Milliyet.com.tr FACEBOOK SAYFASINI TAKİP ET, GÜNDEMİ
KAÇIRMA...

Günün Diğer Pazar Haberleri

İneğine, incirine iyi bakan üretici arıyor

‘Son makara’yı ilk biz göreceğiz

“Profesörler imza attı, kızım artık oğlumdur”

“Televizyona ara verecektim ama ‘İffet’e hayır
diyemedim”

“Ayaklarıma laf ettiler ama bütün ayakkabılar
satılmış”

Anneanneler bu yıl tatilde!

Gidin bir beach’e, kısmet çıkmasa da
eğlenirsiniz

“Caner yenisini kazanana kadar madalyasını
çıkarmaz”

Sık
Kullanılanlara Ekle

Açılış
Sayfası Yap

Üyelik

Sitene
Ekle

Haberci

Bülten

Künye

Ekran koruyucu

RSS

Arabam

Emlak

HangisineGitsek

Bizebiz

RealAge

ArakiBulaki

Blog

Ara
ArşivDetaylı
Ara

1
Ağustos 2011, Pazartesi|SON
DAKİKA

ANASAYFA

FİNANS

MAGAZİN

CADDE

BUGÜNKÜ
MİLLİYET

DÜNYA

ASTROLOJİ

CUMARTESİ

YAZARLAR

SPOR

HAVA
YOL

PAZAR

SİYASET

GÜNDEM

ÇİZERLER

EGE

EKONOMİ

YORUM

HABER İNDEKSİ

KİTAP

PAZARHızlı Erişim

KİŞİSEL
BAKIM

MUTFAK

TATİL

KONUT

ALIŞVERİŞ

Kültür
Sanat

Sinema

TV

Kadın

Bebek
Çocuk

Sağlık

Teknoloji

Eğitim

Otomobil

‘Gurbetçi’leri inceliyor

“Gurbetçi”lerin tarihi ilk kez yazılıyor. Essex
Üniversitesi’nden Dr. Ayşe Güveli’nin başında olduğu proje, çalışmak için
Türkiye’den Avrupa’ya gidenleri ve sonuçlarını ortaya koyacak

30 Temmuz 2011

Yorum Yaz

Arkadaşına
gönder

Sitene
Ekle

Yazdır

Miraç
Zeynep Özkartal [email-masked]

Türkiye’den Avrupa’ya işçi
göçünün 50’nci yılı 2011. Yani “gurbetçi”lerin. Kanıksadığımız, hatta zaman
zaman karikatürleştirdiğimiz bu göçün, 20’nci yüzyılın en büyük iki göçünden
biri olduğunu öğrendim bu hafta. Diğeri ise hakkında yapılmadık araştırma ve
ortaya çıkarılmadık bilgi kalmayan, Meksikalıların ABD’ye göçü.
Türklerin Avrupa’ya göçü ise bir muamma.
Bunları İngiliz Essex Üniversitesi
Sosyoloji Bölümü Eğitim Görevlisi Dr. Ayşe Güveli’den öğrendim. Çünkü o iğne
şimdi onun elinde. “500 Aile: Türkler’in Avrupa’da Göç Tarihleri” adlı
araştırmanın fikir annesi Güveli. İşin içinde Essex ile birlikte Almanya’dan
Chemnitz Üniversitesi, Hollanda’dan
Hür Üniversitesi de var.
Araştırma dört bölgede
yapılıyor: Trabzon Akçaabat, Konya Kulu,
Denizli Acıpayam ve Afyon Emirdağ. Ipsos KMG
şirketi, şu anda bu dört bölgede köy köy dolaşıp kapıları çalarak araştırmaya
konu olacak aileleri bulmakla meşgul.
Ayşe Güveli ve ekibinin amacı, 1930-45
yılları arasında Türkiye’nin en çok göç veren bölgelerinde doğmuş 500 kişi ve
alt kuşaklarının göç, aile ve sosyoekonomik tarihlerini yazmak. Sonuçta ortaya
yalnız Türkiye’yi değil, Avrupa’yı da derinden etkileyen göçün fotoğrafı
çıkacak.

