Ana
Sayfa

Arşiv

Ekler

» Cumartesi

»
Pazar

»
Kelebek

»
Keyif

»
İzmir

»
Ankara

» Oto Yaşam

»
Seyahat

» Hürriyet
IK

Alternatif Erişim
Yolları

» Mobil

» E-Posta

» Rss

» Sosyal Medya

» Masaüstü

» Ana Sayfam
Yap

» Favorilerime
Ekle

E-İş

» Hürriyet Emlak

» Hürriyet Oto

» Hürriyet Kıyasla

» Hürriyet Eğitim

» Yakala.co

» Yenibiriş

» Yeniçarşım

» Hürriyet Kurumsal

» Seri İlanlar

Üye Girişi

Üye Ol

Benim
Sayfam

PLANET

EKONOMİ

SPOR

KELEBEK

KÜLTÜR - SANAT

YAZARLAR

WEBTV

SAĞLIK

TEKNOLOJİ

DİĞER

Hava Durumu

Sinema

Astroloji

Tv Rehberi

Piyasanet

E- Gazete

Canlı
Skor

En İyi On

Mind

Foto Galeri

Okur
Temsilcisi

Şans Oyunları

PLANET ANA SAYFA

WIKILEAKS

BELGELER -
RAPORLAR

Hürriyet'i Takip Et

"AK Parti’nin on yıllık iktidarının en önemli icraatı"

Barçın Yinanç / HÜRRİYET DAILY NEWS

26 Kasım 2011

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın Dersim katliamı için özür dilemesini "AK
Parti’nin on yıllık iktidarının en önemli icraatı" olarak nitelendiren, Marmara
Üniversitesi Öğretim Üyesi Ahmet Demirel'e göre "Cin şişeden çıktı" ve geçmişle
yüzleşme süreci başladı.

Daily News'a verdiği röportajda, Başbakan'ın özür dilemesini,
arkasında yatan sebep ne olursa olsun "olumlu bir adım" olarak
değerlendiren Demirel, geçmişle yüzleşme sürecinin geri döndürülemez bir
şekilde başladığının altını çizdi ve bunun, Ak Parti'nin
"en iyi icraatı" olduğunu dile getirdi.

Cumhuriyet'in ilk dönemi üzerine akademik çalışmalar yürüten ve
Marmara Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü'nde öğretim üyesi olarak
görev yapan Doç Dr. Ahmet Demirel, Dersim olaylarının siyasi malzeme haline
getirilmemesi gerektiğini vurguladı. "Dersim politik kazançlar için
kullanılmamalı" diyen Demirel, Dersim konusuyla muhalefetin hedef
alınmasını da eleştirdi.

Dersim’de ne yaşandı?

Cumhuriyet döneminde
1921’den 1938’e kadar 16 tane isyan var. 15’i doğrudan Kürt isyanıdır. Ama
Dersim isyan değil. Dersim’i diğerlerinden ayıran bu. Genelkurmay’ın kendi belgelerindeki listede de diğerleri için
"isyan" denirken Dersim için "harekat" diye yazıyor.

Kürtler neden ayaklandı?

1920’den 24’e gelen dönemde özellikle Birinci Meclis döneminde konuşmalar
var. Ulusun iki unsuruna vurgu var. Örneğin, "bu Mecliste sadece Türklerin ve
Kürtlerin söz hakkı vardır" deniyor. İkinci Meclis döneminden başlayarak ulus
devlet içerisinde Türk unsurunun ön plana çıkarılması gerektiği belirtiliyor ve
Türk milliyetçiliğinin vurgusu yapılmaya başlanıyor. 1924/25 Şeyh Sait isyanı
kırılma noktasıdır. Meclis tutanaklarını teker teker taradım. 25 sonrası 1946’ya
kadar "Kürt" kelimesi kullanımlıyor. Artık “Kürt diye bir şey yoktur onlar da
esas itibariyle Türktür” mantalitesi yerleşiyor. Türkleştirme politikası
başlıyor.

İsyanlar genellikle, cumhuriyet yönetimine karşı, dini nitelikte
ayaklanmalar ve modernleşme çabalarına direniş gibi anlatıldı...

