Yazarlar

Radikal
Hayat

Radikal
İki

Radikal
Kitap

Radikal
Mobil

Radikal
Ipad

Üye
İşlemleri

USD

1.58

%0.00

EURO

2.24

%0.00

IMKB

66535.10

%0.00

ALTIN

75.70

%0.00

11  Mayıs 2011, Çarşamba

Son Güncelleme  9:35

İSTANBUL

18°C / 11°C

ANKARA

18°C / 7°C

İZMİR

19°C / 12°C

ANTALYA

19°C / 13°C

BURSA

15°C / 9°C

ADANA

23°C / 13°C

DİYARBAKIR

18°C / 7°C

ESKİŞEHİR

15°C / 7°C

KAYSERİ

17°C / 5°C

TRABZON

13°C / 11°C

Arşivde
Ara

Ana
SayfaTürkiyePolitikaYaşamEkonomiDünyaKültürTartışı-YorumSporÇevreEğitimSağlıkSinemaEğlenceYemekYorumGaleri

Anasayfa
Yazarlar

YazdırArkadaşına
GönderArşive
Ekle

Yazı Boyutu

Suriye'deki dalgalanma sınırı aşabilir

CENGİZ ÇANDAR

10/05/2011

Suriye'deki değişim çalkantısının, sınır kapılarında gümrükte
takılacağını düşünmek pek safça olur.

Neçirvan Barzani ile kahvaltı masasından kalktık. Vedalaşmaya hazırlanıyordum
ki, telefona cevap verdikten sonra “Mam Celal geldi. Mesut Barzani, o ve ben bir
toplantı yapacağız şimdi. İstersen onu gör, bir ‘merhaba’ de, öyle git” dedi.

Öyle yaptım. Erbil’e yarım saat uzaklıktaki, Kürdistan dağlarının başladığı
Selahaddin’de Mesut Barzani’nin Başkanlık Sarayı’ndan birkaç kilometre ötedeki
‘Darüzziyafe’ye (Konukevi) geçtik. Birkaç dakika sonra, arabadan Celal Talabani
ve Mesut Barzani indi, Neçirvan Barzani’nin yanında ‘sürpriz konuk’ olarak beni
gördüklerinde, kısa bir ‘merhaba’nın ötesine geçtiler, “Gel, bir çay iç, öyle
dön Türkiye’ye” dediler. Öyle yaptım. Yarım saate yakın Irak Cumhurbaşkanı ve
Irak Kürdistan Bölge Yönetimi Başkanı ile Suriye konuştum. Bir ay kadar önce,
Dışişleri Bakanı Davutoğlu ile Şam’a gittiğimi, hafta başında ise Beyrut’ta
bulunduğumu öğrendiklerinde, konu ve sohbet kendiliğinden Suriye’ye kaydı.

Kader ya da rastlantı, haftaya, Beyrut’ta, düzenleyicilerinden birinin TESEV
olduğu ‘Türkiye’nin Ortadoğu Politikası ve Arap Dünyasındaki Son Gelişmeler’
başlıklı konferans için girmiştim; Can Paker’i alıp Şam’ın yanı başına Bekaa
Vadisi’ne gittim, bir dizi Arap entelektüeliyle Suriye konuştum. Haftayı,
Suriye’nin diğer yanında, Irak Kürdistanı’nda, Irak Cumhurbaşkanı ile Suriye
konuşarak kapattım.

Suriye’de ne görünüyor?

Sohbetten çıkan sonucu üç ana başlıkta toplayabilirim:
Rejim
sonuna kadar –şiddet kullanarak- direnecek, yıkılması kolay değil.
Rejimin
arkasında ‘azınlıklar’ var; başta iktidardaki ailenin temel dayanığı olan
Nusayri-Aleviler, bir Sünni-İslamcı iktidar alternatifinden ürken Hıristiyanlar
ve bir de güneyde Suveyda çevresindeki Dürziler.
Suriye, kendine özgü bir
‘iç savaş’a sürükleniyor; rejim tanklarla, kurşunlarla direndiğine ve
direneceğine göre, bastırılan kitle gösterilerinin yanı sıra suikastlar,
güvenlik güçlerine yönelik baskınlar, terör, vs ile sürecek türden bir ‘iç
savaş’.
Suriye’nin bundan böyle kolay dikiş tutmayacağı sezilebiliyor.

