine komşu üç
ülkenin her üçü de yüzyıllar boyu Osmanlı toprağıydı. Bunlara ek olarak bir de
Cezayir’den söz edilebilir ama orası, 19. yüzyılın ilk yarısının ilk döneminde
Fransızlar tarafından ele geçirilmiş, İstanbul’un yönetimi ve etkisinden çok
önceden çıkmıştı.

Balkan Savaşı tehdidi
Libya,
Balkan Savaşı tehdidi üzerine, 1911’de elden çıktı. İtalyan işgali altına girdi.
Tunus ve Mısır’a oranla en son yitirilen Kuzey Afrika toprağıdır, Osmanlıların
‘Trablusgarp’ vilayeti, bugünkü Libya.
Bir yanı Tunus, diğer yanı Mısır olan
ülkenin –hele başında 42 yıllık bir Kaddafi diktası varsa- iki yanındaki büyük
altüst oluştan etkilenmemesi düşünülemezdi.
Kaddafi’ye de düştü gözüyle
bakabilirsiniz. 42 yıllık ‘anakronik’ bir yapı artık yıkılmıştır. Ülkenin ikinci
büyük kenti Bingazi, zaten Kaddafi adındaki ruh hastasının elinden 48 saati
aşkın bir süredir çıkmıştı, şimdi başkent Trablus da
sallanıyor.

Libya jeopolitiği
Libya adı
verilen, yüzölçümü itibariyle Türkiye’nin iki mislinden büyük ama 6.2 milyon
insanın yaşadığı ülke, tarih boyunca üç coğrafi alandan oluşmuştur: Merkezinde
Trablus’un bulunduğu, Misurata ve Sirt gibi şehirleri içeren Tripolitania;
merkezinde Bingazi’nin bulunduğu, Derne, Tobruk gibi şehirleri içeren Cyrenaica
ve güneyde Çad’a doğru yayılan koca bir çöllük alanı ifade eden, Osmanlıların
sürgün yeri Fizan.
Libya’nın adı da Cyrenaica ve Tripolitania gibi isimler
de Antik Yunan ve Roma dönemine aittir. Libya’nın jeopolitik özellikleri, aynı
zamanda aşiretlere dayalı coğrafyada ‘asabiyye’ farklarını da beraberinde
getirmiştir.
Adı geçen üç bölge İslam fetihleri sayesinde birleşmiş, uzun
Osmanlı yüzyılları boyunca ve son olarak İkinci Dünya Savaşı sonrasında, tabii
ki petrol sayesinde, kendi başına bir ortak ‘jeopolitik alan’ olarak kabul
görmüştür.
Ne var ki, ülkenin batısı ta Kartaca’dan bu yana varolan bir
antite olarak Tunus’un, doğusu ise Mısır’ın etkisine açık kalmıştır.
Arap
milliyetçiliği rüzgârlarının bölgede estiği bir dönemde, Muammer Kaddafi, 27
yaşında –albay rütbesiyle- bir hükümet darbesiyle kralı devirerek işbaşına
geldiğinde Mısır’daki Nasır’a dayanmıştı.
Daha sonra, petrol parası
sayesinde her türlü saçmalığı yapmasına rağmen, petrol gücü olmanın verdiği
imkânlar ve gerek Arap dengeleri ve gerekse uluslararası dengeler sayesinde 42
yıl iş başında kalabildi.

Tunus ve Mısır’dan sonra

Önce Tunus ve tabii her şeyden önemlisi Mısır’da onlarca yıl süren
‘statükonun çökmesi’, Kaddafi’ye de noktayı koydu.
Bingazi’nin düştüğünü
duyduğum anda, “Kaddafi Libya’sı bitti” dedim kendi kendime. Bingazi, defalarca
gittiğim Libya’da ayağımı ilk bastığım yerdi, benim Libya’daki ‘ilk göz
ağrım.’

Osmanlı’nın izleri
Bingazi’de
Trablus’un hiçbir etkisinin olamayacağı ancak orada bulunarak anlaşılabilir.
Trablus ile Bingazi arasında 1000 kilometreden fazla bir mesafe var. Trablus’un
Bingazi’yi yönetemeyeceğini, Ortadoğu’ya ilişkin henüz kırık dökük bilgilere
sahip olduğumuz 30 yıl önce de sezebilirdik.
Gerçi, Osmanlı parmak izleri ve
daha da güçlü İtalyan izleri sezilen bu sahil kentinde görüşmüştüm Kaddafi’yle.
Ama Bingazi’nin hayli dışında, çöle doğru kurduğu çadırında! Kaddafi’nin
‘çadırlı fantazmı’yla simgelenen ‘Libya merkezi yönetimi’, küreselleşme
olgusunun güçlü dalgalarına çarptığı anda dağılmaya
mahkûmdu.

