Yazarlar

Radikal
Hayat

Radikal
İki

Radikal
Kitap

Radikal
Mobil

Radikal
Ipad

Üye
İşlemleri

USD

1.58

%-0.01

EURO

2.31

%0.00

IMKB

63973.20

%0.01

ALTIN

78.94

%0.00

7  Haziran 2011, Salı

Son Güncelleme  12:05

İSTANBUL

29°C / 19°C

ANKARA

28°C / 15°C

İZMİR

32°C / 20°C

ANTALYA

31°C / 22°C

BURSA

32°C / 14°C

ADANA

31°C / 21°C

DİYARBAKIR

33°C / 14°C

ESKİŞEHİR

27°C / 14°C

KAYSERİ

27°C / 12°C

TRABZON

26°C / 17°C

Arşivde
Ara

Ana
SayfaTürkiyePolitikaYaşamEkonomiDünyaKültürTartışı-YorumSporÇevreEğitimSağlıkSinemaEğlenceYemekYorumGaleri

AnasayfaPolitikaKürtlerle
Türklerin hal tercümanı

YazdırArkadaşına
GönderYorum
YazArşive
Ekle

Kürtlerle Türklerin hal tercümanı

05/06/2011 5:10

Yazı Boyutu

Sırrı Süreyya Önder'in meydanlardaki sırrı: Kürtlerin acı, öfke ve
korkularını Türklere tercüme ediyor, tabii Türklerinkini de
Kürtlere.

ALİ TOPUZArşivi

Birdenbire sinemacı olarak ortaya çıkmıştı. Kimse bilmiyor, tanımıyordu, ama
evet, bu gelen sinemacıydı. Birdenbire yazar olarak ortaya çıkmıştı. Kimse bu
yönünü bilmiyor, tanımıyordu, ama evet, bu gelen yazardı. Birdenbire göründüğü
politika meydanlarında peşine düşerken, aklımdaki sorulardan biri buydu? Sahi,
birdenbire mi olmuştu her şey?
Sırrı Süreyya Önder’in Radikal’deki
editörüydüm; yani basındaki en son ve parlak ‘yazar ışıması’nın yakın
tanıklarından. Politik biriydi, tartışmasız, ama ya politikacılık? Eh, yazar
meydanlara inmişse, orada ne yaptığını görebilmek için peşinden gitmeliydi.
Gazetedeki masabaşı mesaisinden fırsat buldukça gittim, gördüm, yazdım.

Aslında hiçbir şey birdenbire olmamıştı. Tatlı tatlı anlattığı hayat
hikâyesi tanıktı buna. Kuşağının dava adamları gibi meşakkatli bir hayatın
ürünüydü her şey; her dönemeci bin bir çileyle, mücadeleyle aşılmış bir hayatın,
yoğun emeğin ürünüydü Sırrı Süreyya Önder adı. Tasarlanmış bir marka değil,
edinilmiş bir değerdi. Oyuncu, senarist ve yönetmen olarak sinemacılığı da, halk
dilindeki bilgece söyleyişleri kuramsal dilin aforizmacılığıyla harmanladığı
üslubu, şaşırtıcı bakış açısı ve mizahıyla yazarlığı da böyle aynı hayatın
ürünüydü. Birdenbire politika alanında görünmesi de bu hayatın emri miydi? Evet.
“Büyük partiler”in kendine sonuna kadar açık olan kapılarında değil, sosyalist
parti ve gruplarla Kürt hareketinin politik yapıları arasında kurulan bir
ittifakın kapısında görünmeyi seçmesi de bu emrin
gereğiydi.

‘Şu Önder hiç durmuyor’

