ANASAYFA

MULTİMEDYA

E-ZAMAN

SERİ İLANLAR

İNSAN KAYNAKLARI

OKUR HATTI

KÜNYE-İLETİŞİM

E-STADYUM

ABONELİK

16.03.2012, Cuma

GÜNDEM

EKONOMİ

POLİTİKA

SPOR

DIŞ HABERLER

KÜLTÜR

YAZARLAR

YORUM

KÜRSÜ

AİLE SAĞLIK

TV

RÖPORTAJ

TEKNOLOJİ

OTOMOBİL

BÖLÜMÜN EN ÇOK OKUNAN HABERLERİ

Erdoğan'ın Almanya ziyaretine gölge düşürme planı

'Sivas olayları utanç verici tam olarak aydınlatılmalı'

Seçim sandığı 2,5 milyon gurbetçinin ayağına geliyor

Tanklarla gelen uygulamayı millet iradesiyle düzeltiyoruz

Terör saldırılarında ölen siviller için, 'şehit' prosedürü uygulanacak

Kur'an-ı Kerim'in seçmeli ders olması için önerge vereceğiz

Bahçeli'den Sİvas davası uyarısı: Mahkeme kararı üzerinden husumet oluşturulmamalı

Meclis Başkanı komisyon raporunu iade edemez

Dersimli Halazur Nine, Meclis'e başvurdu: Askerin el koyduğu 100 bin dönümlük arazimi istiyorum

Sürgün edilen 15 bin Dersimlinin listesi Meclis'te

Habib Güler ANKARA   -   12.03.2012

Dersim olaylarını kurduğu alt komisyonla mercek altına alan TBMM Dilekçe Komisyonu, bugüne kadar gün yüzüne çıkmamış belgelere ulaştı.

Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 2 bin 500'e yakın belge arasında, çok önemli kayıtlar var. Türkiye'nin 29 ayrı iline nakledilen 15 bin civarındaki Dersimlinin isimleri ve nereye sürgün edildikleri tek tek listelenmiş. Tek parti hükümetinin katliamlara ve sürgüne kaynaklık eden raporu da dikkat çekici. Burada, "Hırsızlık, yağmacılık ve haydutluk Dersim yöresinde anane halini almıştır." değerlendirmesi yapılıyor. Alınan bilgilere göre Cumhurbaşkanlığı ve Genelkurmay Başkanlığı da arşivlerindeki Dersim belgelerini Meclis'e gönderecek.
1937-39 yılları arasında yaşanan kanlı Dersim olayları aydınlanıyor. 10 Kasım 2011 tarihinde Zaman'da yer alan "Dersim katliamının sorumlusu devlet ve CHP'dir" başlıklı haber üzerine başlayan tartışmalar, ilgili kurumları harekete geçirdi. 1940'lı yıllarda Dersimlilerden gelen binlerce dilekçeyi işleme dahi almayan Meclis, tartışmaların yeniden başladığı 74 yıl sonra 700'ü aşkın dilekçenin muhatabı oldu. Bu kez vatandaşların talepleri geri çevrilmedi, hasıraltı edilmedi. TBMM Dilekçe Komisyonu, oluşturduğu alt komisyon aracılığıyla çalışmalara başladı. Başbakanlık'tan Dersim olaylarıyla ilgili tüm kayıtları isteyen Meclis'e, 2 bin 500 civarında belge geldi. Belgeler arasında, CHP'li tek parti hükümetinin İçişleri Bakanı Şükrü Kaya'nın kanlı müdahaleye gerekçe oluşturan raporu da yer alıyor. Raporda, "Hırsızlık, yağmacılık ve haydutluk Dersim yöresinde anane halini almıştır." ifadeleri yer alıyor.
Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen belgelerde, yaşanan olaylar sırasında Türkiye'nin 29 ayrı iline gönderilen 15 bin civarındaki Dersimlinin isimleri ve sürgün edildikleri yerler tek tek kayıtlı. Belgelerde ailesinin yaşadığı sıkıntılar nedeniyle devlete tazminat davası açan Ali Doğan'ın köyü Bornek dahil 4 köyde yaşanan katliamların kayıtları da var. Dönemin ordu müfettişi Orgeneral Kazım Orbay'ın el yazısıyla kaleme aldığı ve 15 Ağustos 1938'de Başbakan Celal Bayar'a gönderdiği telgrafta; Bornek (Düzpelit), Zımbik (Çığırlı), Kırnik (Buzlupınar) ve Heç (Demirkapı) köylerinden 395 kişinin 'asilere' yardım ettikleri iddiasıyla öldürüldükleri bilgisi yer alıyor. Yazıda, "Muhtelif köylerden mukavemet görmesi üzerine haydutlara öteden beri yataklık ve şeriklik eden Zimbik, Heç, Kırnık ve Bornak köylerinden 395 haydut ölü olarak ele geçirilmiştir." deniyor. Bir başka belgede, 49 kişinin öldürüldüğü, öldürülenler arasında çocuklar ve annelerinin de bulunduğu kaydediliyor.
Köşk arşivlerinde 103 belge var
TBMM Dersim Alt Komisyonu, Başba-kanlık'ın yanı sıra Cumhurbaşkanlığı, İçişleri Bakanlığı, Kültür Bakanlığı ve Genelkurmay Başkanlığı'ndan da Dersim olaylarına ilişkin arşiv belgelerini istedi. Genelkurmay Başkanlığı, TBMM'ye gönderdiği ilk yazıda arşivler içinde Dersim olaylarına ilişkin bilgilerin ayıklandığını, bu bilgilerin dosyalanıp gönderileceğini bildirdi. Cumhurbaşkanlığı arşivlerinde de Dersim olaylarına ilişkin 103 belge bulunduğu belirtiliyor. Bu belgelerden biri, Mareşal Fevzi Çakmak'ın 5 Haziran 1939'da dönemin İçişleri Bakanlığı'na gönderdiği ve '14 bin kişinin Tunceli'de bırakılmasının caiz görülmediğine' ilişkin ifadelerin yer aldığı yazışmayı içeriyor. Aynı belgede, 12 bin 485 kişinin de o tarihe kadar batıya sürüldüğü kaydediliyor.
Köşk arşivlerinde, Dersim lideri Seyit Rıza ile devlet arasında yürütülen müzakere ve pazarlıklara ilişkin belgeler yer alıyor. 7 Mayıs 1937'de İçişleri Bakanlığı'na gönderilen yazıda olayların elebaşılarından Seyit Rıza'nın Karaoğlan nahiye müdürü ile arasındaki pazarlık anlatılıyor. Belgeler arasında Dersim'de 'Harp Kanunu' uygulanacağını belirten dönemin Genelkurmay Başkanı Mareşal Fevzi Çakmak'ın Dahiliye Vekâleti'ne gönderdiği 12 Mayıs 1937 tarihli yazısı da bulunuyor.

