Milliyet.com.tr FACEBOOK SAYFASINI TAKİP ET, GÜNDEMİ
KAÇIRMA...

Diğer Pazar Haberleri

Karı-koca atışması: “Benim seçim bölgemde propaganda
yapma”

Böceğimizin peşindeler!

Bilim Merkezi Yaz Okulu devam ediyor

“Keşke hakkımı nasıl aldılarsa özrümü de öyle
alabilselerdi”

Lennon’dan ilham alan piyanolar

Kaf Dağı’nın ardında başlayan bir futbol masalı

12 Eylül’ün içinde bir küçük Eylül

“Gökkuşağı Koalisyonu bakanlıklarla görüştü”

Sık
Kullanılanlara Ekle

Açılış
Sayfası Yap

Üyelik

Sitene
Ekle

Haberci

Bülten

Künye

Ekran koruyucu

RSS

Arabam

Emlak

HangisineGitsek

Bizebiz

RealAge

ArakiBulaki

Blog

Ara
ArşivDetaylı
Ara

16
Eylül 2011, Cuma|SON
DAKİKA

ANASAYFA

FİNANS

MAGAZİN

CADDE

BUGÜNKÜ
MİLLİYET

DÜNYA

ASTROLOJİ

CUMARTESİ

YAZARLAR

SPOR

HAVA
YOL

PAZAR

SİYASET

GÜNDEM

ÇİZERLER

EGE

EKONOMİ

YORUM

HABER İNDEKSİ

KİTAP

PAZARHızlı Erişim

KİŞİSEL
BAKIM

MUTFAK

TATİL

KONUT

ALIŞVERİŞ

Kültür
Sanat

Sinema

TV

Kadın

Bebek
Çocuk

Sağlık

Teknoloji

Eğitim

Otomobil

“Gayrimüslimler şehit olamaz”

Birkaç haftadır Türkiye’nin ana gündem maddelerinden
biri, azınlık mallarının iadesi.

11 Eylül 2011

Yorum Yaz

Arkadaşına
gönder

Sitene
Ekle

Yazdır

Miraç
Zeynep Özkartal / zeynep.ozkartal @ milliyet.com.tr

Bu, tek başına duran bir madde değil elbette. İşin özü, gayrimüslimlerin Türkiye’de karşılaştığı her türlü meseleyi de içinde
barındırıyor. Bunlardan en el değmemiş olanı da, askerlikte yaşadıkları.
Araştırmacı Rıfat N. Bali, çok az konuşulan bu konuya el atıyor son kitabında.
“Gayrimüslim Mehmetçikler” kitabı, tanıklıklar eşliğinde gayrimüslimlerin Türk Silahlı Kuvvetleri içinde neler yaşadıklarının belgesi.
Zaman zaman pozitif, çoğunlukla da negatif ayrımcılığın tarihi bu aslında. Adı
Henri olan ere “Amerikalı mısın?” sorusundaki yabancılıktan, bütün
gayrimüslimlerin vatana sadakati konusunda duyulan temelsiz endişeye uzanan bir
tarih bu...  Sofralarda, hanelerde sıklıkla konuşulan “Gayrimüslimler
askerde ne yaşar?” sorusunun her türlü cevabı Libra Yayıncılık’tan çıkan
“Gayrimüslim Mehmetçikler”de.

* “Gayrimüslim Mehmetçikler” zihninizde nasıl
şekillendi?

Orijinal konular bulmaya çalışıyorum. İşlenmemiş,
üstünde durulmamış konular. Gayrimüslimlerin askerlik
hikayesini daha önce yazmıştım, 41-42 arası amele taburlarını... Bu, Tek Parti
dönemiydi.
Ben esas 1950 sonrasını yazmak istedim. Gayrimüslim toplumunda
genel kanaat
şu: “Bizi subay yapmadılar, general
yapmadılar. Askerde şöyle hırpalandık böyle hırpalandık”. Bunun aslı nedir diye
merak ettim, tanıklıklara başvurdum.