Köyde kalanlara göre
göçmenler ‘bozuldu’

Bu proje nasıl
ortaya çıktı?
Benim önceden beri içinde yaşadığım bir durumdu zaten.
Ben de bir göçmen ailenin çocuğuyum. Proje aklımda biraz da ailemin sorularıyla
şekillendi. Mesela annem sık sık “Türkler Avrupa’da kimliklerini kaybedecek, yok
olup gidecekler” der. Acaba gerçekten öyle mi? Projeyi geliştirdim ama
çevremdekiler “Kimse buna para vermez” diyordu.

Neden?
Cazip bir konu değil mi?
Cazip ama riskli.

Risk
nerede?
Bütün proje, bölgelere gidip kapılarını çaldığımız
insanların bize yardım edip etmeyeceklerine bağlı. Kapıları vuruyoruz ve
“Sülalenizde 1960’larda Avrupa’ya çalışmaya giden insan var mı?” diye soruyoruz.
Varsa iletişim bilgilerini alıyoruz. Bilgileri vermezlerse bu proje yürümez. Çok
korkuyordum. Önce pilot bölgeye, Şarkışla’ya gidip ölçme yaptık. Tek tek
kapıları çaldık. 15 kapının 13’ü bize yardımcı oldu. O zaman
rahatladım.

Size kim para verdi?
14 ülkenin bilim
kurumlarının bir araya geldiği Norface. Yaklaşık 2,5 milyon euro
ayırdılar.

Türkiye’den Avrupa’ya işçi göçüyle ilgili daha önce
bir çalışma yapıldı mı?
Hayır. Hem bu açıdan hem de araştırma
tasarımı açısından bir ilk bu. Göç, hiçbir zaman göç veren ülkeden verilen
ülkeye doğru başlamaz. Tersidir. Biz ilk kez göç veren bölgelerden başladık.
Aileleri buluyoruz, ilk göç eden erkeğin soylarına bakıyoruz. Aynı zamanda göç
veren bölgede, Avrupa’ya gidenler ve gitmeyenler arasında da karşılaştırma
yapıyoruz. Gitmeyenler nasıl etkilendi? Bu da çok yeni bir araştırma
alanı.

Sizin araştırma yaptığınız bölgelerde Avrupa’ya
gitmeyenlerin gidenlere yaklaşımı nasıl?
Göçmenler konusunda
negatifler. Ama göçmenler “Keşke gitmeseydik” demiyorlar. “Ailelerimiz
parçalandı belki ama burada olsak aç kalacaktık” diyorlar. Göçmen olmayanlara
göre ise “bozuldular”. Yanid inlerini, değerlerini unuttular. Mesela geldikleri
lüks arabalarla göçmenlerin hava attığını düşünüyorlar.

Bir de
Türkiye’deki algı, Avrupa’ya göç edenlerin daha muhafazakar oldukları
üzerinedir. Sizin izlenimleriniz ne?
Aslında tersi. Buradakiler
Türklerin batıya gittiğinde değerlerini kaybedeceğini düşünüyor. Sonra o göçmen,
en azından kendileri kadar dindar geri döndüğünde “Dinine bağlanmış” diyorlar.
Ben Avrupa Değerler Araştırması’nın sonuçlarında, Avrupa’daki Türkleri
Türkiye’deki Türklerle karşılaştırdım ve arada fark
görmedim.

Avrupa’nın nasıl etkilendiği hep konuşulur da, Türkiye
bu göçten nasıl etkilendi?
Belki size tuhaf gelecek ama çok olumlu
etkilendi. Çünkü bence göçmenler Türkiye’nin Avrupa’ya olan yolu. Yalnızca
ekonomik değil, kültürel de katkı yaptılar. “Avrupa görmüş” denir ya... Yalnız
bölgeler olumsuz etkilendi.

Nasıl?
Çünkü o bölgenin
en kalifiye insanları gitti.

Hep en düşük vasıflılar gitti algısı
vardır, siz tam tersini düşünüyorsunuz.
Evet. Hatta göçmenlerin oğlu
evlenecekse, geliyorlar köye, bütün kızlar sıraya giriyor. En eğitimli, en güzel
kızı alıp gidiyor. n

“1990’lı yıllarda Türklük en büyük
engeldi, bugün ise Müslümanlık”

Siz kendi göç tarihinizi hatırlıyor
musunuz?
Evet. 7 yaşındaydım. Hollanda’ya uçakla gittik. Geceydi,
gökyüzüne yıldızlar ip gibi dizilmiş zannetmiştim. Meğerse yolun kenarındaki
ışıklarmış onlar. Hâlâ gözümün önündedir.

