Yazarlar

Radikal
Hayat

Radikal
İki

Radikal
Kitap

Radikal
Mobil

Radikal
Ipad

Üye
İşlemleri

USD

1.52

%0.00

EURO

2.22

%0.01

IMKB

68375.20

%0.01

ALTIN

73.33

%0.00

16  Nisan 2011, Cumartesi

Son Güncelleme  13:44

ESKISEHIR

11°C / 4°C

KAYSERI

12°C / 5°C

TRABZON

10°C / 8°C

DIYARBAKIR

21°C / 8°C

ISTANBUL

13°C / 6°C

BURSA

14°C / 4°C

IZMIR

18°C / 8°C

ADANA

21°C / 10°C

ANTALYA

19°C / 11°C

ANKARA

11°C / 5°C

ESKISEHIR

KAYSERI

TRABZON

DIYARBAKIR

ISTANBUL

BURSA

IZMIR

ADANA

ANTALYA

ANKARA

KAPAT

Arşivde
Ara

Ana
SayfaTürkiyePolitikaYaşamEkonomiDünyaKültürTartışı-YorumSporÇevreEğitimSağlıkSinemaEğlenceYemekYorumGaleri

Anasayfa
Yazarlar

YazdırArkadaşına
GönderYorum
YazArşive
Ekle

Yazı Boyutu

Leyla Zana

YILDIRIM TÜRKER

16/04/2011

Yıllarca Diyarbakır, Afyon, Aydın, Akşehir cezaevlerini ziyaret
ede ede Türkçeyi öğrendi. Kadın doğmuştu. Kürt doğmuştu. Bunu bir lanet gibi
yaşamaya hiç niyeti yoktu.

İlk gördüğümüzde küçük bir kız çocuğunun şakacı bir aydınlık gibi dikilişi
vardı onda. Siyasetin çarpıttığı, iktidarın sakat ettiği hoyrat bir kalabalığın
ortasında. Buraya nerelerden geldiğini bilmiyorduk henüz. Ona sunulan daracık
dünyanın çeperlerini nasıl sebatla yontup kendini nasıl oldurduğundan haberimiz
yoktu. Ama işte karşımızda ne bize ne düşmanımıza benzeyen genç bir kadın
duruyordu. Besbelli uzun yollardan gelmişti.
Uzun, yorucu yolların
perdahı vardı ışıltısında.
1961 yılında Bahçeköy adlı, 7-8 haneli küçük bir
mezrada dünyaya geldi. Yalnız oğulların çocuktan sayıldığı bir dünyada beş kız
kardeşin ikincisiydi. Belki hayatta tanıştığı ilk duygu, ailenin erkek evlat
yokluğu nedeniyle yaşadığı acıydı. Eksik doğmuştu. Daracık dünyasını
zenginleştiren, babasının onu bir erkek evlat gibi yetiştirme hırsıydı. O da
anasından çok babasını bildi. Babasını sevdi. Babası, Malabadi’de, Devlet Su
İşleri’nde çalışıyordu. Leyla bir yıla yakın okula gitti. Harflerle tanışmıştı
ki okuldan alındı. Ne olursa olsun, bir kız çocuğuydu sonuçta. 14 yaşına
geldiğinde babasının teyze oğlu Mehdi Zana’nın anasına çay ikram ederken, babası
ona dönüp, “Kızım, seni veriyorum. Ne diyorsun” diye sordu. Deli kız, çay
tepsisini oracığa bırakıp babasını yumruklamaya başladı. Mehdi Abisi’ni
tanıyordu elbet. Küçüklüğü onun mahpusluk serüvenini izleyerek geçmişti.
Anasının muhalefetine rağmen babası sözünden dönmedi. Mehdi Zana’yla
evlendirildi. Bir yıl sonra da Diyarbakır’a taşındılar. Ronay adında bir oğlu
olan, okuma-yazma bilmeyen bir çocuk gelindi artık. Geleneği gereği, evlenince
başını örtmek zorundaydı. Bir yıl dayanabildi. Tülbendi seviyordu ama eşarba
tahammülü yoktu. Babasının ve çevrenin yoğun baskısına rağmen pes etmedi. 15
yaşındaki küçük gelin, başını açmıştı işte. Ertesi yıl, Mehdi Zana, Diyarbakır
Belediye Başkanı seçildi. 12 Eylül darbesinden sonra da tutuklandı. Oğulları
Ronay, 5 yaşındaydı.
Kardeşi Rûken’se anasının karnında.
Leyla Zana’nın
hapishane hayatı başlamıştı. Yıllarca Diyarbakır, Afyon, Aydın, Akşehir
cezaevlerini ziyaret ede ede Türkçeyi öğrendi. Hakaretlerden, itilip
kakılmaktan, coplanmaktan, küfürden. Dünya, bu iki çocuklu genç kadını
hırpaladıkça, o okuma-yazmayı öğreniyor, insan yerine konmadığını gördükçe, daha
hırsla insan kalmaya çalışıyordu. Cezaevi kapılarında kendi gibilerle tanıştı.
Politik bir kimlik edinmeye başladı. Kadın doğmuştu. Kürt doğmuştu. Bunu bir
lanet gibi yaşamaya hiç niyeti yoktu.