Tabii Kürt kimliğinin reddine yönelik isyanlardır. Şeyh Sait isyanı, Kürt
isyanıdır. Ama “Kürt yoktur” derken nasıl Kürt isyanı diyeceksiniz. Bunun için
her şeye, irticai hareket, gerici ayaklanma denildi. Devlet, Kürt isyanını ya
irtica hareketi ya kökü dışarı veya dış ülkelerin kışkırttığı hareketler ya da
Doğu’daki aşiret düzeninin direnişi gibi gördü. Biz hep bu dört perspektiften
bakmışız senelerce. Böyle olunca da askeri sorun olarak görülüyor. Askeri
yöntemle bastırmaya çalışınca da sorun kangren haline geliyor.

1931'de Kürt ayaklanmaları sona eriyor. Ama 1930'ların sonlarında bile Dersim
coğrafi olarak izole, ulaşım koşullarını gözönüne tutarsak devletin giremediği
bir bölge gibi kalmış. Bir ulus devlet kurmuşsunuz, bu devletin tam ortalarında
bir bölge var ve buraya giremiyorsunuz, orada bir aşiret düzeni var. Devletin
böyle bir şeyi kabul etmesi mümkün değil. Burayı da diğer yerlerle
bütünleştireceksiniz hem de devlet kontrolünün altına alacaksınız. Yani devletin
otoritesinin tesis edilmesi diye bir mesele var. Sonuçta eşkiyalık yapıyorlar,
yol kesiyorlar, vergi toplanamıyor. Devlet açısından kabul edilmez bir durum.
Dersim il haline getiriliyor, ismi de Tunceli olarak değiştiriliyor.

Neden isim değiştirme ihtiyacı duyuluyor?

Bu, Türkleştirme kampanyasının bir parçası. O zamanki basına bakarsanız,
devlet Tunceli'ye medeniyet götürüyor diye yazılıyor. “Orada iptidai birileri
var ve biz buraya medeniyet götüreceğiz.” 1936’dan itibaren karakollar
kuruluyor, yollar yapılıyor, köprüler yapılıyor. Askeri direniş olursa çabuk
ulaşılsın diye... Tabii bunun yüzünden direniş başlıyor.

Ama bir yandan da devletin ulaşamadığı yerlere yol yapması, köprü
yapması normal değil mi?

Elbette ki normal. Bir devlet kuruyorsunuz ama bir bölgesine giremiyorsunuz.
Ama aslında, oradaki insanlara potansiyel suçlu diye bakılıyor Osmanlı’dan bu
yana. Sağı solu basıyorlar haraç topluyorlar. Tabii bazıları gerçekten suçlu,
ama devlet tüm ahaliye potansiyel suçlu diye bakıyor. Bazı aşiretler saldırılara
başlıyor, karakollara saldırılar oluyor ve küçük küçük çatışmalar başlıyor.
1936-37 kışında ordu bölgeyi ablukaya alıyor ve çatışmalar artıyor. Askeri
birliklere ciddi kayıplar verdiriyor aşiretler. Bunun üzerine hava saldırıları
başlıyor ve yaz aylarına gelince kontrol tamamen ordunun eline geçiyor.

Bazıları hiç direniş olmadı diyor. Devletin bölgeyi kontrol altına
almak için askeri harekat yapması normal mi?

Direniş oldu. Devlet harekatı başlatmakta haklıydı. Ama harekatın yapılış
tarzı yanlıştı. Çok büyük olmayan küçük çaplı karşı koyma harekatına devletin
orantısız güç kullanması kabul edilemez. Direniş yapanlara değil tüm sivil
ahaliye yönelik bir kampanya yürütülüyor. 1937 yazında kontrol devletin eline
geçiyor ve o andan itibaren kontrolsüz ve dengesiz bir güç kullanımı başlıyor.
İnsanlar toplanıp kurşuna diziliyor. Mağaraya kaçanlara gaz sıkılıyor. Kadınlar
tecavüze uğruyor.