En güçlü iki aşiret: el-Zuvayya ve el-Varfalla

Tunus’ta ve Mısır’da çarpınca, Libya’da ‘Kaddafi
merkeziyetçiliği’nin de tabutuna çiviler çakılmış oldu.
Bingazi çevresindeki
ülkenin en güçlü aşiretlerinden el-Zuvayya ile el-Varfalla’nın başkaldırdığını
öğreniyoruz. Muammer Kaddafi, sonuna dek desteklediği Hüsnü Mübarek’in tersine
halkına karşı silah kullanmaya kalkışmak çılgınlığını yaptığı için ‘aşiret
yapısı’ndaki ülkede ‘kan davası’nı ilan etmiş ve iktidarda kalabilmek şansını
sıfırlamış durumda.
On yıllardır, ‘kişi putlaştırması’yla eğittiği,
saatlerce ‘Cemahiriyye, Cemahiriyye-Thawra Şaabiyye’ (Halk Devrimi) diye ve
ismini bağırttırdığı halkın karşısına çıkamıyor.

Babalar ve
oğullar
Çıkara çıkara oğlu Seyfülislam (İslam’ın Kılıcı) Kaddafi’yi
çıkarttı. O da halkı ‘iç savaş’la tehdit ederek “Son kişiye dek savaşacağız ve
Libya’yı İtalyanlara ya da Türklere bırakmayacağız” dedi.
Ortadoğu’nun
1970’lerdeki ‘ilerici’ ve Cumhuriyetçi Arap rejimlerine bakın; Irak’ta,
Saddam’ın yerine oğulları Uday ile Qusay, Suriye’de Hafız Esad’ın yerine Basil
ile Başşar, Mısır’da Hüsnü Mübarek’in yerine Cemal hazırlanmıştı, Libya’da
Muammer Kaddafi’nin yerine Seyfülislam Kaddafi. Suriye hariç (orada farklı
dinamiklerden ötürü), tümü tarihin çöp tenekesine gittiler. Libya’daki de
gidiyor.

Libya’nın ayyıldızı

Kaddafi’nin oğlu Seyfülislam’ın Libya’da ‘ulusal birlik’
yani ‘iktidarın devamı’nı sağlamak için başvurduğu tehdit ile eski sömürgeci
İtalyanlara ve de şimdiki dönem için ‘Türklere’ karşı ‘milliyetçiliği’
kışkırtmak.
Kaddafi diktatörlüğü, Türkiye’yi ve Türkleri hasım gördüğünü
giderayak ilan etmiştir.
Bu rejimin yıkılması Türkiye’nin çıkarına ve
yararınadır.
Hükümete, Mısır’da Mübarek’e karşı aldığınız tavrın aynısını
yapın çağrısı yapılmalı mıdır?
Libya’da 25 bin Türk yaşıyor ve Mısır’ın
aksine orada kan dökmekten çekinmeyen bir deli, iktidarda son günlerini yaşıyor.
Türklerin esenliği ve güvenlikli biçimde tahliyesi için, hükümetin dikkatli
davranması doğru tavır olur. Türkiye’nin Ortadoğu’da ‘halkın sesi ve değişim’den
yana tavır ortaya koyduğunu biliyoruz; bunu tekrarlaması yeterlidir.
Libya,
tıpkı yanı başındaki Mısır gibi, tarihe ve kimliğine geri dönüyor.
Bunu,
Kaddafi’nin yeşil bayrağı yerine tekrar ortaya çıkan Libya bayrağını gördüğümüz
vakit anlıyoruz; üç yatay kırmızı, siyah, yeşil renklerin ortasında ayyıldız!

‘Osmanlı dominosu’yla ayyıldız geri geliyor...

Haberleri Paylaş

FacebookMixxDeliciousTwitterGoogleDiggYahooRedditmyspaceFriend FeedStumble Upon

Diğer Politika Haberleri

Kadın
Katliamını Önleme Günü...

PKK'nın
klavyeyle imtihanı

Askerî
dinleme üssü MİT'e devrediliyor

Bilgisayarımdaki
dosyalar

Önce
Adalet Bakanı'nı çağırdı

Davutoğlu,
Bağış, Çelik ve basın özgürlüğü sınavı

Öcalan'dan
PKK'ya fren

Anayasaya
aykırı tez

Yandaşlığımın
manifestosu

Gazeteciler
baskıya karşı sokaktaydı

YazdırArkadaşına
GönderYorum
YazArşive
Ekle

Okur Yorumları

(10 Yorum)

korkmazbey - okurun
diğer yorumları için tıklayınız

stratejik derinlik

22/2/2011 - 23:45

işte "stratejik derinlik" şimdi devreye girmeli...