Aklınızda kalan his ne?
Korku, endişe, merak?
Ben sadece heyecan hatırlıyorum. Bütün
eşyalarımızı sattık. Köyden Çaykara’ya gittik pasaport
çıkartmak için. En etkilendiğim de şu olmuştu. Bir kedimiz vardı, annem onu çok
uzak bir köye bıraktı. İki gün sonra gelip buldu bizi kedi. Durumu çok iyi
anlatan bir şeydir. Biz de gittik ama bağımızı koparmadık Türkiye’yle. Sürekli
geri döndük.

Temelli dönmeyi hiç düşünmediniz
mi?
Herkes düşünür. Ama oradakiler 1990’lardan sonra geriye dönme
hayalinden vazgeçti. Artık bütün aileyi alıp dönemeyeceklerini fark ettiler.
Ancak ikinci-üçüncü kuşağın yüksek öğretimli olanlarında geriye dönüş
başladı.

Bunu nasıl açıklıyorsunuz?
Türkiye’de
ekonomik durumun düzelmesiyle... Eğitimli insanlar Türkiye’de daha kolay iş
bulacaklarını düşünüyorlar. Yaşadıkları ülkelerdeki ayrımcılığı da göz ardı
etmemek lazım.
O ülkenin yerlileri iki-üç ay içinde iş buluyorsa, bir Türk
bir yıldan önce bulamıyor.

Ne kadar başarılı olursanız olun aynı
ayrımcılıkla karşılaşıyor musunuz?
Şu ya da bu şekilde mutlaka
karşılaşıyorsunuz. Ama çok rahatsız edici boyutlarda değil.

Türk
kimliğiniz mi, Müslüman kimliğiniz mi daha büyük
engeldi?
1990’larda Türklük, şu an Müslümanlık. Avrupa’da Müslüman
olmak kötü.

Norveç’te
siyaset yapan Gülay Kutal, önceki gün Milliyet’e Norveç’teki saldırganın kimliği
ortaya çıkana kadar Müslümanların yaşadığı korkuyu anlattı.
O
korkuyu çok iyi biliyorum, biz de Hollanda’da yaşadık. Pim Fortuyn, Hollanda’da
sağ görüşü tabu olmaktan çıkaran kişiydi. 2002’de öldürüldü ve iki saat sonra
polis şöyle bir açıklama yaptı: “Katil beyaz bir Hollandalıdır”.
Bu ne demek?
“Müslümanlara saldırmayın” demek. Biz de bir Müslüman olmasın diye dua
ediyorduk, ne kadar tuhaf değil mi?

Ama Fortuyn’ın filmini yapan
Theo van Gogh bir Müslüman tarafından öldürüldü.
O bir
felaketti. Çok kötüydü. Camilerin duvarlarına hakaretler yazıldı, bir Türk okulu
ateşe verildi. Ama size biraz marjinal bir şey söyleyeyim, 2000’lerin başından
beri şöyle düşünüyorum. Bu, normal bir reaksiyon.

Neresi
normal?
Peki normal demeyelim, açıklanabilir bir reaksiyon. Avrupa
toplumları göçle birlikte çok kısa sürede bir değişime uğramak zorunda kaldı.
Düşünün ki toplumunuzun yüzde 10’u Müslümanlaşıyor. Bunu tartışmak
gerekir.

“Köyde imamlar araştırma için anons
yapıyor”
Saha araştırmasını yürüten Ipsos KMG Sosyal Araştırmalar
Enstitüsü Genel Müdürü Tonguç Çoban:
Dört bölgede 40 elemanımız var. 25
gündür sahadayız. 13 bin hane taradık, her bölgede 400 aile bulmayı
hedefliyoruz. Yüzde 90’ına ulaştık. Zor bir iş yapıyoruz. Eskiden bu tip sosyal
araştırmalarda jandarmayla, polisle sorun yaşardık. Burada önemli üniversiteler
devrede olduğun için işimiz kolaylaştı. Hatta imamlar camide “Köyde araştırma
yapılıyor, yardımcı olun” diye anons yapıyor.
Zamanla yarışıyoruz ama bazen
öyle şeyler oluyor ki insanlar anlatmak istiyorlar. Anket soruları bittikten
sonra “Şimdi yaz” deyip şikayetlerini sıralıyorlar. Ayranlar, yemekler...
Bırakmak istemiyorlar.

