kapat

10 Nisan 2012, Salı

Dünya

RSS

Ara

Ana Sayfa

Son
Dakika

Gündem

Ekonomi

Finans

Spor

Dünya

Siyaset

Magazin

Yazarlar

Galeri

Video

Tümü

Ana
Sayfa

Son
Dakika

Yazarlar

Video

Foto
Galeri

Astroloji

Bebek
Çocuk

Bilgi
Yarışması

Blog

Cadde

Cafe

Canlı Skor

Cumartesi

Çizerler

Dünya

Ege

Eğitim

Ekonomi

Finans

Gündem

Hava
Yol

Hayat

Kadın

Kişisel
Bakım

Kitap

Konut -
Emlak

Kültür -
Sanat

Magazin

Mizah

Moda

Mutfak

Otomobil

Oyun

Pazar

Sağlık

Sinema

Siyaset

Spor

Tatil

Teknoloji

Tv

MarcaMarca

Arşiv

Bülten

İletişim

Mobil

RSS

Üyelik

Yorum

Dünya Ana Sayfa

Milliyet Gazetesi'nde
Dünya

Dünya
Yazarları

10 Nisan 2012 - 02:30

Milliyet.com.tr »

Dünya Ana Sayfa »

Dünya
Yazarları »

Sami Kohen

«
Yazarın Önceki Yazısı

Çin’le ilişkilerde Uygur faktörü

Sami Kohen [email-masked]
Tüm Yazıları »

Yorum Yaz

Diğer

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın 3 günlük Çin
ziyaretine, Şincan Uygur Özel Bölgesi’nden başlaması, buranın yol üstünde bir
uğrak yeri olmasının ötesinde, siyasal ve duygusal bir anlam taşıyor.

Bu bir Türk Başbakan’ın, Uygur Türklerinin ata yurdu olan topraklara
gerçekleştirdiği ilk ziyarettir. Bölgenin başkenti Urumçi’de halkın gösterdiği sıcak ilgi ve sevgi, karşılıklı
olarak duyulan yakınlığın bir göstergesi.

Bu yakınlık, çok eskilere giden tarihi ve kültürel bağlardan kaynaklanıyor.
Büyük coğrafi mesafe ve farklı siyasal ortam bu duyguları
zayıflatmamıştır.

Yakın geçmişte Şincan bölgesinde Uygurlarla Çinli Hunlar arasında çıkan çatışmalar ve Beijing’deki merkezi
hükümetin izlediği sindirici politika, Türkiye ile Çin arasında uyuşmazlığa ve gerginliğe yol
açmıştı. Şimdi bu sıkıntılar geride kalmış bulunuyor ve iki taraf da, Uygur
bölgesine bir “dostluk ve işbirliği köprüsü” olarak bakıyor.

Bölge artık eskiden olduğu gibi Türklerin ziyaret edemediği kapalı bir ülke
değil. Aksine şimdi Türkiye ile yeni ulaşım hatları açılıyor, işadamları, ziyaretçiler buralara
gelmeye teşvik ediliyor.

Türkiye için de bu bölge yatırım yapılabi- lecek, ekonomik ve teknolojik
işbirliği kurabilecek bir yer. Siyasi bakımdan da Ankara “Uygur sorunu”na eskisinden farklı bakıyor, Beijing’i
karşısına alacak davranışlardan
sakınıyor...

Başbakan sert çıkmıştı

Başbakan Erdoğan, Temmuz 2009’da Uygurlarla Çinliler arasında çıkan ve
yüzlerce Uygurun ölümüne yol açan kanlı olaylar üzerine çok sert tepki
göstermiş, “adeta bir soykırım” olarak nitelendirdiği saldırılardan Çin makamlarını
sorumlu tutmuş, “vicdanları sızlatan vahşetin” derhal durdurulmasını
istemişti...

Bu sözler Çin makamlarınca ülkenin iç işlerine müdahale ve kışkırtma olarak
görülmüştü. Hele tam o sırada, Urumçi’de sokaklara dökülen Uygur
milliyetçilerinin önderi sayılan, sürgündeki Rabiya Kader’in Türkiye’ye davet
edilmesi, Beijing yöneticilerini çok kızdırmıştı. Bu arada Türkiye’deki bazı
sivil toplum kuruluşlarının, Çin mallarına boykot ilan etmeye kalkışması da,
gerilimi daha da artırmıştı...

Neyse ki, Türk diplomasisinin devreye girmesi sonunda, kriz yatıştı. Bu kez
Ankara Çin’in toprak bütünlüğü lehindeki (yani ayrılıkçı eylemlerin aleyhindeki)
tutumunu vurgulamak gereğini duydu. Rabiya Kader’e yapılan davet ve de boykotlar
gerçekleşmedi. Bu arada Şincan’da çatışmalar da son buldu ve durum
sakinleşti...

Aslında Şincan, Çin’in Tibet gibi, “yumuşak karnı” sayılıyor. Yüzölçümü 1.6
milyon km kare olan Şincan Uygur Özerk Bölgesi’nin 8.3 milyonunu Uygur Türkleri,
7.4 milyonunu Çinli Hunlar oluşturuyor. Geriye kalanlar da Kazak ve
Kırgızlardan, Moğol ve Ruslara kadar 20’ye yakın değişik etnik ve dinsel
gruplara mensup...