Nitekim Leyla Zana, 1991 seçimlerinde milletvekili olarak
Meclis’e giren ilk Kürt kadın. 30 yıllık hayatına öyle çok şey sığdırmıştı ki.
Okul yüzü görmeden ilkokul, ortaokul ve lise diplomalarını aldı. Daha sonra
gazetecilik yaptı. Olağanüstü kendini oldurma serüveniyle birçok Kürt kadına
harlı bir heves armağan etti. Meclis’ten DEP’li arkadaşlarıyla birlikte itile
kakıla götürülürken bu memleketin esas çıkmazını işaret ediyordu. Kürtlerin Kürt
olmadığını kanıtlamak üstüne kurulu, gülünç, ama zalim resmi dile karşı ilk
olarak TBMM’de kendi halkının temsilcilerinden biri olarak bulunması, hayatı ve
hakikati sürekli ertelemek üstüne kurulu ‘Otorite’nin izin veremeyeceği bir
şeydi. Leyla Zana, Kürt olduğunu, Kürt halkının hakları için demokratik
mücadelede yer alacağını açıkça dile getirmişti bir kere. Sözü temsil
edilmeyenlerin, yok sayılanların temsil serüveni kaba saba bir üslupla sona
erdirildi. Memleketin koskoca bir bölümünün, daha sonra baraja takılıp çöpe
atılacak olan oyları, tercihleri, beklentileri 1994 Martı’nda hapse atıldı. DEP
milletvekilleri Leyla Zana, Hatip Dicle, Orhan Doğan ve Selim Sadak, 15 yıl
hapis cezası aldılar.