* Nereden buldunuz o
tanıkları?

İnternet
gruplarına çağrı yolladım. 80 küsur cevap geldi. Tabii herkes aynı şeyi
yaşamıştır diyemem. Buradakilerden daha iyi ya da daha kötü hatıraları vardır.
Ama bu bir ilk. Türkiye’de tabu sayılan yüzlerce konudan birini ortaya koydum:
“TSK’da ayrımcılık
var mı, yok mu?” Şimdiye kadar yapmadığım tek şeyi de burada
yaptım.

* Nedir o?

Kitabı bir avukata
okuttum. Çünkü biliyorsunuz halkı askerlikten soğutma diye bir madde var. Son
derece de esnek. Avukatım okudu, onun tavsiyelerine göre bazı yerleri yumuşattık
veya çıkarttık. Çok az ama yaptık. Ortaya çıkan resmin herhangi bir şeyine halel
de getirmedi bu küçük müdahaleler. Fotoğrafta pozitif anlamda bir iyileşme
sağlamadı.

* Yaşadıklarını aktaranlardan çoğu ismini
vermemiş. Sebep söylediler mi?

Öyle bir travma ki, ben şuna
yoruyorum. Devamlı dile getirilen birlik, beraberlik, bir arada yaşama filan
şehir efsanesi. Bu insanların tavrı da bu efsaneyi yıkıyor zaten. Tırnak içinde
“Bu kadar tokat yedik, bir tane daha yemeyelim” diyorlar. Tecrübeyle
sabit çünkü. Başımıza iş açarız diye
düşünüyorlar.

* Çağrınıza cevap verenlerin çoğunun Yahudi olması, ancak birkaç Ermeninin anılarını anlatması
tesadüf değil herhalde.

Ermenilerden çok çok az cevap geldi.
Yahudilerin yaşadıklarıyla Ermenilerin yaşadıkları arasında tabii ki fark var.
Hem problemler açısından hem de devletle ilişkileri açısından. Ermeni
askerlerin problemleri 1915’le ilgili. Askere gidiyor, şu veya bu nedenle 1915
gündeme geldiğinde Ermenilere karşı propaganda yapılıyor. Söylenenler rencide
ediyor onu.

* Gayrimüslimlerin orduyla ilişkisi “Onlar vatan
borçlarını ödemediler” cümlesi üzerinden kuruluyor. Bir de “şehit olmadılar”
iddiası var.

Şehitlik kavramı doğrudan İslam dinine
bağlı. İslami kesim kabul etmek istemiyor. Evet, vatan uğruna can verdiler ama
bizim anladığımız anlamda şehit değiller. Çünkü Müslüman
değiller. Bu, Türk toplumunun genel sorunu. Eşitlik diye bir şey yok,
gayrimüslim ve Müslüman var.

* TSK laikliğin altını en çok
çizen kurum. Şehitliği askeri değil dini kavram olarak ortaya sürmesi nasıl bir
çelişki?

İnanıyor mu inanmıyor mu bilmiyorum. Ümit Özdağ’ın
hatıratında görüyoruz. Teğmen yemekten önce “Tanrıma hamdolsun” diyor. Özdağ,
şiddetle karşı çıkıyor, “Allah’ıma hamdolsun denecek” diye... TSK içindeki
tezattır bu. Ben zannediyorum ki bu farklılığı yaratmak istemiyorlar ama eldeki
insan mayası bu.

* TSK da bu mayaya uygun mu
davranıyor?

Siyasette de böyledir. Nüfus açısından fazla olan
kitle nasıl düşünüyorsa lider konumunda olan kişi de öyle davranır. n

“Askere gidenler arasında en zor durumda olanlar
Ermeniler”

* Cumhuriyetin özellikle
ilk

25 yılında ayrımcılığa dikkat çekiyorsunuz. Ama kağıt
üzerinde bir kural yok, görünmeyen toplumsal engeller var. Nedir bu
engeller?
Mesela donanımlı oldukları halde gayrimüslimler bir şekilde
askeri okul sınavlarından geçemiyor. Tek parti dönemindeki gazete ilanlarında
Türk kavramına ırk ve din tonu yüklenmiş. Hukuki bir engel yok ama fiiliyatta
yaratılıyor. Engeller 1946’da kalkıyor.