Suriye’yi –doğal olarak- ‘bir numaralı’ konu olarak ve çok yakından izleyen
Lübnan’da –ki, Suriye-Lübnan sınırı delik deşik ve Lübnanlılar, Suriye’de ne
olup bittiğine ilişkin en ayrıntılı haberleri alabilir durumdalar- genel kanı,
rejime fazla uzun ömür biçilmediği yolunda. Biri bana ‘rejimin daha ne kadar
devam edeceğini’ sorduğunda, cevabımı beklemeden, kendi kanaatini “Bir yıl
sürmez” diye yapıştırıverdi.

Suriye Kürtleri

Tabii, Suriye nüfusunun onda birinin, Irak Kürdistanı’na ve
Türkiye-Suriye sınırına yapışık bölgede yaşıyan Kürtler olduğunu unutmamlı.
Kürtler gösterilere katılsa da, bir ‘Arap-Kürt çatışması’ndan uzak bir siyasi
davranış ortaya koyuyorlar. İki sonuca da yani rejimin yıkılması ya da devamına,
uyabilecek bir hat üzerinde durmaya çalışıyorlar. Gerçi, büyük Kürt merkezleri
Kamışlı, Amude, Derbesiye ve Haseki de gösterilere tanık oldu ama Kürt
göstericiler, genellikle, ‘Hürriyet’ ya da Dera’a ile dayanışma sloganlarının
ötesine geçmedi. Bunda, Irak’taki Kürt yönetiminin önemli payı var. Çok sayıda
Kürt örgütü bir ‘Konsey’de birleşti ve Erbil’e gelerek, Irak Kürt yönetimi ile
görüştüler. Erbil, ihtiyatlı ve mesafeli tutumunu Suriye Kürt örgütlerine
aktardı. Onlar da öyle ve Erbil ile eşgüdüm içindeler. Söz konusu Konsey’e,
PKK’nın Suriye kolu olan PYD’nin (Demokratik Birlik Partisi) katılmadığını da bu
arada not edelim.
Suriye Kürtleri Esad rejiminin durumu bir ‘Arap-Kürt
çelişkisi’ üzerinden kurgulayarak arkasına Arap desteğini alarak, gösterileri
önleme planını ve dolayısıyla ‘Suriye’nin bölünmesi tehlikesi’ görüntüsünü
önlemiş durumda. Bununla birlikte, Türkiye’nin tam 911 kilometre uzunluğunda
ortak sınırı bulunan Suriye’de bir ‘şiddet ortamı’nın yerleşmesi, ülkenin
belirsiz ama kısa olmayan ve üstelik ‘iç savaş’ diye tanımlanabilecek bir süre
istikrarsızlığa girmesi, Türkiye’nin güneydoğusundaki gelişmeleri, Türkiye’nin
seçim dönemi iç siyasetinin aptalca polemiklerinin ötesinde değerlendirmeyi
gerektiriyor.

