Pazar

09.10.2011

Siz nasıl Türksünüz?

Makedonya'nın Ohri gölünün sahilinde kurulmuş Ohri'nin
imamlarından Ömer Hobol'un yanına oturuyoruz. Hal hatırdan sonra Ömer Hoca
konuşuyor biz susuyoruz: 'Makedonlar dizilerimizi izleyip siz alkol
kullanmıyorsunuz, namusunuza düşkünsünüz. Dizilerinizdeki Türkler öyle
değil. Siz ne biçim Türksünüz?' diye soruyor.

BEHLÜL ÇETİNKAYA

Avrupalı olmaya çalışan fakat aslında Avrupalı olmayan ve bunun
ezikliği ile her yere barok binalar, heykeller ve kiliseler yapan bir
ülke, Makedonya. 1980 model Yugo marka Yugoslav arabaları, 90 modelden
yeni olmayan Ikarus marka otobüsler dolaşıyor sokaklarında. Makedonların
ülkesi anlamına geliyor ismi ama ülkenin yüzde 25'i Arnavut yüzde 5'i Türk
ve yüzde 5'i de diğer Balkan halklarından. En çok Türk Tetovo, Gostivar ve
Ohri'de yaşıyor. Balkan turumuzdaki duraklarımızdan biri olan Ohri'de
şehrin önde gelen Türk azınlık mensuplarından Makedonya Maliye Bakan eski
yardımcısı Maksud Ali ve Ohri'nin 2 Türk imamından biri Ömer Hobol ile
Makedonya'da Türk ve Müslüman olmayı konuştuk.

TÜRKİYE DİZİLERİ KÖTÜ ALIŞKANLIKLARI ÖZENDİRİYOR

Maksud Ali'ye ve Ömer Hobol'a Ohri gölün kenarında yaklaşık on kişilik
Ohri'li Türk ile dostluk içerikli şiirler ve şarkılar söylerken rastladık.
Biz de onlara katıldık. Sanki bir Türkiyeli gelse de derdimizi anlatsak
der gibiydiler. İlk başlarda 'Neden geldiniz? Gelmeseydiniz' gibi
konuşmalar geçse de zamanla azınlık olmanın verdiği sıkıntıları anlatmaya
başladılar. 'Sen bizi anlayamazsın. Burada yıllardır bir çingene bile
sünnetsiz kalmazken bize toplu sünnet festivali düzenliyorlar. Bizim
derdimiz bu değil dertlerimiz küçümseniyor.' diyor Maksud Ali. Türkiye'de
yapılan dizilerin Makedonya Türk toplumuna olan etkilerinden bahsediyor.
Dizilerde yaşanan çarpık ilişkilerin, dizilerdeki kişilerin yaşantılarının
Türklere ve özellikle çocuklara kötü örnek olduğundan bahsediyor. 'Burada
yıllardır hiçbir Türk şarap içmezdi. Çünkü şarap Kur'an'da günah olarak
geçer. Ama Türk dizilerine bakıyoruz şarap su gibi akıyor…'

MAKEDONLAR BİZİ DİZİLERDEKİ GİBİ SANMAYA BAŞLADI

Sahildeki Ohrililer içinde göle girmeyen ve giyinik olan tek kişi imam
Ömer Hobol'du. Üzerinde yelek, gömlek ve kumaş pantolonu vardı. 'İmam
olduğum kıyafetimden belli olsun' diyordu gülerek. Türkiye'de İmam Hatip
okumuş, Uludağ Üniversitesi İlahiyatı da yurtlarda yaşadığı sıkıntılardan
dolayı ikinci yılda dondurmuş. Şimdi Üsküp'teki Kiril ve Metodi
Üniversitesi'nde eğitimine kaldığı yerden devam etmeye hazırlanıyor.
Dizilerin etkileri ile ciddiye alınmamanın da en büyük sıkıntıları
olduğunu söylüyor Hobol. 'Dizilerdeki çıplaklık, kumar, içki, çarpık aile
yaşantısı ile Türklerin silah meraklısı barbarlar gibi gösterilmesi
buradaki Türk toplumunu en çok etkileyen konular. Bizim buradaki Türkler
geleneklerine ve dinine çok bağlıdır ama bu tarz diziler toplumumuzu
etkilemeye başladı. Kız çocuklar dizilerdeki kadınları, erkekler ise
Polat'ı, Memati'yi örnek almaya başladı. Buradaki Makedonlar da bizimle
Türkiye'deki Türkleri kıyaslamaya başlıyor. Orada içki içildiğini, oradaki
ilişkileri görüyor ve bizim de onlara benzeyebileceğimizi düşünüyorlar.'