Yorumu Oyla

0

0

balamirrc - okurun
diğer yorumları için tıklayınız

arapların kaderi değişmez

22/2/2011 - 20:39

daha doğrusu bütün doğu halklarının kaderi değişmez değişemez
demokrasi ve özürlük sanai devriminin bir uzantısıdır buradaki sıra çok önemli
önce refah ve kalkınma ondan sonra demokrasi ve özgürlük gelir yoksulluğun ve
geri kalmışlığın olduğu yerde demokrasiden söz edilebilir mi?bu ülkerin
kalkınmalarına süper güçler izin vermeyeceğine göre oturup kaderlerine razı
olsalar iyi olur hiç olmazsa boşuboşuna ölmemiş olurlar...bütün bu olaylar abd
nin büyük ortadoğu projesinin parcası türkiye ile başlayan proje
hızlandırılıyor bakalım neler göreceğiz.en azından izlemesi eğlenceli:))))

Yorumu Oyla

0

0

aoeraz - okurun
diğer yorumları için tıklayınız

BİAT VE İTAAT KÜLTÜRÜ...

22/2/2011 - 14:33

cengiz çandarın yazısı ve akil adamın yorumuna eklemek
isterim aslında yaşanan domino etkisini, baskı yönetimilerinin, despotların
ve/veya diktatörlerin rejimlerinin yıkılmasından çok, arap dünyasına hakim
olan biat ve itaat anlayışının yıkılması gibi görmek lazım... bence bundan
sonra çok şey farklı olacak, eskisi gibi olmayacak biat ve kesin itaat
azalacak sonunda bitecek... böylece tek adamlık sevdasında olanlar hayallerini
gözden geçirmek zorunda kalacaklar... biraz zaman alır tabii ama sonuçta,
islamın tassup olmadığı da anlaşılacak !...

Yorumu Oyla

9

3

Yorum
Yaz
Tüm Yorumlar (10)

ADnet

Siz
de reklam verin

CENGİZ ÇANDAR - Arşiv

Ergenekon'da
'ikinci Susurluk' tehlikesiŞener
ile Şık isimlerinin 'Ergenekon'la yan yana gelmeleri imkânsız görünüyor.
Niçin? Bir dizi somut veriden ötürü.

05.03.2011

AKP'nin
'ak'ı, PKK'nın 'kara'sı ve provokasyonAzami
özen ve sorumluluk dönemi. Böyle bir dönemde, taraflardan hiçbirinin
'tezahüratçıları' arasında yer alamayız.

04.03.2011

PKK
ve devlet: Toplu intihara doğru mu?2011
Türkiye'sinde seçime üç ay kala 'şiddet'le oynaşmak, iki taraf için de
'kaybet-kaybet' oyununa girişmek demektir.

02.03.2011

Hoca
ve 28 Şubat'ın cenazesiPolitikada
hayaller gerçeklerin yerini alamaz elbette, ama hayaller olmadan hiçbir yeni
gerçek de ortaya çıkamaz. Erbakan Hoca, hayalci ve daha da öteye hayallerinde
inatçıydı.

01.03.2011

Bağdat'ta
'Öfke Günü'Irak'ın
'Öfke Günü'nün, diğer bölge ülkelerine oranla çok daha 'cılız' kalabalıklarla
da olsa, 'provokasyona açık' olması ve doğuracağı sonuçlar bakımından ülke (ve
Bağdat) çapında tedirginlik yaratmasına yetiyor.

26.02.2011

Irak
ve Libya: İki 'Başkan'ı dinlerken...Gerçek
dünya ile bağları kopmuş olan Kaddafi'nin Libya'yı daha da kana bulama
ihtimali var ama ülkeyi yeniden kendi liderliği altında birleştirme ihtimali
sıfır.

25.02.2011

Tümü

Günün Politika Yazarları

Bu
yazı da sizi okuyor

AKİF BEKİ

Libya:
Osmanlı dominosu ve Bingazi'deki kan davası

CENGİZ ÇANDAR

12
Eylül rejimi ile hesaplaşmada ilk adım mı?

AHMET İNSEL

Kaddafi
sınavı

MURAT YETKİN

Üye
olunRSS Başlıkları
Takip Edinİletişim
SayfasıAçılış
Sayfam YapKünyeReklamSıkça Sorulan
Sorular

İnternet baskısında yer alan tüm metin, resim ve
benzeri içeriğin hakları Hürriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş'ye
aittir
Hiçbir şekilde basılı ya da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.)
kaynak gösterilse bile izin alınmadan kullanılamaz.

© 2010