Zeytinburnu’nda Dr. Ziya Gün parkını arıyoruz. Emek, Demokrasi ve
Özgürlük Bloku’nun etkinliği var. Park eski değil, kimse bilmiyor. Bir karakolun
önünde duruyoruz. Nöbetçi polis de bilmiyor. Bir başka polis yardımcı olmak için
yaklaşıyor, o da çıkaramıyor. “Nasıl olur yahu, miting var orada” diyorum.
Gülüyor, “Haaa, öyle desene. Şu Sırrı Süreyya hiç durmuyor, bir orda, bir burda”
deyip tarif ediyor parkı.
“Şu Sırrı Süreyya hiç durmuyor.” Gerçekten de,
sabah kahvaltısından başlayıp, gece yarısına kadar İstanbul 2. Bölge’nin bir
ucundan bir ucuna koşturuyor. Polisin veya başka yetkililerin (üç üniversitedeki
konuşması iptal edildi) engellemeleriyle karşılaştığında da, başka yere gidip
başka bir faaliyetle dolduruyor boşluğu. Seçmenlerinden, özellikle gençlerden de
aynısını istiyor, Esenler’de bir halk buluşmasında söylediğini söylüyor özetle
hep: “Biz emekçiyiz. Hayatta ne kazandıysak çalışmayla kazandık. Bu sefer de çok
çalışmalıyız.”
Bina denizinin orta yerinde ferah feza bir yer Dr. Ziya Gün
Parkı. Yedi sekiz yaşından 13-14 yaşına kadar çok sayıda çocuk, salıncakların,
kaydırakların, spor aletlerinin üstünde ama ne kayıyor, ne sallanıyor, ne de
bildiğimiz oyunlardan oynuyor. Sarı kırmızı yeşil fularlar, flamalar, şeritler
boyunlarında. Kimi yüzünü örtmüş, zafer işareti yapıyor, slogan atıyor. İki ayrı
yerde, biri tamamen kadınlardan oluşmuş, biri karışık iki uzun halay var.
Kadınlar ve çocuklar, Sırrı Süreyya’nın tüm buluşmalarında ağırlıkta ve
önlerde
Parkın üst köşesinde, seçim aracının önünde platform ve ses
düzeneği kurulmuş. Bir sanatçı şarkılar söylüyor. Kürtçe. Platformun önünde
birkaç bin kişi toplanmış. Herkeste sarı kırmızı yeşil bir süs var. Sırrı
Süreyya gecikmiş. Üniversitedeki konuşma uzun sürmüş, trafik de kapalıymış.
Yaşlı bir isim çağırılıyor kürsüye, ‘mamoste’ diye tanıtılıyor, yani öğretmen.
Dini göndermeleri bol, milliyetçi tonlu, acı ve öfke dolu bir şiir okuyor. Yine
Kürtçe. Acı ve öfke, Kürt politik oluşum ve etkinliklerinde baskın duygu; bir
duygu daha var ki o meydanlardan, toplantılardan, siliniyor:
Korku.

Kürtçenin özgür seçimi
Arada, Blok’un
en büyük partisi BDP’nin yetkilileri çıkıp konuşuyor. Kürtçe. Parkta herkes
Kürtçe konuşuyor zaten. Bu seçim, Kürtçenin ilk özgür seçimi, bunun tadı
çıkarılıyor. Şarkılar, konuşmalar ve gençlik gruplarının zaman zaman attığı
sloganlarla mini bir miting bu, biraz da şenlik ve semt toplantısı. Sırrı
Süreyya’nın kampanyası boyunca her gün, kimi zaman günde birkaç kere 200-300
kişiden başlayıp birkaç bin kişiye ulaşan topluluklarla mini mitingler
yapılıyor.
Platformun arkasındaki seçim bürosu arı kovanı gibi. Ön taraftaki
sandalyelerde, köy düğünlerindeki gibi oturmuş etrafı izleyen yaşlı erkekler
var. Sol grupların “Yaşasın halkların kardeşliği” sloganını her seferinde
alkışlıyorlar.
Nihayet etrafta bir hareketlilik başlıyor. Geldiğinin anons
edilmesiyle parkın değişik yerlerinde kendi derneklerini kurmuş öbekler de ana
meydana akıyor. Üstünde konuşacağı seçim midibüsünün etrafı ana baba gününe
dönüyor. Görmek, dokunmak, elini sıkmak için yarış var. Cezaevinden gazeteye
yollanmış, kendisine iletmem gereken emanet (bir karakalem portresinin
konulduğu) paketi vermek amacıyla hamle ediyorum, nafile, kitlenin arzusu, görev
bilincimi kat kat aşıyor. Midibüsün üstünde göründüğünde, izleyicilerde çok açık
bir değişiklik gözleniyor; yüzleri gülüyor. Korku yok bu sefer demiştik, eklemek
lazım: Neşe var ve Sırrı Süreyya geldiğinde katlanıyor açıkça bu neşe.
Zılgıtlar, “her biji” (çok yaşa) nidaları ve alkış tufanı. Meğer önceki
konuşmacılar sadece nezaketen alkışlanıyormuş. Kürtçe selamlıyor halkı.
Ardından, “Hevalno” (Arkadaşlar) diye sesleniyor, ardından “Yoldaşlar” diyor.
Konuşma başlayacak. Meydan sessizleşiyor.