PLAOSNİK'TE KALAN SON TÜRK SİNAN ÇELEBİ

İmamlık yaptığı camide günde sadece iki vakit namaz kılınıyor Ömer
Hobol'un. Ona da ya bir ya da iki Arnavut geliyor. Müslüman olarak bir
sıkıntı yaşamıyorlar ama Hıristiyan bir ülkede yaşadıkları için ikinci
sınıf vatandaş hissettikleri oluyor. Ohri'de yıkılan iki camiyi anlatıyor
bize. Plaosnik denen alanda bugün bir kilise ve bir de kilise inşaatı var.
Büyük bir manastır ve ruhban okulu kuruluyor buraya. Türklerin İmaret
dediği Plaosnik'te önceden İmaret Camii ve Sinan Çelebi türbesi
bulunuyorken yıkılmış camii, fakat türbe bir türlü yıkılamamış. Alanda
şuan arkeolojik kazı yapılıyor fakat türbe çakılmış kazık gibi duruyor
alanda. Ömer Hobol 'Burada elli sene önce sadece Türkler yaşardı. Zamanla
Makedonlar yerleşti. Kalan son Türk'ü de mahalleli çöplerini evinin önüne
koyarak kaçırdı. Tek varlığımız Sinan Çelebi Türbesi. Ama o buradan
gitmeyecek' diyor. Hacı Kasım Camisi varmış bugün Ploştat denen meydanda.
Ohri'nin en büyük meydanı, şehrin merkezi. Şu an yerinde Ohrili Aziz
Kliment'in iki heykeli ve Kiril alfabesini bulan Aziz Kiril ve Metodi'nin
heykeli bulunuyor.

TÜRKİYE'DEN PARA DEĞİL İLGİ BEKLİYORUZ

Türkler de arasında Hacı Kasım Meydanı dedikleri yere artık zamanla
Ploştat demeye başlamış. Kültürlerini yitirdiklerinden bahsediyorlar.
'Türkiye bize para vermesin, bize 'Burada bu adamlar var' demesin. Bizim
kültürümüzü yitirmememiz için bir şeyler yapsın. Okullarımıza Türkçe kitap
yollasın mesela. Geliyor tabi ama yeterli kitap gelmiyor. Zor bir şey
değil bu Türkiye için.'Biz öğrenciyken Mersin'e halkoyunu oynamaya gittik.
Şimdi gidemiyoruz. Türkiye bize en basitinden halkoyunları ekibinin
çalışacağı yerler yapsa bile olur.' diyor Maksud Ali. Türkiye'den
beklentileri sadece kültürlerini yitirmemek için bir şeyler yapılması.
Çünkü dini konuda sıkıntıları yok. Namazlar ve ezanlar kısıtlanmıyor ama
Maksud Ali çocukluğunda Türkçe hutbe dinleyebildiğini bugün ise nüfusları
azaldığı için kendi çocuklarının sadece Arnavutça hutbe dinlediğini, bu
durumun da kültürlerini yitirmelerinde etkili olduğundan bahsediyor.
Türklerin azalmaması için çalışıyorlar, azalan Türklerin dillerini
konuşmayı bıraktığını Arnavutça ve Makedonca konuştuklarını söylüyorlar.
'Belki 50 yıl sonra burada bir kelime Türkçe duyamayacaksın.' diyen Maksud
Ali Makedonya Türkleri için çok çalışanlardan. Yakında yapılacak nüfus
sayımında anayasal haklarını alabilmeleri için sayıca fazla olmaları
gerekiyor ve bu iş için çalışıyor bu günlerde. Türkiye'den Makedonya
anayasasında geçen haklarını alabilmeleri için yardımcı olmasını da
istiyorlar bu vesileyle.

'BENİ BULSUNLAR'

Ömer Hobol, Ohri'de Türk Çarşısı olarak anılan Halveti Tekkesi'nin
sokağının sonunda bulunan Ohri Müftülüğü'nde görev yapıyor namaz vakitleri
dışında. Bizi 3 gün boyunca gezdirdi, Müslüman lokantalarına ve
dükkanlarına götürdü. Şehri sevmemize çok katkısı oldu. 'Gelenler beni
bulsun. Gelip bakınıp bakınıp gitmesinler. Görsünler buralarda neler
vardı, öğrensinler, anlatsınlar bizi Türkiye'de' diyor.

Kaynak:
http://yenisafak.com.tr/Pazar/?i=344644