Bu olayı nasıl tanımlamak lazım. Bazıları soykırıma kadar vardırıyor.
Etnik bir temizlik söz konusu mu?

Başbakan tarafından ilk kez ortaya konan belgelerdeki ölü sayısı 13 bin
civarında, araştırmacılara göre bu sayı 40 bin civarında. Burada bir soyu
ortadan kaldırmak değil amaç. Amaç bir bölgedeki insanları ortadan kaldırmak.
1938’de  isyandan arta kalanların temizlenmesi amacıyla yeni bir harekat
başlatıyor. İki tane yasak bölge ilan ediliyor ve yasak bölgede kim var kim
yoksa hepsini yok ediyorlar herkes öldürülüyor. Ama örneğin 1938’de
Diyarbakır’daki Kürtlere herhangi bir şey yapılmıyor.

Devlet Dersim'de neden bu kadar acımasız davrandı?

O dönemlerdeki politika ve zihniyetle çok ilgili. O yıllarda son derece
otoriter tek parti yönetimi var. Farklı hiçbir ses çıkmıyor. Parti ile devlet
bütünleşmiş. CHP, il başkanına
bile tahammül edilemiyor ve örneğin bir ilde CHP, il başkanı
görevden alınıp, valiye il başkanlığı görevi veriliyor, ikisi farklı konuşmasın
diye. Devlet içinde eritilmiş bir parti var.

Neden Dersim’le ilgili gerçekleri bu kadar geç konuşmaya
başladık?

Tüm muhalefet dinci, gerici, hain diye damgalandı. Farklı bir tarih
olabileceğini biz çok geç fark ettik. Dönüm noktası Mete Tuncay’ın 1981
yayımladığı kitaptı. Sonra yeni kuşak akademislenler çok parlak çalışmalar
yaptı. Özellikle son 20 yıldır ciddi tarihçilerin yaptığı ciddi çalışmalar var.
Raporların büyük bir bölümü basıldı. Biz genelde bir şey olmamıştır, olmuşşa da
kaşımamak lazım diye bakıyoruz toplum olarak. Dersim olayında Onur Öymen'dir
konunun kamuoyunda yaygın olarak tartışılmasını sağlayan. Aslında o ana kadar
çok kitap yazılmıştı, ama kamuoyuna mal olmadı. Bir kitap yazıyorsunuz kaç kişi
alıp okuyor ki. Ama cin şişeden çıktı artık.

Diğer olaylar için de cin şişeden çıktı mı?

Olabilir. Çünkü bu Türkiye’de ilk. Bir başbakan devlette süreklilik esasını
göz önüne alıp kendisinin yapmadığı bir şey için özür diliyor. Bence Ak Parti’nin
on yıllık iktidarının en önemli icraatıdır bu. CHP’nin de
devletten bağımsız olarak özür dilemesi gerekir.

CHP niçin özür
dilemeli? Siz dediniz, o dönemde CHP eşittir
devlet diye...

Hala CHP yöneticileri devletin tepesinde. Bu parti 1923’ten 46’ya
kadar ülkeyi tek başına yönetmiş ve bu dönemdeki icraatıyşla yüzleşmeyi
denememiştir. Eski CHP ve yeni CHP diye bir ayrımın gerçekten yapılması için tek parti
dönemiyle ilgil değerlendirme yapmak gerekir. Bu, CHP'ye bir şey
kaybettirmez aksine kazandırır.

Başbakanın özüründe samimi olmadığı, CHP’yi utandırmak
için yaptığı söyleyenler de var...

Olabilir. Kuşkusuz öyle de bir boyutu var. Bu konu gündelik politika
malzemesi yapılmamalı veya CHP’yi gündelik
politika açısından köşeye sıkıştırma vesilesi olarak kullanılmamalıdır. Ama
arkasındaki niyet ne olursa olsun, sonuçta çok iyi bir adım attı Başbakan. İlk
adımı attı, ikinci adım olarak da Dersim’e ismi iade edilmeli ve açılmamış arşiv
kaldıysa açılmalıdır.

