Yazarlar

Radikal
Hayat

Radikal
İki

Radikal
Kitap

Radikal
Mobil

Radikal
Ipad

Üye
İşlemleri

USD

1.87

%-0.01

EURO

2.38

%0.00

IMKB

50781.80

%0.02

ALTIN

98.06

%0.01

25  Aralık 2011, Pazar

Son Güncelleme  22:44

İSTANBUL

5°C / 1°C

ANKARA

2°C / -1°C

İZMİR

7°C / 4°C

ANTALYA

12°C / 7°C

BURSA

4°C / 1°C

ADANA

12°C / 5°C

DİYARBAKIR

9°C / 2°C

ESKİŞEHİR

0°C / -2°C

KAYSERİ

4°C / 1°C

TRABZON

12°C / 8°C

Arşivde
Ara

Ana
SayfaTürkiyePolitikaYaşamEkonomiDünyaKültürTartışı-YorumSporÇevreEğitimSağlıkSinemaEğlenceYemekYorumGaleri

AnasayfaTürkiye38
olurken Diyarbakır yürümedi

YazdırArkadaşına
GönderYorum
YazArşive
Ekle

38 olurken Diyarbakır yürümedi

25/12/2011 2:00

Yazı Boyutu

Dersimli sanatçı Metin Kahraman, Dersim 38'in etnik değil inaç katliamı
olduğunu savunarak "38 olurken Diyarbakır yürümedi" diyor.

KENAN
BAŞARANArşivi

Yakın tarihi Türkiye’nin peşini
bırakmıyor, yüz çevirse de. Bu kez ‘el oğlu’ müsaade etmiyor. Fransız
Parlamentosu kararı gibi… 1915, Amerikan Senatosu’nun ‘ne isim koyacağı’
vesilesiyle en azından her nisanda gündeme geliyor. Bizim için sürpriz
Başbakan’ın Dersim 38 özürü oldu.
Önemli bir adımdı. Ne var ki özür
dilenecek o kadar çok yara var ki… 6-7 Eylül, Maraş, Çorum ve Sivas diye uzayıp
gidiyor liste. İyileştirmekten kaçınıp üstünü örtmeye çalıştıkça açılıyor o
yaralar. Çünkü bu yaralar toplumsal yaralar. Yüzleşilmedikçe de
kapanmayacaklar...
Birbirinden rol çalacak o kadar çok meselemiz var ki
gündemimiz bu nedenle hızla değişiyor. Van’ı bile unuttuk. Buna inat,
Dersim 38’e bir ‘geri pas’ yapalım. Metin Kemal Kahraman kardeşlerin Metin’i ile
Dersim üzerine paslaştık. Kemal de olsun isterdik ama 88’den beri memleketinden
sürgün. İsrail karşıtı bir eylemden
ötürü 4 yıl yattıktan sonra Almanya’ya iltica etti. İklim
değişti, Akdeniz oldu ya şimdi, o da
dönmek için uğraşıyor. En çok da Metin istiyor: “Türkiye’deki konserlerin
bütün eziyetini ben çekiyorum çünkü.” Ara pas: Kemal Kahraman ile de
mektuplaşarak paslaştık. Bu kısım da yarın... Başbakan’ın Dersim 38 için özür
dilemesi çok mühim ama arkasından gelen siyasetin ‘ihaleyi birbirine yıkma’
kavgası da bir o kadar ibretlik! Arşivlere bakılsın fakat Dersim 38’i gün gün
isim isim söze döken ağıtlar ne güne durur: Şere diyare Laç’i seru, asmén ra ax,
roz vınıto (Gidin Laç Deresi’nin üstüne bakın, güneş donmuş kalmış
gökyüzünde)...