‘Yoldaşlar’ın
dönüşü
Konuşmalarının hemen hepsine, “Yoldaşlar” diye başladı
kampanya boyu. Sosyalist sembol ve söylem unsurları her konuşmasında baskın.
İzleyicilerine bir sosyalist olduğunu, sosyalistlerin ezilenlerin yanından başka
yerde olamayacağını anlatıyor. Sosyalizmin ‘arkaik’ diye aşağılanmaya çalışılan
söylemini güncelleyerek konuşurken, Kürt seçmen için bir de tercüme ediyor gibi.
Bu tercüme meselesi işin ‘sırrı’ galiba!
İnsan Hakları Evrensel
Beyannamesi’ni, özellikle de ilk maddesini sık vurguladı her yerde; ama resmi ya
da yaygın çevirileriyle değil, kendi çevirisiyle: “İnsan anasından eşit, özgür
ve onuruyla doğar.” Bu tercümenin sırrı basit: Uzmanların katı yazı diliyle
kaleme alınmış cümleyi, halkın sevdiği özlü sözlerden birine çeviriyor.

Meydanlarda bu tercümeyi en iyi yapan siyasetçi, malum, Demirel’di. Önder’in
yazılarıyla, halk dilinin büyülü sırrının, Ümit Kaftancıoğlu’nun, Yaşar Kemal’in
mülk edindiği o sırrın mirasçısı olduğunu gösteriyor. Siyaset meydanında bunun
kullanım hakkının sadece Demirel’lerde olmadığını kanıtlayarak. Adını Demirel’le
andığıma kızacak, ama hal bu; tabii farkı da söylemeli: Demirel için bu sadece
bir oyundu, Sırrı Süreyya için konuştuğu kişilerle aynı topraktan geldiğini
gösteren bir damga.

Yuhalamaya izin yok
AK
Parti, CHP, MHP adları, bu partilerin liderlerinin ya da başka yöneticilerinin
adları geçince yuhalayanlar oluyor, kesiyor: “O partilerde, sizin, benim gibi
barışa, kardeşliğe, onurlu yaşamaya inananlar var. Kimseye yuh çekmeyelim,
konuşalım, derdimizi anlatalım. Sorumluların yakasına yapışalım, ama kimseye
toptan yuh çekmeyelim.” En sonunda kendisi çektiriyor ama: “Hısım değil hasım
olmamızı isteyenlere, gençlerimizin canını hiçe sayanlara, ekmeğimize, aşımıza
göz koyanlara yuh.”
Daha önceki konuşmacıların sık sık durup dinlemek
zorunda kaldığı, militan sloganlar yükseliyor zaman zaman meydandan. Onları da
durduruyor, kendi diliyle. “Şehit namırın” (şehitler ölmez) sloganı uzayınca,
“İnşallah kimsenin şehit olmayacağı, ölmeyeceği günler gelecek. Onun için
mücadele ediyoruz” diyor. Evet, çoğunluğu politize Kürtlerden oluşan bir
kalabalığa, çatışmalarda can veren Türk askerinden de “şehit” diye bahsediyor ve
dinletiyor kendisini. “İnşallah kimsenin şehit olmayacağı günler gelecek.”
Saygın Kürt politikacıların bile nazını geçirmekte güçlük çekeceği öfkeli Kürt
gençlerinin gözünde sözü dinlenir biri olmuş. Bu da ‘sır’rın bir parçası.