* Bu değişimi neye yoralım? Demokrat
Parti’nin iyi niyetine mi?

Konjonktür değişiyor, 1946’dan
sonra yeni dünya kuruluyor. Türkiye serbest blokta yer almaya karar veriyor, insan hakları beyannamesine imza atıyor. O beyannamenin
içeriği malum. Yoksa kişilerin fikirlerinin değiştiğini
sanmıyorum.

* Gayrimüslimlerin ayrımcılıkla karşılaşmadığı
bir dönem var mı?

Cevap vermek zor. Biz ancak yüzeydeki
tezahürlerden yola çıkıp bakıyoruz. İç yazışmaları görmedik. Ama benim
görebildiğim kadarıyla, 80’lerin sonuna kadar bu böyle
gitti.

* Bugün durum ne?

Bence büyük ölçüde
geride kaldı. Fakat Ermenilere başka gözle, başka önyargılarla; Yahudilere,
Rumlara ya da Süryanilere başka türlü baktıklarını tahmin ediyorum. TSK sicile
bakar, toptan bir sicil bu. O topluluğun toplam sicili ona göre şöyle veya böyle
kötüyse, ona göre yola çıkıyor.

* İşi en zor olanlar
kimler?

Ermeniler. 1915 meselesinden dolayı sorgulanıyorlar,
sınanıyorlar. Kendilerini kanıtlamak zorundalar.

* Şu
sıralar askere giden bir Yahudinin işi daha zor değil mi?

Zor.
İsrail ve siyonizmle ilgili olumsuz konuşmalarla karşı karşıya
kalabilirler. Verilecek cevap çok basit: “Ben Türk vatandaşıyım.
İsrail’le
ilgili mesele beni ilgilendirmiyor”.

“Hrant
Dink Ermeni toplumunu çok değiştirdi”
“Hrant
Dink Ermeni toplumunu çok değiştirdi
* Kitapta Er Sevag
Balıkçı’nın ölümünden söz ediyorsunuz. Ondan önce 1991’de bir Ermeni er yine
kaza kurşunuyla öldürülüyor; Nuri Değirmenci. O gün Ermeni toplumunda neredeyse
bir tepki yokken bugün çok sert bir tepki var. Aradaki fark
ne?

O senelerdeki Ermeni toplumuyla 1996 sonrası, yani Agos’un
yayımlanmaya başlamasından sonraki Ermeni toplumu arasında dağlar kadar fark
var. Biri munis, sesini çıkarmayan, itaatkar Ermeni prototipi. 96 sonrasında ise
başını dik tutan, diklenen, tırnak içinde “azınlık milliyetçiliği” olarak tarif
edebileceğimiz bir söylem tutturan ve sadece bugüne değil geriye dönük talep
eden bir prototip.

* Hrant Dink’in Ermeni toplumunu nasıl
değiştirdiği görülüyor.

Çok değiştirdi. Bugün söz sahibi
olanların çoğu ondan etkilenmiş, Agos’ta yetişmiş insanlar. Şu da var. Türkiye
entelektüellerinden destek görmezsen tepkini çok fazla sürdüremezsin. Ki Sevag
meselesinde gördüler. Ama Yahudi toplumunda entelektüellerden destek yok. Zaten
Yahudi toplumu daha içine kapanık, problemlerini dışarı vurmuyor. Rumlarda
dersen kimse kalmadı, kamusal alandaki Rum figürleri
ancak bir-iki isim.

* Bu iki er dışında başka benzer bir
olay var mı TSK tarihinde?

Hayır, ikisine rastladım sadece. Bir
tane daha var, ama o kaza kurşunuyla değil 1960’da bir yangından arkadaşlarını
kurtarmak isterken ölen Vasil Harizanos.