01:09  Clinton'dan İhsanoğlu'na teşekkür

00:45  Carvalhal: Güçlü bir takıma elendik

00:38  UEFA'da çeyrek finalistler belli oldu

00:37  Diego Simeone: İlk yarı zorlandık

00:29  Seyirciler kaleci Cen'e tepki gösterdi

00:11  Avrupalı eğitimciler Aksaray'ı ziyaret etti

00:08  Yeni Zelanda'da balıkçı teknesi battı

00:06  Kahta'da trafik kazası: 2 ölü, 1 yaralı

00:05  Samsar, güven mektubunu sundu

Günün yazarları

Mümtaz'er Türköne

Atıf Keçeci

Kerim Balcı

Kadir Dikbaş

Mustafa Ulusoy

Mustafa Ünal

İhsan Dağı

Süleyman Sargın

Ali Aydın

Hüseyin Gülerce

DOLAR

EURO

ALTIN

IMKB

1,797
0,006

2,35
0,002

95,812
0,000

61279
60836

Veriler matriks.web.tr'den alinmaktadır.

BUGÜN

BU HAFTA

BU AY

Erdoğan'ın Almanya ziyaretine gölge düşürme planı

Çocuklara Osmanlı'yı Çınar anlatacak

Kartal'dan hüzünlü veda

Yol arkadaşlarının gözünden: Hacı Ata

İnternetten sinemaya

Fatih Terim'in Kadıköy planı hazır

Amerika'nın reyting rekoru kıran dizisinde Türk bayrağı dalgalandı

Ankara-İstanbul hızlı tren hattı kısalıyor, seyahat süresi 3 saate inecek

Ergenekon güç toplarken...

UEFA'da çeyrek finalistler belli oldu

Söylemesi zor ama gerçek...

400 tonluk kaya yumuşatılarak kırılacak

Çift kol nakli yapılan Kavdır, basın karşısına çıktı

Suriye'deki katliamın fotoğrafları, vahşeti gözler önüne seriyor

Postacılar kar altında ev arıyor

Fethullah Gülen Hocaefendi'yi sosyal medyadan da takip edebilirsiniz; İşte 'resmi sayfalar'ın adresleri

4+4+4, Milli Eğitim Komisyonu'nda kabul edildi

Bu gıdalarla fazla yağlarınızdan kurtulabilirsiniz

Beşiktaş, Avrupa'ya veda etti

Sen vazifeni yap, inayet Allah'tandır

Bestler Dereler bölgesindeki operasyonun fotoğrafları yayınlandı

Avrupa tanıtım filminde Türkiye hangi ülkeye benzetildi? (video)

İşte TL'nin simgesi

Gül, Twitter'dan tatbikat izlenimlerini paylaştı

Tatbikatta kamuflaj giyip Mehmetçik'e destek verdiler

Bir yiğit vardı

Cemaat değil, camia

CHP Kurultayı'nda gerginlik yaşandı

Başkomutan Gül ilk kez tatbikatta

Eyvah!

İstanbul Üniversitesi'nde kanlı kavga: 6 yaralı

Cumhurbaşkanı Gül: (Sivas davası) Bu olay tam aydınlatılmamıştır

Humus'u böyle yağmalıyorlar

Rusya'da bomba laboratuvarı ortaya çıkarıldı

Suriye Başkonsolosluğu önünde kayıp gazeteciler için eylem

lfzamanweb1