Anlaşmanın sırrı:
Her şeyi açık konuşalım
Öfkeli Kürt gençleri ‘Sırrı
abe’yi neden sayıyor? Yanıt, yaptığı tercümede. “Ben bir Türk olarak” diye
başlayıp Kürt sorununu nasıl anladığını Kürtlere anlatırken, tercüme yapıyor;
“Türk” seçmenle konuşurken de. Türklerin Kürtleri, Kürtlerin Türkleri anlamasını
sağlayacak bir hal ve kal tercümanlığı.
Türk tarafına dağda ölen Kürt
çocuğunun, Kürt tarafına aynı yerde düşen askerin acısını anlatmayı sağlayacak
dili konuşuyor heceliyor tane tane. Öfke ancak acının anlaşıldığı ve
bitebileceği inancıyla yitecek; öfkeli gençlerin saygısını kazanmasının sırrı bu
umudu vermiş olmasında. “Kıvırmak, lafı eğip bükmek, varı yok, yoğu var gibi
yapmakla çare gelmez. Her şeyi açık konuşmak gerek. Bu başı yastık yüzü görmemiş
halkın, Kürtlerin statüsü ne olacak? Kürtçe eğitim olacak mı?” Verdiği en önemli
söz belki de açıklık. Kampanyası da zaten kalp atışlarının izlenebileceği kadar
şeffaf.
Türkiye’nin seçim öncesi billurlaşan acılı, öfkeli ve endişeli
kamplaşmaların üstesinden gelmenin yolu da bu tarz bir tercümeden geçmiyor mu?
Peki Önder bunu sağlayacak bir tercüman mı? Meydanlarda umut saçtığı açık,
devamıysa 13 Haziran’da başlayacak dönemde yapacaklarıyla gelecek.

Söz uçar: Yazılı
özür diledi
Türkiye’deki mağdur ve mazlum
kesimlerin muhtemelen derdi en çok, dermanı en az olanlarına da gitti kampanya
boyunca Önder. Süryaniler, Aleviler, Ermeniler... LGBTT bireyleriyle
buluşmaları, özür dilemesiyle başladı. Seçim broşüründe unutmuştu onları.
Dinledi. Oy istedi. Kampanya sürerken, feministlerle LGBTT gruplarının
eleştirileri geldi. Bazı ifadelerinde, sözlerinde itiraz edilecek yönler vardı.
Çıktı özür diledi, özensizliğin özeleştirisini yaptı, açıkça “Çok utandım” dedi.
Söz uçar, yazı kalır diyerek yazılı yaptı bunu. Söylemeye gerek var mı, özür
dilemek şu andaki “reel siyasetin” erdemleri arasında yok, utanmak hiç yok.

‘Baş göz üstüne’

Taksim’de Gezi Parkı’nda çay bahçesinde arkadaşları
ve destekçileriyle oturuyor. Sıkıntılı. Bir gün önce Mavi Marmara anma gösterisi
yapılan yerde, kendisine izin verilmemiş. Park yine slogan atan Kürt
çocuklarıyla dolu. Bir çocuk, bir güvercin teleği bulmuş, ‘Sırrı başkan, Sırrı
başkan’ diye koşup hediye ediyor.
Etkinliğe izin verilmedi, peki ne
yapılacak? Çok çocuk var. Hopa’dan ölüm haberi yeni gelmiş. Devam edilirse
olacaklar ayan beyan. Karar, “dağılalım arkadaşlar”. Gidip NTV’de olan biteni
halka şikâyet edecek. Hesap isteniyor. Sıralanmış duran garsonlardan biri öne
çıkıyor: “Ne hesabı? Başımız gözümüz üstüne, bizdensiniz.”

KİMDİR

Sırrı Süreyya Önder 1962 Adıyaman doğumlu. Türkmen
bir aileden. Sinema oyuncusu, senaryo yazarı, yönetmen, köşe yazarı. 1978’de
Adıyaman Lisesi’nde öğrenciyken Maraş katliamını protesto ettiği için cezaevine
girdi. Sonraki yıllarda da çeşitli nedenlerle uzun yıllar yattı. Ankara
Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’ne girdi. 12 Eylül olduğunda
Ankara’daydı. Sabıka kaydı için, “onur vesikam” dedi. 2006’da Beynelmilel
filmiyle tanındı, filmin senaristi, yönetmeni ve oyuncusuydu. Aynı yılın filmi
‘Sis ve Gece’de oyuncuydu. 2008’deki ‘O... Çocukları’nda senarist, ‘Kalpsiz
Adam’da senaryo danışmanıydı.

Önceki Haber
Sonraki Haber

İlgili Haberler

Kürdistan ikinci Filistin mi?

Türkiye'nin İsrail ikilemi...