Ağıtlar söylüyor: ‘Atatürk, İnönü ve
Bayar’
Kahraman kardeşler, inançlarından masallarına, düğün
türkülerinden ağıtlarına kadar 20 yıldır Dersim kültürüne dair kayıtlar yapıyor,
albümler yayımlıyor. Kemal Kahraman’ın eşi Maviş Kahraman da önümüzdeki günlerde
‘Dersim Ağıtları’ isimli bir albüm çıkaracak. Albüm’de Çanakkale’den Sarıkamış’a
kadar birçok acıya yakılmış Zazaca ağıtlar olacak. Boşuna “Dersim’in en iyi
tarihçileri müzisyenlerdir. 38’in de. 10 belgesel yapacak kadar malzeme var”
demiyor Kahraman. Sorumlu arıyoruz ya(!) “Peki ağıtlar Dersim 38’den kimi
sorumlu tutuyor?” “Atatürk de İnönü de Bayar da
geçiyor ağıtlarda” diyor Kahraman fakat ekliyor: “Aslında hepimiz sorumluyuz.”
Kahraman, Başbakan’ın özürünü önemsiyor ‘Yetmez’ şerhiyle: “Maraş, Çorum,
Madımak, geriye doğru ne kadar karanlık nokta varsa; 6-7 Eylül de Ermeni
katliamı da konuşulmalı.”
Reşit her Dersimli’nin ‘yol’ gelsin diye
12’şer gün çalıştığı Dersim’de 38 neden yaşandı? Kahraman’a göre Dersimli
‘olduğu gibi’ kabul edilmeyince ‘38’ oldu: “Orası bağımsız, otonom bir yerdi.
Kendini bağımsız hisseden bir yer niye isyan edecek. Kendi kendine mi isyan
edecek. Sadece kendini korumak istiyordu. Osmanlı’ya da öyle kabul ettirdi.”
Otonomi, ‘tek millet’ yaratmak isteyen Cumhuriyet’e tersti tabii! “Otonomi mi
feodalite mi” diyerek, Kahraman’a ‘resmi gerçekleri’ hatırlatıyorum: “Bu
Osmanlı’dan beri devletin kendine saplantı yaptığı bir mesele. ‘Seyidler sömürü
düzeni kurmuş falan’ deniliyor. Yılda bir kere pirine verdiğin lokma mı sömürü
oluyor? Seyidler hedef alınmıştır. Dersim’in inancı, ikrarı hedef alınmıştır.
Alişir’in başını kim kesti? Bir rayber! Rayber, Alevilerde önden giden adam
demek.Önemli bir konumda. Bir raybere baş kestirdiğinizde bu kurum Dersim’de
bitmiş demektir. Hangi aşireti milis konumuna düşürürseniz pirlik kurumu
yıkılmış demektir.”

İslam’ın içinde mi dışında mı
denilerek sürekli tartışılan Dersim’in inancı neden hedefe konuldu? Şeyh
Bedreddin’e de bir pas gerektirir bunun cevabı: “Alevilik ve benzeri inançlar
Bizans’da da Osmanlı’da da hep bir karşı çıkışı temsil etti. Bunların savunduğu
düzen biraz komünal sistem. Zaten ‘rıza memleketleri’ deniliyor. Şeyh
Bedreddin’in kurmak istediği sosyalist sistem esasen Dersim’de var olan ve
‘Kurmanciye’ denilen sistemdir. O yüzden Dersim binlerce yıldır muhaliflerin
kalesi konumundaydı.”

‘93 daha
vahimdir’
Dersim 38 bir Zaza katliamı mı, yoksa ‘eşkıya
isyanı’nın bastırılması mı? Kahraman, “Hayır” diyerek başka bir kapı açıyor: “38
Kerbela’dan beri gelen bir süreçtir desek yanlış bir şey söylemiş olmayız. O
yüzden 38, inanç üzerine kuruludur. Kimse; Lazlar da Kürtler de başka çevreler
de ‘Allah kurtarsın’ demedi. Birçok beyitte de ‘Kes mare ne vato Allah
kurtarsın’ deniliyor. Beyit Zazaca ama iki kelime Türkçe: ‘Allah kurtarsın’
Niye? Çünkü bunu vurgulamak istiyor. Anadolu’da herkes
Dersimlilerin katledilmesinde hemfikir olmuştur. Dersim katledilirken Diyarbakır’da yürüyüş
olmamıştır, Hakkâri’de de Mardin’de, Kars’ta da başka yerde de...”
Sohbet
sırasında Kahraman’ın dili sık sık 38’den 93’e ‘sürçüyor’. Çünkü kendisi de
93’ün mağduru. Onun da ailesinin evi barkı yakılmış ve göçe zorlanmış. O yüzden
“Dersim 93, 38’den de vahim” diyerek, bizi biraz daha ‘taze yaralar’a getiriyor:
“Bugün gidin yüzlerce yaşlıya, size 38’i anlatır ama bir de 93’ü anlatır. Çünkü
bir yıl içinde 800 köy boşaltıldı, 40 bin insan yerinden edildi. Yani 93 ikinci
bir 38’dir. 38 bitmeyen bir süreçtir.”