Milletvekili seçildiğinde Nuriye Akman’la yaptığı bir söyleşide, “Sizi
tanımayanlara Leyla Zana’yı nasıl anlatırsınız” sorusuna, “Kendime önce insan,
sonra Kürt olarak bakıyorum” diyor; yazarın, “Kendinizi Türk hissetmiyor
musunuz” sorusuna da “Hayır, kesinlikle. Türkçeyi 1984’te cezaevi kapılarında
öğrendim. Ben sonuna kadar Kürt’üm. Anam tek kelime Türkçe bilmiyor. Sen kendini
Kürt olarak hissedemiyorsan, ben de öyle, Türk hissetmiyorum. Ama Türk halkına
da sıcak bakıyorum. Hepimiz insanız. Ama bugün zor altında, cop altında olan
bizleriz” demişti. İşte kıyametin fitilini ateşleyen sözler bunlardı. Kısa
süreliğine bu memlekette bulunan Batılı futbolcuları bile ‘Türk gibi’ oldukları
için sevebilen, Türklüğü dünyanın en gıpta edilesi kimliği olarak gören, fırsat
bulduğunda turistleri bile sıkıştırıp, kendilerini Türk hissettikleri itirafında
bulunmaya zorlayan tuhaf dil için yenilir yutulur sözler değildi Zana’ninkiler.
Meclis Başkanı her dem gölge Cindoruk, onu istifaya davet etti. DGM Başsavcısı
Demiral, “Türkiye’de ne işi var öyleyse?” diye kükredi. Leyla Zana, kurban
edileceği sunağı hazırlıyor, politikanın soğukkanlı, hesapçı diline yüz vermeden
temsil ettiği derdi bir an evvel anlatmaya çalışıyordu. Yine aynı söyleşide,
dilimiz kültürümüz farklı, “Ama bunlar yüzyıllardır iç içe yaşamamıza engel
olmamış” diyen yazara, “Ama nasıl bir yaşantı? Köle gibi, sefil, yok olmayla yüz
yüze bir yaşantı. 80 sonrası yaşadığım olaylar bana, ‘neyim, kimim’ sorularını
sordurdu. Ben her şeyden önce insanım ve insan gibi yaşamak istiyorum. Oysa bize
hâlâ ‘barbar, vahşi Kürt’ muamelesi yapılıyor. Sözler, sürekli kafanıza cop
yeseniz, elektrik tellerine bağlansanız, ortalık yerde çırılçıplak soyulsanız,
devamlı aşağılansanız kendinizi nasıl hissederdiniz?” cevabını veriyordu.
En
iyisi ondan nefret etmek, onu hapse tıkıp unutmaktı.
Ama unutulmadı.

Dokunulmazlığı bir çırpıda kaldırılıvermişti. Hayatta bütün bildiklerini
kendi gayretiyle öğrenmiş olan bu kadın, şefkatinden bir an nasiplenmediği,
zulmünü yakından tanıdığı devlet tarafından lanetli ilan edildi. Bir simgeye
dönüştü. O kendisine, Kürt kadınına sunulan daracık dünyanın ötesinde bir hayat
yarattı.
İstesek de istemesek de onu dinleyeceğiz. Leyla Zana’nın bu topluma
anlatacağı çok şey var.

Haberleri Paylaş

FacebookMixxDeliciousTwitterGoogleDiggYahooRedditmyspaceFriend FeedStumble Upon

YazdırArkadaşına
GönderYorum
YazArşive
Ekle

Okur Yorumları

(39 Yorum)

Su Cemre Sim - okurun
diğer yorumları için tıklayınız

Türk halkı toptan incitildi.

17/4/2011 - 12:8

Leyla Zana'nın acısına saygı duyyrum,ancak,bütün Türkiyer
gençliğinin işkenceden geçirildiği unutuluyor.Üniversite
hocaları,yazarlar,gazeteciler,sendikacılar,hekimler,savcılar,avukatlar,mühendisler
aslan gibi kızlar ,delikanlılar öldürülmedi mi?İşkence yapılırken cellat
kurbanaına gre bir suç uyduruyordu.Amaç üleknin yüzünü aydınlığa çevirecek her
uyanış ışıltısının anında yok edilmesiydi.Herkes payını aldı,Kürt olanı
değil,düşüneni,geleceği olanı yargısız inazlardan geçirdiler.Kürt
ağalarla,Türk ağalar hep birlikte keyif sürdü.

Yorumu Oyla

6

5

optmst - okurun
diğer yorumları için tıklayınız

O bir Kürt ikonu...

17/4/2011 - 11:33

Evet, bir ikon. Hem de sadece Tükiye'de değil, bütün
Avrupa'da simge haline gelmiş bir kadın. Kadın haklarını, süslü boyalar,
ellerinde marka çantalarla savunmaya çalışan 'boyalı feministler'in de ders
alması gereken bir şahsiyet. Onun meclise gireceği gün, gözyaşlarıma
boğulacağımı biliyorum. O gün, hakikaten benim için çok önemli bir gün olacak.
Şimdilerde akılları başına gelen, çeşitli söyleşilerde pişmanlıklarını dile
getiren -sözümona- dönem gazeteciliği yapan insanlar gidip onun önünde diz
çökerek özür dilemeli.

