Pazar

06.11.2011

İki bayram birden
yaşıyorum

İstanbul, Anadolu, Balkanlar ve Ortadoğu'nun tarihi,
kültürü ve mimarisi üzerine yaptığı araştırmaları ve eserleriyle tanınan
Prof. Dr. Semavi Eyice sanat tarihi dalında Cumhurbaşkanlığı Kültür ve
Sanat Büyük Ödülünü aldı. Eyice'yle ödül ve bayram sevincini paylaştık.

Fotoğraflar: Sedat
Özkömeç

ŞAMİL
KUCUR

Bu yıl Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü'nü sanat tarihi
dalında Bizans ve Osmanlı tarihi uzmanı Prof. Dr. Semavi Eyice aldı. Ödülü
aldığını duyduğunda sevinç ve şaşkınlığı bir arada yaşayan Eyice,
'Devletin beni unuttuğunu düşündüğüm bir zamanda, ödülün bana verildiğini
duyduğumda çok şaşırdım. Geçmişte Devlet Başkanı ve Kültür Bakanı
tarafından haksız yere görevlerimden uzaklaştırıldığım ve yaptığım
hizmetlerin yok sayılmak istendiği bir ülkede, böyle bir haber size
verilseydi, siz inanabilir miydiniz?' diyerek ödülün kendisine
verilmesinden duyduğu şaşkınlığı gizlemiyor.

Alman Arkeoloji Enstitüleri asli üyesi, Belçika Krallık Akademisi üyesi
ve Fransız Hükümeti Légion d'Honneur Nişanı sahibi olduğunu belirten Eyice
'Bu ülkede yıllarca kültüre, sanata, mimariye, tarihe hizmet eden, eserler
yazan, araştırmalar yapan, talebe yetiştiren bir kişi olarak, maalesef
çoğu zaman devlet ve bakanlıklar tarafından görmezlikten gelindik.
'Türkiye'de geçerliliğim yok, ne olacak birkaç zaman daha yaşar, sonra da
vaktimiz dolunca gideriz. Kimse de bizi hatırlamaz, unutulur gideriz' diye
düşünüyordum. Böyle bir bayrama daha girecektim. Ama bu ödül haberini
duyunca, açıkçası önce inanamadım. 'Galiba bu bir şaka olsa gerek' dedim'
diyor.

EVREN PAŞA HAZRETLERİ EMRETTİ, GÖREVDEN UZAKLAŞTIRILDIM

Türk Tarih Kurumundan Kenan Evren tarafından sebebini bile öğrenemeden
uzaklaştırılan, Kültür Bakanlığı tarafından Anıtlar Kurulu üyeliğinden
atılan, mahkeme kararıyla gerekçe sormak istediği için de geri dönmüş
olduğu Anıtlar Kurulu üyeliğinden bir daha atılan Semavi Eyice, sanat
tarihi dalında Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü'nün kendine
verilmesini, 'Geç de olsa, emek ve hizmet etmekten her zaman mutluluk
duyduğumuz bu vatanın, bu ülkenin, bu devletin en üst makamından böyle bir
ödüle layık görülmek elbette mutluluk verici' diyor.

İDEOLOJİK YAKLAŞIM TARİHE ZARAR VERDİ

Anıtlar Kurulunda yılarca Osmanlı eserlerine karşı ilerici devrimci bir
ideolojik yaklaşım gösterilerek tarihi Osmanlı eserlerinin tamir ve
restorasyonuna karşı çıkıldığını ifade eden Semavi Eyice, 'Yıllarca bu
zihniyetle mücadele ettik. Kurulda defalarca bir Osmanlı eserini
kurtarmaya çalışırken, o zihniyete sahip insanlar, açıkça eseri kurtarmak
ya da ihya etmek yerine, yok edilmesi için çaba gösterdiler. Türkiye'de ne
yazık ki, bu tür üzücü hadiseler dönem dönem yaşanmıştır. Cumhuriyetin ilk
yıllarında da, 1940'lı yıllarda da, Menderes zamanında da, sonraki
zamanlarda da yaşanmış ve bugün de yaşanmaktadır. Tarihe, kültüre,
mimariye hangi bakış açısından olursa olsun ideolojik saplantılar ile
bakılmamalı.' diyor.