“Çünkü Dersim’in dağlarında
hep eşkıya geziyor?” diyerek yine ‘resmi bir pas’ atıyorum, Kahraman da bir
misalle karşılık veriyor: “38 katliamından 5 yaşındayken kurtulan Xece ana var.
Epey sürgünden sonra 20 yaşında kendisini İstanbul’a atmış.
Kendisinden 15 yaş büyük bir Laz’la evlenerek kurtulmuş. O Laz için diyor ki
‘Sevgi nedir, aşk nedir, hayat nedir o öğretti.’ Sorduk, ‘38’i neden
tartışmalı’. Şunu dedi: ‘Evladım Türkiye’nin geleceğinde bir
karanlık nokta kalmasın diye. Bu karanlık nokta durdukça Dersim’in dağlarından
inmeyecekler’ dedi.” Özürler iyi güzel ama… Amasını da final pası niyetine
Kahraman söylesin: “Dersim son 20 senede dilini kaybetti. Her devirde devlet
sadece değiştirmeye geldi; ya camiyle ya da silahlarıyla. O yüzden 38 tartışması
Anadolu
halklarının vicdanında bir kapı açmalı. En çok da sağcılar...”

Dersim’e, oy almak için bir şey yapmayın
Alevi açılımı,
Tunceli
Üniversitesi’nde Zazaca bölümü açılması, Dersim 38 özürü… Bunların hepsi olumlu
gelişmeler ancak bunlar yapılarak bir şey bahşedilmiyor aslında. Yıllardır sana
yasak olan bir hizmet, şimdi sana yavaş yavaş dönüyor. Bunun için minnettar
olmaya luzum yok. Bir kusurdu zaten, düzeltiliyor. Dersim halkı doğru
yapıldığında “Erdoğan’a helal olsun” diyor fakat oy vermelerini beklemeleri
yanlış. Çünkü halkın bir kasılması var. Bir de “Bana bunu yapacak ama acaba ne
alacak” diye çekiniyor. Çünkü iktidar hep değiştirmeye geliyor orayı.
Bir
kimlik partisi olarak BDP ise Dersim’de iki dönem
seçildi Ama BDP, Dersim’in farklılıklarını ve
hassasiyetlerini iyi göremedi. Irak’tan Belçika’ya saysanız 15
Kurmanci kanalı var ama bir tane bile Zazaca kanal yok. Bunu esasen devlete de
sormalı.BDP bu
eksikliklerini gidermeli. 1993’ten beri Zazaca diye bir şey kalmadı.
Köyleri
de kalmadı. Her hafta bir intihar haberi duymak mümkün. İnsanlar kendini suya
atıyor. Sıkışmış bir toplum, travmatik bir durum var orada.

Tedaviye ihtiyacımız var
Dersimlilerin travmaları
devam ediyor. Hepimizin tedaviye, rehabilitasyona ihtiyacı var. Biz bu değiliz,
şu değiliz demek.. Yeter ya! Bu kadar isim, bu kadar yakıştırma… Ben bile 20
yaşlıyla görüştükten sonra travmatik durumlar yaşadım. Acıların peşine mi
düşeceğiz hep? Burada çok başka cevherler var oysa…

Yapılanlar
yeterli değil. Dersim yöresine yönelik Zazaca bir televizyon kurulmalı. Neden TRT Şeş’te yarım
saatlik yayınla geçiştiriliyor.
Dersim’de çok devlet vardır. Herkes oraya
hâkim olduğu iddiasındadır. HES’ler,
boşaltılan köylerin iadesi, geri dönüşler çözülmeli.
Ağıtların hiçbirini
söylemek istemem. Düğün türküleri söylemek istiyoruz. Dersim’in Lokman Hekimleri
adlı bir çalışma yapıyoruz.
Dersim’deki isimler değişmeli. Sabiha Gökçen de.
Bu, Atatürk’e saygısızlık değil.
38’i unutmak istiyoruz. Yaşlılar da bunu diyor.

Anahtar
Kelimeler

Atatürk
,  BDP ,
Akdeniz
,  Alevi
,  İsrail
,  Van ,
Almanya
,  Belçika
,  Irak
,  Türkiye
,  Çanakkale ,  Diyarbakır ,  İstanbul ,  Tunceli ,  Hidroelektrik Santral ,  İslam ,  Ermeni Katliamı ,  Anadolu ,  TRT

Önceki Haber
Sonraki Haber

Haberleri Paylaş

FacebookMixxDeliciousTwitterGoogleDiggYahooRedditmyspaceFriend FeedStumble Upon

Türkiye
kategorisindeki tüm haberler »

YazdırArkadaşına
GönderYorum
YazArşive
Ekle

Okur Yorumları

(20 Yorum)

qommagene - okurun
diğer yorumları için tıklayınız

Zazalar

28/12/2011 - 9:29

Bu Kahraman kardeşlerden Kemal i bilemem ama Metin olanı
Zazaların kürt olmadığına dair çalışma yürütmektedir.Resmi ideolojinin projesi
olan zazalar Kürt değildir tıpkı Aleviler Kürt degildir gibi gerçekleri
tersyüz eden özel bir propagandadır ve birileri bilerek veya bilmeyerek bu
projeye katkı yapıyorlar.Zaza diye bilinenler Kirmançki veya dimilki denilen
Kürtçenin 6 lehçesinden biridir.