Yorumu Oyla

11

3

karakoseli - okurun
diğer yorumları için tıklayınız

BDP ilgili

17/4/2011 - 5:53

Ben Iskocya,da yasayan bir turk olarak bu BDP li vekillerin
ne yapmak istedillerini anlamis deyilim ana dil ozgurluk diyorlar bana ilk
once acik lasinlar burda kurtlerin uzerinden donen ranti kimler aliyor ve
bunlarin kurtleri savundugu felan yok bunlar kurtlere aciklasin bunlarin
yandaslari nasil milyoner oldu ve bunlarin amaci kurtler arasinda idol olmak
ama bu kafayla giderseler biraz zor ayrica benim anne tarafimda kurt
Iscoclarda o kadar ozgurluk istedi ama hala ingilizce konusup ingiliz ulusal
marsini soyluyor ve su an bundan kimse rahatsiz deyil

Yorumu Oyla

3

19

Yorum
Yaz
Tüm Yorumlar (39)

ADnet

Siz
de reklam verin

YILDIRIM TÜRKER - Arşiv

Strasbourg
galasıAklı
başında bir danışmanı kalmış ise Başbakan'ı bir an evvel uyarmalı. Söylediği
kirli bir ayrımcılığa işaret eder.

18.04.2011

Birbirine
tutunan SDP'li üç kadınBiz
bu mücadelenin önünde olacağız, beğenseler de beğenmeseler de. Hem de mini
eteklerimizle. Buna alışsınlar.

17.04.2011

Hakikate
dönüşBize
istedikleri kadar rövanşist desinler. Unutmayacağız. Ne devletin bu katliamını
ne de devletle suç ortaklığına gönül indiren zevatı.

10.04.2011

Kızıldere'de
ölen ağabeyimAnkara'daki
küçük evimizde çok insan saklandı. Onlardan biri de Sinan Kazım Özüdoğru'ydu.
9 arkadaşıyla Kızıldere'de devlet tarafından katledildi.

04.04.2011

Devlet
ile çocukO
çocuk nasıl büyüyecek? Büyüyebilecek mi? Hayat boyu hep orada, o gaz
bombasının önünde mi duracak?

03.04.2011

Çok
radikal direnişBenim
canımı yakan, ellerinde hiçbir savcıya yakışmayacak bir gerekçeyle gazete
kapısında peydah olan polisler karşısında gazetecilerin hiçbir direniş
göstermemiş olmasıdır.

28.03.2011

Tümü

Günün Politika Yazarları

Öcalan:
15 Haziran son tarih

CEVDET AŞKIN

Erdoğan'ın
dramatik delikanlı sesi

AKİF BEKİ

Alevilerin
CHP'yle çaresiz dansı

ORAL ÇALIŞLAR

AK
Parti'nin Güneydoğu'da 'siyasi ricatı...'

CENGİZ ÇANDAR

Seçim
bildirileri değerlendirme ölçüleri

TARHAN ERDEM

TMK
mağduru vekiller

DİLEK KURBAN

Leyla
Zana

YILDIRIM TÜRKER

Hata
yapan benim adamımsa, varsın yapsın

MURAT YETKİN

Üye
olunRSS Başlıkları
Takip Edinİletişim
SayfasıAçılış
Sayfam YapKünyeReklamSıkça Sorulan
Sorular

İnternet baskısında yer alan tüm metin, resim ve
benzeri içeriğin hakları Hürriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş'ye
aittir
Hiçbir şekilde basılı ya da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.)
kaynak gösterilse bile izin alınmadan kullanılamaz.

© 2010