Tahta kaşıklar tehlike mi saçıyor? - Hurriyetaile.com'dan özel
ipuçları!

e-posta

arşive ekle

yazdır

Yeniçarşım.com - Yorumlar {
21 Yorum Yapıldı }

Yorum Yaz

Tüm Yorumları Gör

erol börtlüce

26/11/2011 - 9:52

Cin şişeden çıktı ve yüzleşmelerin
sonunda sevr ..

52

14

Atılgan Sakin

26/11/2011 - 9:29

Cin şişeden çıktı, Pandoranın
kutusu açıldı. AKP'nin en önemli icraatı buymuş. Sadece pöh diyorum. Pandıranın
kutusu tekrar kapatıldığında içinde sadece umut kaldığı söylenir, kötülüklerin
yayıldığından bahsedilir. BAşbakanımız ne yaptığının farkında mı acaba? Umarım
öyledir.

50

14

recep uzun

26/11/2011 - 9:04

doğru tespit EN ÖNEMLİ işleri bu
oldu,sende bir köşe kaparsın artık hoca

78

16

NİHAT AKŞAN

26/11/2011 - 9:00

sayın hoca yazısında geçmişi tarif
ederken şu anki akp iktidarının tarifini yapıyor.ben bu sınırlar içinde yaşarım
ve hükümeti tanımam diyenlere hükümeti tanıtacaksın.ortada özür dileyecek bir
sebep ve de bir muhatap göremiyorum.

41

20

zekai çorapçı

26/11/2011 - 8:59

BEYLER. ÜLKENİN GÜNDEMİ DERSİM
DEĞİL.

GÜNDEM .İŞSİZLİK .GÜNDEM ARTAN CARİ AÇIK,GÜNDEM HER DOĞAN ÇOCUĞUN
NEDEN 12500 TL BORÇLA DOĞDUĞU.
GÜNDEM.DEPREM.GÜNDEM İSTANBULDA 2MİLYON KONUT
DEPREM NEDENİYLE YENİLENMESİ GEREKİYORMUŞ.GÜNDEM TRAFİK ,GÜNDEM GÜVENLİK.

1915 İ TARİHÇİLERE BIRAKIN

102

22

Yeniçarşım.com - Yorumlar {
21 Yorum Yapıldı }

Yorum Yaz

Tüm Yorumları Gör

ADnet

Reklam için

Diğer Haberler

Tüm PLANET
haberleri için tıklayın...

Dil bilmeyene, kadın erkek eşitliğine inanmayana, trafikte
hız yapana oturma izni yok

Avrupa’daki kriz Türkiye’yi 2009’a
götürebilir

İran, İngiltere elçisine kapıyı gösterdi

Afganistan'a yakıt tedarik durduruldu

Fukuşima'nın direktörü çok hasta

Bağdat’ta intihar saldırısı: 15 ölü

Mısır’daki tarihi seçimlerde oy verme işlemi
başladı

İsrail’in ekonomik yaptırımları Filistin’i
zorluyor

'Libyalı ve Suriyeli milisler Türkiye'de
görüştü'

Bu da askeri
kriz

Gündem

Ekonomi

Kelebek

Spor

Planet

Piyasanet

Yazarlar

Sağlık

Teknoloji

Kültür - Sanat

Sinema

Astroloji

Tv Rehberi

Foto Galeri

En İyi On

Hürriyet Aile

Yazarkafe

Hava Durumu

E-Gazete

Okur Temsilcisi

Şans Oyunları

Canlı Maç Sonuçları

Stadyum

İddaa

Bilgi Yarışması

Anketler

Mind

Oyunlar

Yeniçarşım

Benim Sayfam

Bumerang

Hürlist

Sosyal İlanlar

Haber Alarmı

Ekran Koruyucu

Yenibiriş

Hürriyet Emlak

Hürriyet Oto

Hürriyet Eğitim

Gazete Seri İlanlar

Hürriyet Kıyasla

Yakala.co

Tipeez

Hürriyet
Avrupa

Tüm
Haberler

© Copyright 2011 Hürriyet
- Doğan Yayın Holding

Bize Ulaşın

Hürriyet
Kurumsal