Yorumu Oyla

7

4

mısri - okurun
diğer yorumları için tıklayınız

artık yeter!!!

27/12/2011 - 17:0

özürler kabahatlardan daha büyük....bu ülkede aleviler
kürtler zazalar var önce bunu kabul etmeliyiz...ben türkümm kürtce veya zazaca
nedir bilmem anlamam cevremdende görmedim hiç...ama ben bu ülkennin
degerlerine halktan biri olarak sahip cıkıyorsam bu ülkede bunu yapmk
zorunda...bu saatten sonra hiç bir özür deger bulmaz sacmalık hattaa....Metin
beye katiliyorum...dersimliler gecmisi unutamiyorlar yaralarini sarmak
istiyorlar...birseyler yapmak lazım evet yeterince gel kalındı
zaten...yıllardir acılarini üzntülerinii türkülerle dile getirdiler artık
yeter diyorum artık yeter!!!

Yorumu Oyla

5

0

kaizer - okurun
diğer yorumları için tıklayınız

Normal..

27/12/2011 - 16:15

Kamer Gence ve Türk olduğunu kanıtlamak için bin dereden su
getiren kılıçdaroğluna destek veren bir yerde bu adamın bunu demesi çok
normal.Herkes ne kadar saçma bir düşünce olduğunu örnekleriyle yazmış zaten
ama bu kafayı irdelemek lazım,çünkü ortada vahim bir yapı var.Kendini
etrafından ve gerçeklerden soyutlayan bi güruh türedi son yıllarda,sanki
kutsanmış ve başka hiç kimsede olmayan yeteneklere sahip bir ulus varda geriye
kalan herkesi ve herşeyi eleştirip hiç birşey beğenmiyorlar.İşte faşizm böyle
başlar,kafatasçılık,ırkçılığın başlangıç noktası budur,yani şunun demek
istiyor efendi,bizim bizden başka dostumuz yok.Bu yol tehlikeli ve yanlış bir
yoldur.Başkalarına hizmet etmekten başka bir çıkarı olamaz,bütünleştirici
sorun çözücü değil tam aksine ayrıştırıcı ve problem yaratıcıdır.Bu türeyen
grup kendine şimdilerde destek bulabilir ama ulaşacağı sayı bu zavallı
rakamları geçemez,anacak buralara web sitelerine karışmış nickleriyle yorum
yazabilirler çünkü önemli bir misyonları var.

Yorumu Oyla

6

2

Yorum
Yaz
Tüm Yorumlar (20)

ADnet

Siz
de reklam verin

Türkiye Galeri Haberleri

Türkiye
Van'da 7,2'lik deprem

Türkiye
Kemal Burkay dönüş yolunda

Türkiye
Türkiye şehitlerini uğurladı

Türkiye
Ankara'yı sel aldı

Türkiye
12 PKK'lı eyleminde olaylar
büyüyor

En Çok Okunan Türkiye Haberleri

'Barbar'
Dersimliliğimizi bize geri verinMaraş
biberiMağduru
anlatırken mağdur edildiAnne
eğitimiyle değişen hayatlarKadının
umudu 28 Aralık 2011

En Çok Yorumlanan Türkiye Haberleri

Türköne
ısrarlı: Atatürkçülük bağnazlıktırBaşbakan
Erdoğan ve eşi Rojn'i aradıKahramanmaraş'ta
gerginlik!Katliama
çağıran anonslarTRT
Genel Müdürü'nden Rojin'e saldırı: Aşüfte kadın!

Günün Türkiye Yazarları

Ermenistan'ın
travması, Türkiye'nin paranoyası

GÖKÇE AYTULU

Bir
düğünün hikâyesi

ORAL ÇALIŞLAR

Türkiye
milli piyango meclisi ...

CÜNEYT ÖZDEMİR

Zeynep,
Çağdaş ve diğerleri

YILDIRIM TÜRKER

Facebook'ta
Paylaşılanlar

Twitter'da
Paylaşılanlar

Üye
olunRSS Başlıkları
Takip Edinİletişim
SayfasıAçılış
Sayfam YapKünyeReklamSıkça Sorulan
Sorular

İnternet baskısında yer alan tüm metin, resim ve
benzeri içeriğin hakları Hürriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş'ye
aittir
Hiçbir şekilde basılı ya da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.)
kaynak gösterilse bile izin alınmadan kullanılamaz.

© 2012