“Çokkültürlü değiliz, kimseyi
aldatmayalım”

* Osmanlı’da bir arada yaşama kültürü olduğu
söylenir. Ama siz gayrimüslim askerlere ayrımcılığın Osmanlı’da başladığını
yazıyorsunuz.

Osmanlı zaten din farklılığı üzerine kurulmuş bir
imparatorluk. Herkes kendi yerini biliyor. Askerlik yaptırmıyor, onun yerine
vergi alıyor gayrimüslimden. Zaten gayrimüslimler de ölmeye çok hevesli değil,
Müslümanlar da bunlar bize sadık kalırlar mı endişesinde. Cumhuriyet ise ayrım
üzerine kurulmuş değil, tam aksine eşitlik iddiası var. Ama hafıza
değişmiyor.

* O hafızada bir aradalık yok
mu?

Bugün sıradan bir Müslüman Türk bir gayrimüslimle nerede
tanışacak? 73 milyonluk bir ülkede toplam 100 bin kişi var. İstanbul’da,
İzmir’de, Hatay’da yaşıyor
gayrimüslimler. Matematik olarak bu ülke çokkültürlü değil, çok dinli de değil.
Kimse kimseyi aldatmasın. Herkes de bunun böyle olduğunu biliyor ama siyasi
maksatlarla, Türkiye sadece İslam ülkesi olarak resmedilmesin diye bu insanlar
maalesef kullanılıyorlar.

Milliyet iPhone uygulaması
yenilendi.
Daha hızlı, daha canlı, en güncel! Yenilenen
Milliyet.com.tr iPhone uygulamasını hemen indir! iPad’i
unutmadık!
iPad’inize özel Milliyet.com.tr uygulamasını ücretsiz
indirmek için tıklayın.

Yorum Yaz

Arkadaşına
gönder

Sitene
Ekle

Yazdır

Yorum Yaz

20Yorum Başlığı:420Yorum:

EMLAK

Kiralık - KonutAnkara1,000 TL

Mobleli kiralık...Ankara / Çankaya1,000 TL

Kiralık - İşyeriAnkara3,200 TL

Balgat'ta plaza katı 300m2, katta, show...Ankara /
Çankaya3,200 TL

Kiralık - KonutAnkara950 TL

Acil kiralık eşyalı 100. yılda ...Ankara /
Çankaya950 TL

Kiralık - KonutAnkara850 TL

Kennedy de tunalıya yakın 3+1 kombili o...Ankara /
Çankaya850 TL

Kiralık - İşyeriAnkara4,000 TL

Balqat ceyhun atıf kansu cad 250 m2 kir...Ankara /
Çankaya4,000 TL

Kiralık - KonutAnkara1,400 TL

Mobilyalı lüks daire...Ankara / Çankaya1,400
TL

OTOMOBİL

2011
RENAULT...Batman42,000 TL

2011 RENAULT Megane 1.6
PrivilegeBatman42,000 TL

2009
HYUNDAI...Malatya22,250 TL

2009 HYUNDAI Accent Era 1.4 Team
ABSMalatya22,250 TL

1998 VW
Golf...Rize18,000 TL

1998 VW Golf 1.6
ComfortlineRize18,000 TL

2008
RENAULT...Konya24,500 TL

2008 RENAULT Megane 1.5 dCi
ExtremeKonya24,500 TL

2010
PEUGEOT...Adana27,000 TL

2010 PEUGEOT 206+ 1.4
ComfortAdana27,000 TL

2008 FIAT
Li...Kocaeli23,000 TL

2008 FIAT Linea 1.3 Multijet
ActiveKocaeli23,000 TL

Sizden
Gelenler

Web Sitesi olan herkes
'de
buluşuyor

Okul Çocuklarında Sırt
Ağrısısaglikveyasamdergisi.com.tr

Çocuklarda Hatalı
Beslenmesaglikveyasamdergisi.com.tr

Haydi Çocuklar
Okulasaglikveyasamdergisi.com.tr

‘Korku’
Korkaktırsaglikveyasamdergisi.com.tr

Okul Çocuklarında Kulakta Sıvı Birikimine
Dikkat!saglikveyasamdergisi.com.tr

Siz de
yazın!