“En fakir
bölgelerden giden az”

Kaç kişiyle
konuşacaksınız?
2 bin aileye ulaşacağız, 6 bin 500 kişiyle yüz yüze
görüşeceğiz. Yaklaşık 12 bin kişi hakkında da bilgi
toplayacağız.

Nedir o bilgiler?
Önce o aileyi en iyi
tanıyan bir kişiyle vekil anketi yapıyoruz. Ailenin her bir üyesi hakkında 23
soru soruyoruz. Bir de ailenin, Avrupa’ya giden ilk kuşak erkeği hakkında 33
sorumuz var. Arkasından ailenin şimdi kimlerle, nasıl yaşadıklarını dil
eğitimlerini, kime oy verdiklerini, siyasi görüşlerini, dinle ilişkilerini
soruyoruz.

Araştırma yapacağınız dört bölgeyi nasıl
belirlediniz?
Avrupa’ya yüksek oranda göç veren bölgeler bunlar.
Coğrafi dağılıma da baktık; Orta Anadolu, Karadeniz,
Batı... Aslında o yıllarda Türkiye’nin politikası, fakir bölgelerden iş vasfı
pek olmayan insanları yurtdışına göndermekmiş. Ne var ki öyle olmamış. Gelişmeye
yönelik bölgelerden orta iş vasıflı kişiler gitmişler. En fakir bölgelerden pek
giden olmamış.

Neden?
Göç etmek de girişimci ruh ve
biraz para ister. Çok fakirseniz İstanbul’a
kadar bile gelemezsiniz.

Peki neden araştırmanızda Güneydoğu’dan bir bölge yok?
Çünkü bir ilçeden
yoğun göç olmuş diyemiyoruz. Zaten biz sadece 1961-1974 işçi göçünü
araştırıyoruz. Güneydoğu’dan Avrupa’ya göçlerin tarihi ve sebepleri
farklı.

Milliyet iPhone uygulaması
yenilendi.
Daha hızlı, daha canlı, en güncel! Yenilenen
Milliyet.com.tr iPhone uygulamasını hemen indir! iPad’i
unutmadık!
iPad’inize özel Milliyet.com.tr uygulamasını ücretsiz
indirmek için tıklayın.

Yorum Yaz

Arkadaşına
gönder

Sitene
Ekle

Yazdır

Yorum Yaz

20Yorum Başlığı:420Yorum:

Siz de
reklam vermek ister misiniz?