Güneydoğu ve İran
Ortadoğu’da
Suriye’de zirvesine ulaşacak kitlesel değişim çalkantısının, Cilvegözü ve
Mürşitpınar Sınır Kapısı’nda gümrükte takılabileceğini düşünmek pek safça olur.
O dalga, belki Konya’yı, Denizli’yi, Tokat’ı, vs etkilemeyecek ama güneydoğu o
anlamda Türkiye’nin ‘yumuşak karnı’ ve ‘Aşil topuğu’ gibi duruyor. Çünkü
unutmayalım ki, -Erbil’de sağlam kaynaklardan öğrendiğimize göre- Suriye rejimi,
Başbakan Erdoğan’ın son sözleri üzerine Türkiye’ye müthiş öfkeli. Kendi
karışıklıklarını Türkiye’ye ihraç edecek ‘araçlar’a dönebilirler. Ayrıca,
Türkiye ile Ortadoğu coğrafyasının her karışında adı konmamış ama hayati bir
rekabetteki İran, zaten o ‘araçları’ elde tutuyor ve kullanabiliyor. İran, şu
ara Suriye’nin temel dayanağı.
New York Times’ta dün çıkan Suriye
değerlendirmesinin şu satırlarını dikkate alıyorum:
“... Misillemeden
korktuğu için isminin verilmesini istemeyen ve Suriye’nin içinden konuşan bir
analist, (rejim için) ‘Kendilerini sonuna kadar destekleyeceğine güvendikleri
tek ülke İran’ dedi. Suriye hükümetinin protestoculara karşı eylemleri,
muhalefetin kolektif olarak hareket edemediği, cumadan beri daha da sertleşti.
ABD ve AB, Esad dışında kalan yetkililere sınırlı yaptırımlar uygulama kararı
almış olmakla birlikte, birçok yetkili muhalefetin bir alternatif olabilmek için
çok zayıf olduğuna inanıyorlar. Suriye hükümeti de bu görüşü kuvvetle öne
çıkarıyor. Ya biz ya kaos argümanı, Hıristiyan ve oradaki heterodoks Müslüman
mezheplerin oluşturduğu azınlıklarda yankı buldu. ‘Şu anda bir geçiş dönemi
üzerinde odaklanmış değiliz’ dedi Washington’da Obama yönetiminin bir yetkilisi.
Kimle konuşmamız, kiminle çalışmamız gerektiğini bilmiyoruz.”
Suriye’nin
yakın geleceğinin, Türkiye içi yansımalarını düşünmeden, Güneydoğu’daki
gelişmeleri anlamaya çalışmayın. Hele, yıllardır klişeleşmiş cümleler ve
tahlillerle polemik yaparak vakit yitirilmesin.

Haberleri Paylaş

FacebookMixxDeliciousTwitterGoogleDiggYahooRedditmyspaceFriend FeedStumble Upon

**Yazarın isteği üzerine yazılarının altına yorum
yapılamayacaktır.

YazdırArkadaşına
GönderArşive
Ekle

ADnet

Siz
de reklam verin

CENGİZ ÇANDAR - Arşiv

Yine
Suriye, yine Güneydoğu...Türkiye,
Tunus ve Mısır'da hızla yaptığını, aldığı tavrı Libya ve Suriye'de aynı hızla
ve kararlılıkla gösteremedi.

11.05.2011

Halit
Çelenk...Halit
Çelenk, Denizler'in avukatı olmanın ötesindeydi aslında. Onların 'Halit
Abi'siydi bir de.

08.05.2011

II'nci
Suriye Muhaberat CumhuriyetiŞam-Beyrut-Şam,
rejimin karakterini anlamak için ideal bir güzergâhtı. Muhaberatı o sınırda
anlayabilirdiniz.

01.05.2011

Kürtlere
provokasyon, lekelenen seçim, 'çıkış yolu'Türkiye'nin
önüne serilen 'tehlike potansiyeli', güncel, küçük seçim hesaplarının üzerine
çıkmayı gerektiriyor.

20.04.2011

YSK
davetiyesi: TBMM'ye gelmeyin; dağlara gidin...YSK
dün akşam demokrasi ve Kürt sorununun barışçıl yollardan çözüm çabalarının
bağrına bir hançer sapladı.

19.04.2011

AK
Parti'nin Güneydoğu'da 'siyasi ricatı...'BDP
Meclis'te ne kadar büyük oranda temsil edilirse, 'Kürt sorunu' o oranda
şiddetten arındırılarak çözüme gidilir.

16.04.2011

Tümü

Günün Politika Yazarları

Ahmet
Hakan'a pesküvit!

AKİF BEKİ

'Piskevüt'
ve kaset açmazındaki MHP

ORAL ÇALIŞLAR

AK
Parti'nin Kürtlere mesajı

DİLEK KURBAN

Kasetler
ve çözülmüşlük tablosu

AVNİ ÖZGÜREL

Kavganın
dört ekseni

MURAT YETKİN

Üye
olunRSS Başlıkları
Takip Edinİletişim
SayfasıAçılış
Sayfam YapKünyeReklamSıkça Sorulan
Sorular

İnternet baskısında yer alan tüm metin, resim ve
benzeri içeriğin hakları Hürriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş'ye
aittir
Hiçbir şekilde basılı ya da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.)
kaynak gösterilse bile izin alınmadan kullanılamaz.

© 2010