Türkiye nihayet doğru dili buldu

'Güvenilir denizkızı'na Yunan tepkisi

Derin devlet halk kuşatması altında

Haberleri Paylaş

FacebookMixxDeliciousTwitterGoogleDiggYahooRedditmyspaceFriend FeedStumble Upon

Politika
kategorisindeki tüm haberler »

YazdırArkadaşına
GönderYorum
YazArşive
Ekle

Okur Yorumları

(25 Yorum)

Kharon - okurun
diğer yorumları için tıklayınız

...

6/6/2011 - 12:7

S. Süreyya Önderin seçim irtibat bürosunda 32 molotof ele
geçirildi. - Radikal bu haberi neden vermezki

Yorumu Oyla

1

21

helle - okurun
diğer yorumları için tıklayınız

Sırrı Süreyya bu Mecliste yer alacaktır.

6/6/2011 - 2:30

Sırrı Süreyya gibiler olmasaydı ne huzurlu olurlardı değil mi
otokratlar ve onların hempaları...Bizler ise onların Mecliste olmalarıyla
mutlu olacağız.

Yorumu Oyla

9

0

dhy - okurun
diğer yorumları için tıklayınız

dhy

5/6/2011 - 22:37

Merhaba Sn Önder Radikalde ki yazılarınızın tiryakisi
idim.Utanarak söylüyorum ki sizi Kürt sanıyordum bir arkadaşımdan öğrendim
Kürt olmadığınızı.Daha çok sevdim sizi.Kürt olmadığınız için değil Türk
olduğunuz ve Kürt sorununa bu kadar insani yaklaştığınız için yoksa Kürt
yurttaşlarımızla bir alıp veremediğim yok tam tersine ırklardan önce insan
olma durumları ilgilendiriyor beni.Yolunuz açık olsun sizin gibi insanlara
ihtiyacı var ülkemizin.Seçim bölgeniz de olsaydım oyum sizindi.Akif Bekiye de
bir ufacık hatırlatma bakmayın görmeye çalışın.Kafanızın karışık olması da
bundan bakıyorsunuz ama göremiyorsunuz....

Yorumu Oyla

14

0

Yorum
Yaz
Tüm Yorumlar (25)

ADnet

Siz
de reklam verin

Politika Galeri Haberleri

Politika
Atatürk canlandı Tayyip Erdoğan ile Kemal Kılıçdaroğlu'na 'ayar'
verdi

Politika
Atatürk'ün ilk kez yayınlanan fotoğrafları

Politika
Onur Öymen herkesi ayağa kaldırdı

Politika
TBMM pankartlı eylemlere yabancı değil!

Politika
AKP'nin 3. Olağan Kongresi'nden
kareler

En Çok Okunan Politika Haberleri

'Senden
büyük Allah var'Hanefi
Avcı milletvekili adaylığından çekildiEn
kentli, en eğitimli ve en iyi görünümlü TKP
adına liseli genç halka seslendi Seçmen
lidere oy veriyor

En Çok Yorumlanan Politika Haberleri

Erdoğan
367 vekil talep ettiBahçeli:
Ne verecek çakıl taşımız ne de vazgeçecek insanımız var Kürtlerle
Türklerin hal tercümanı'Amed'de
üç hilalli mitingErdoğan:
Şimdi uluslararası çeteler var

Günün Politika Yazarları

Yes
be The Economist!

AKİF BEKİ

Kazlıçeşme'de
kaç kişi vardı?

EYÜP CAN

Nuray
Mert'e destek, demokratlık gereğidir

KORAY ÇALIŞKAN

Kılıçdaroğlu'na
'İsrail işbirlikçisi' suçlaması!

ORAL ÇALIŞLAR

Balkon
konuşması ve Kürtler

CENGİZ ÇANDAR

Anti-vesayetçiliğin
sonrası var mı?

AHMET İNSEL

Diyarbakır'da
Türkmen beyi

AVNİ ÖZGÜREL

Erdoğan
seçim çıtasını yükseltti

MURAT YETKİN

Üye
olunRSS Başlıkları
Takip Edinİletişim
SayfasıAçılış
Sayfam YapKünyeReklamSıkça Sorulan
Sorular

İnternet baskısında yer alan tüm metin, resim ve
benzeri içeriğin hakları Hürriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş'ye
aittir
Hiçbir şekilde basılı ya da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.)
kaynak gösterilse bile izin alınmadan kullanılamaz.

© 2010