Sesinizi dünyaya duyurun

Santa harabelerinde güzel bir günMetin
TOPÇU  12.9.2011

Güzel
İzmir'imgulcan  9.9.2011

Bediüzzaman’ın Atatürk’e yazdığı tarihi
mektup!ErkanArkut  12.9.2011

Korku imparatorluğuBerrin
Aksu  11.9.2011

Yaşamdan zevk almakAllah'a
Yöneliş  9.9.2011

Siz de
yazın!

En yeniler

Karı-koca atışması: ...

Kamhi ailesine yapılan...

Çocuklar İçin Shakespe...

“Pabucu dama atılmak.....

BU HAFTA SİZE NE GETİR...

Korsika anıları

Beyoğlu’nu öldürmeyin...

Bizim kuşağın ozanları...

Gökova’nın tam zamanı...

“Çocukların otoparka d...

Bienal hakkında bilmen...

Victor’un anısına tohu...

3 yaşından beri şarkıc...

12 Eylül’ün içinde bir...

Böceğimizin peşindeler...

Pazar kategorisinden
diğer haberler

Pazar Kategorisi Yazarları

R.Hakan KırkoğluBU HAFTA SİZE NE
GETİRECEK?

Meriç KöyatasıGökova’nın tam
zamanı

Vedat MilorKorsika anıları

İlber OrtaylıKamhi ailesine yapılan
çirkinlik

Mehmet TezBizim kuşağın ozanları
kim?

Yalvaç Ural“Pabucu dama
atılmak...”

Mehmet YalçınBeyoğlu’nu
öldürmeyin

Foto
Galeri

En yeni fotoğraf galerileri ...

ÖDÜLLÜ BİLGİ YARIŞMASI

Cevapla
kazan!

Markapon

Milliyet.com.tr hep
yanınızda

Mobil ile
cepten oku

Iphone
ile oku

Twitter ile takip et

Haberci ile
bilgisayarında oku

Sitene ekle ile
haberleri sitende

göster

SMS ile
cebine gelsin

Google toolbar
ile takip et

Facebook'ta
hayran ol

Ekran koruyucu ile
ekranından oku

iPad'i
Unutmadık!

Haberin
Etiketleri

TSK

Rum

Bali

Tokat

İslam

İzmir

Hatay

Ermeni

İsrail

Yahudi

Türkiye

General

internet

İstanbul

askerlik

Müslüman

Hrant Dink

ayrımcılık

İnsan Hakları

Demokrat Parti

Türk Silahlı Kuvvetleri

Tüm Videolar

Kamyon arkadasına takılan bisikletli

Eğlenceleri polise takıldı

Sigara kutusuna bakın!

© Copyright Copyright 2011 Milliyet

Bize
Ulaşın

YAZARLAR

SİYASET

EKONOMİ

FİNANS

DÜNYA

SPOR

GÜNCEL

YAŞAM

MAGAZİN

ASTROLOJİ

HAVA / YOL

ÇİZERLER

CADDE

EGE

CUMARTESİ

PAZAR

KİTAP

ANA SAYFA

SON
DAKİKA

BUGÜNKÜ
MİLLİYET

Kültür Sanat

Sinema

Alışveriş

TV Rehberi

Sağlık

Teknoloji

Mobil

Eğitim

Otomobil

Bebek ve
Çocuk

Mizah

Kadın

Kişisel
Bakım

Tatil

Konut

Galeri

Milliyet.com.tr
Tv

Bilgi
Yarışması

Okur Yorum

Haber İndeksi

Arşiv

Haberci

Üyelik

Bülten

Kampanya
Sözleşmesi

Sık
Kullanılanlara Ekle

Açılış
Sayfası Yap

Sitene
Ekle

İletişim

Reklam

Künye

RSS

Emlak

Blog

SizdenSize

Milliyet Birinci Sayfa