EMLAK

Kiralık - İşyeriİstanbul Anadolu18,500 TL

Ümraniye bitişiği kiralık 2700 metre de...İstanbul Anadolu /
Beykoz18,500 TL

Kiralık - İşyeriİstanbul Anadolu1,000 TL

Kiralık çay bahçesi ve wc...İstanbul Anadolu /
Kartal1,000 TL

Satılık - ArsaTekirdağ75,000 TL

Çorlu önerler'de sahibinden çok acil, i...Tekirdağ /
Çorlu75,000 TL

Satılık - Konutİstanbul Avrupa125,000 TL

Alibeyköy yeşilpınar da satılık 2+1 90 ...İstanbul Avrupa /
Eyüp125,000 TL

Satılık - Konutİstanbul Avrupa130,000 TL

Yatırımlık cadde üzerinde 4 kelepir dub...İstanbul Avrupa /
Beylikdüzü130,000 TL

Satılık - Konutİstanbul Avrupa120,000 TL

Kaçırılmayacak fırsat, 2+1, 110 m, 2, a...İstanbul Avrupa /
Eyüp120,000 TL

OTOMOBİL

2001 FORD
Fi...Kocaeli11,700 TL

2001 FORD Fiesta
FlairKocaeli11,700 TL

2004
MERCEDE...Adana27,500 TL

2004 MERCEDES A 160
AvantgardeAdana27,500 TL

1998 BMW 5
s...Bolu33,500 TL

1998 BMW 5
serisiBolu33,500 TL

2011 SKODA
S...Adana40,500 TL

2011 SKODA Superb 1.8 160 HP TSI Elegance
Tiptroni..Adana40,500 TL

2009 FIAT
Pu...Hatay20,500 TL

2009 FIAT Punto EVO 1.4 8V
DynamicHatay20,500 TL

2000
PEUGEOT...Karabük17,300 TL

2000 PEUGEOT 406 2.0
SVKarabük17,300 TL

Sizden
Gelenler

Web Sitesi olan herkes
'de
buluşuyor

Gazete Okumaktan Zevk Alıyor
Musunuz?sadevatandas.net

Dizilerimizin Muhteşem
Finalisadevatandas.net

Nasıl bir ülke olduk biz?
yenimuhalefet.com-index.asp

Sinema Kapattımmurathacioglu.com

Güzel ve Dandikefervesan.net

Siz de
yazın!

Sesinizi dünyaya duyurun

Yaz gecesinde yalnız bir kiraz ağacıDepresif
Polyanna  28.7.2011

Araba kullanmak ve orgazm olmakDepresif
Polyanna  29.7.2011

Kocanı öp, oğluna selam söyle...Tuğba
Ünal  30.7.2011

Ramazan ve israfAllah'a
Yöneliş  29.7.2011

Derin Hoca'nın büyüsü ve Nüfel dayının
öyküsühazandagüzeldir  25.7.2011

Siz de
yazın!

En yeniler

Bozburun’da yeşil bi...

‘Son makara’yı ilk biz...

“Sadece çorba içti, gi...

Gidin bir beach’e, kıs...

Norveç’teki caninin bi...

Sıtkı Usta, Miço, Mida...

Mutfak kapalı ama Kara...

Bulvar kahvelerine dok...

“Ne ayaksın kızım sen?...

Lezzetli bir demir yer...

Türk dostu Macaristan ...

Keşke zamanı durdurabi...

BU HAFTA SİZE NE GETİR...

İlk ‘feminen’ şarabımı...

Eşekler ve insanlar!.....

Pazar kategorisinden
diğer haberler

Pazar Kategorisi Yazarları

Vedat MilorMutfak kapalı ama Karakol
açık

İlber OrtaylıNorveç’teki caninin bize
gösterdikleri

Yalvaç UralSıtkı Usta, Miço, Midas ve
ben...

Mehmet YalçınBulvar kahvelerine
dokunmayın

Foto
Galeri

En yeni fotoğraf galerileri ...

ÖDÜLLÜ BİLGİ YARIŞMASI

Cevapla
kazan!

Markapon

Milliyet.com.tr hep
yanınızda

Mobil ile
cepten oku

Iphone
ile oku

Twitter ile takip et

Haberci ile
bilgisayarında oku

Sitene ekle ile
haberleri sitende

göster

SMS ile
cebine gelsin

Google toolbar
ile takip et

Facebook'ta
hayran ol

Ekran koruyucu ile
ekranından oku

iPad'i
Unutmadık!

Haberin
Etiketleri

ABD

Van

Konya

IPSOS

Afyon

anket

Norveç

Avrupa

Trabzon

Türkiye

Almanya

İstanbul

Müslüman

Hollanda

pasaport

Van Gogh

Güneydoğu

Karadeniz

© Copyright Copyright 2011 Milliyet

Bize
Ulaşın

YAZARLAR

SİYASET

EKONOMİ

FİNANS

DÜNYA

SPOR

GÜNCEL

YAŞAM

MAGAZİN

ASTROLOJİ

HAVA / YOL

ÇİZERLER

CADDE

EGE

CUMARTESİ

PAZAR

KİTAP

ANA SAYFA

SON
DAKİKA

BUGÜNKÜ
MİLLİYET

Kültür Sanat

Sinema

Alışveriş

TV Rehberi

Sağlık

Teknoloji

Mobil

Eğitim

Otomobil

Bebek ve
Çocuk

Mizah

Kadın

Kişisel
Bakım

Tatil

Konut

Galeri

Milliyet.com.tr
Tv

Bilgi
Yarışması

Okur Yorum

Haber İndeksi

Arşiv

Haberci

Üyelik

Bülten

Kampanya
Sözleşmesi

Sık
Kullanılanlara Ekle

Açılış
Sayfası Yap

Sitene
Ekle

İletişim

Reklam

Künye

RSS

Emlak

Blog

SizdenSize

Milliyet Birinci Sayfa