BU TOPRAKLARDA SADECE BİZANS YAŞAMADI Kİ

İstanbul ve Anadolu'nun birbirini takip eden bir medeniyetler
sürekliliği olduğunu ve birini görüp ötekini görmeme anlayışının tarih ve
kültür bilimine ters düştüğünü ifade eden Prof. Dr. Semavi Eyice,
'Çalışmalarımda sadece Bizans değil, Selçuklu ve Osmanlı sanatı, mimarisi
ve kültürü ile de ilgilendim. Bu toprakları sadece bir dönem olarak ele
almaya kalkarsanız, bu tarihi seyri ve bütünlüğü yok sayarsınız.
İstanbul'da da Anadolu'da bazılarının iddia ettiği gibi Bizans ile
başlamadı. Çok daha eski ve de başka milletler ve devletler de yaşamış bu
topraklarda. Bizans da yaşamış ama Selçuklu ve Osmanlı da yaşamış. Yani
inkar ile tarih ve gerçekçilik ortaya konulamaz. Birini yapayım derken,
ötekini yıkayım anlayışı olamaz. Yıllardır bu hatalar yapılıyor. Bir de
toprağın altındakini ortaya çıkartalım derken, toprağın üstündekini
görmeyelim anlayışından da kurtulmak lazım.' diyor.

Bayramlar bu milleti bir tuttu

Aldığı ödülle iki bayramı birden yaşadığını söyleyen Eyice, eski
bayramları şöyle anlattı: 'Bayram ve bayramlaşma anlayışı bizim
insanlarımızdaki aile, akraba ve millet olabilme ve yaşayabilme
sırlarındandı. Ama ne yazık ki, bu anlayış, duygu ve ruhtan her geçen gün
uzaklaşıyoruz. Senede iki bayramda bile aile olarak bir araya gelmek,
büyük küçük kucaklaşabilmek, göçenlerimizi yad edebilmek, kalanlarımızla
bir arada olabilmek, sevgiyi, dostluğu, neşe ve mutluluğu paylaşabilmek
zorlaştı. Son yıllarda bir bayram olsa da tatile kaçabilsek anlayışı
yerleştirilmeye çalışıldı. Bu bizden olmayan, bize yakışmayan ve adeta
dayatılan anlayış sonucunda aile bağları zedelenmeye başladı. Bunun millet
olarak bir önce fark edilmesi lazım. Yoksa çok geç kalınmış
olacak.Özellikle bayram günlerinde, insanlarda yakınlaşma olurdu. Sırf bu
sebepten bile, eski bayramları özlüyor insan. Ailesinden, akrabasından,
sülalesinden uzakta oturan kişiler bile uzaklardan kalkıp geliyordu. Hep
bir arada yemekler, içilen çaylar, hal hatır sorulup, saatlerce süren
sohbetler... Ne güzel olurdu. Eskiyi her zaman özlüyor insan'

Bayram sabahlarını çok özledim

Bayram sabahları erkek çocuklarını, kardeşlerini yanına alan büyükler
camiye giderdi. Camide bayramlaştıktan sonra eve daha sonra da kabirlere
ziyarete gidilirdi. Bayramlıklar bundan sonra giyilirdi. Ailenin en
büyüğünün evinde toplanılırdı. Birinci gün dehşetli bir kalabalık olurdu
evimizde. Kurbanlar kesildikten sonra etler dağıtılır, büyük sofralar
kurulur ve kavurmalar afiyetle yenirdi. İşte çocuklar için en heyecanlı
anlar başlardı artık. El öpme ve bayram bahşişleri toplama zamanı,
çocukluğumun en güzel bayram hatıralarındır. Misafire de muhakkak bir
kasenin içerisinde lokum ve beyaz badem şekeri ikram edilirdi. Bir de
sekiz on çeşit akide şekeri vardı. Bugün artık akide şekeri de kalmadı.

Bayram yerleri muhteşemdi

Çocukluk yıllarımızda bayram günleri çok güzel geçerdi. Şimdiki
çocuklar için, bayramlar bizim çocukluk yıllarımızdaki gibi neşeli mi
bilmiyorum. İstanbul'da çocuklar için Kadıköy'de, Kasımpaşa'da, Kadırga
Cinci Meydanı'nda muhteşem bayram yerleri kurulurdu. Bu bayram yerlerinde
dönme dolaplar, tiyatro sahneleri olurdu. O zamanlar bayram çocuklar için
bulunmaz eğlenceydi. Bayram ziyaretlerle geçerdi. Sona kendi kendine söndü
bayram yerleri. Her şey toplandı gitti.

Anadolu, Balkanlar ve Ortadoğu'da
çalıştı

Semavi Eyice çalışmalarını şöyle anlatıyor: 'Ben daha çok Bizans Sanatı
uzmanı olarak biliniyorum. Gerek Türkiye'nin, gerekse Trakya'nın çeşitli
yerlerindeki Bizans eserlerini araştırdım. Yıllarca Bizans Sanatı hakkında
dersler verdim. Ama Osmanlı Sanatı'nın da uzmanı idim. Balkanlarda
Komünist rejim yıllarında, Romanya, Bulgaristan, Yugoslavya, Macaristan,
Polonya ve Arnavutluk'a birkaç defa giderek o ülkelerdeki pekçok Osmanlı
eserlerini araştırdım ve bunlar hakkında makaleler yazdım.'

Kaynak:
http://yenisafak.com.tr/Pazar/?i=349199