Beijing yönetimi yıllardan beri bu bölgeyi de, “Çinlileştirme” (ve de
komünist düzene sokma) çabasında. Buna rağmen Uygur Türkleri asimile edilemedi,
çoğu kendi kimliklerini ve kültürlerini korudu.

Gerçi Çin yöneticileri bu bölge halkına geniş özerklik tanıdı. Son yıllarda Uygurların dinsel ve kültürel
ihtiyaçları konusunda eskisine kıyasla daha hoşgörülü davrandı. Ama gene de
ayırımcı ve baskıcı uygulamalar devam etti...

Değişen tavır

Temmuz 2009’daki olay, Türkiye için de bir deneyim oldu ve ilk tepkisel
davranışlardan sonra Türk Hükümeti bu meselede bir “ayar” yapmayı yeğledi. Bu
Uygur aktivistleri için bir “geri adım” da olsa, Ankara Çin ile stratejik ve
ekonomik çıkarlarını dikkate almayı ve daha pragmatik davranmayı tercih etti...
Öyle ki şimdi değişen şartlarla, Uygurlar Ankara ile Beijing’i ayıran değil,
yakınlaştıran bir unsur olarak sayılıyor.

Aslında iki ülkenin çıkarları da bunu gerektiriyor.

Başbakan’ın kalabalık bir heyetle Çin’e yapmakta olduğu ziyaretin esas
stratejik ve siyasal önemini yarın inceleyeceğiz.

Haber

Eğlence

Tüm
Videolar

Kahraman otobüs şoförü!

Uçağın rüzgarı uçurdu

Evlerin üzerine savaş uç...

TIR ve çekici uçurumdan ...

Korsanları böyle kovdular

Tehlikeli yolculuk

Ölüm kadına çok
yaklaştı!

Reklamlar & Kişisel Ürünler

Yazarın Diğer Yazıları

Bosna’dan
çıkarılacak dersler...-

İran’la
mesafe neden açılıyor?-

Annan’dan
umut var mı?-

“Dostlar”
asıl bundan sonra ne yapacaklar?-

Suriye
ve İran denkleminde çelişkiler-

TAMAM
MI DEVAM MI?-

ABD
ile Suriye ve İran ayarı-

Suriye
sorunu Sosyalist gündeminde-

Şimdi
de taşeron, tampon tartışması!-

Fransa’daki
dehşetin perde arkası-

Tümü
»

Dünya Manşetler

‘Çoğunluktaki parti istediği yasayı
geçirir’

Muhabirliğin ordinaryüsü Wallace
öldü

Türklere baskı yapın ya da üsleri
boşaltın

"Ya özür dile ya da istifa
et"

Yazarlarda Ara

A.
Can NizamoğluAbbas GüçlüAbdullah AndsoyAhmet
TalimcilerAli EyüboğluAli
Nail KubalıAli PerşembeAli Tufan KoçAnibal
GüleroğluArzu Bıyıklıoğlu NLP Uzmanı ve Yaşam
KoçuAslı AydıntaşbaşAsu
MaroAtilla GökçeAv.Suat
YurdsevenAyşe Gökçe SusamAziz KediBanu ŞenBarış KuyucuBarış
YengiloğluBaşak DemirizBegüm YaraşBekir SaçarBilal MeşeBilgin GökberkBinnur ZaimlerCadde'deki
HayaletCADDE'NİN HAYALETİCadde'nin PatisiCan DündarCem DizdarCem DizdarCem MumcuCem ŞengülCemal ErsenCemal SaydamCengiz HortoğluCeren
ŞehirlioğluÇağdaş ErtunaÇağlayan BilgenÇetin AltanÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Anıl
YeşildalDefne AlphanDefne Aruoba AkpınarDeniz
SipahiDerya SazakDevrim
SevimayDilara KoçakDilek
GappiDiyetisyen Özlem Sert AydınDoç. Dr. Murat BaşDoğan
HakyemezDoğan HeperDr.
Ahmet SÜMENDr. Devrim GÜRSOYDr. Erkan ALDEMİRDr. Hasan
İnselDr. İsmail AĞARDr.
Mehmet Öztürk /Aile HekimiDr. Özge
KüçükerdönmezDr. Serkan ÖZTÜRKDr.Başak DemirizDr.Eser
AlptekinDyt. Kübra YılmazEce TemelkuranEcz. Bilge
KARATAŞEcz. Fidan PESENEDA TAŞPINAREdiz
SırapınarElif AktuğErcan
AkyolErcan GüvenErdal
İzgiErdoğan SağlamErdoğan ŞenayErkan AyraçErkan ÖncelErkan SevinçErol YaraşErsin SüzerFabian TorresFatih
TürkmenoğluFatoş KarahasanFerhan İstanbulluFethi
HeperFevzi AksoyFeyzi
HepşenkalFikret BilaFiliz
AygündüzFizyoterapist ve Pilates Uzmanı Ceyda
GörücüFuat ErcanGamze
ÜnsalGökhan TüreGökmen
AytaçGözde ErtanGülgün
KaraoğluGülüm DağlıGüneri
CıvaoğluGüngör UrasGünseli
ÖnalHacer YeniHakan
KırkoğluHamdi TürkmenHarun UysalHasan CemalHasan İnselHasan PulurHasan PulurHaslet SoyözHidayet TürkoğluHilmi
GültayHurşit GüneşHülya
Alkanİbrahim Akbulutİlber Ortaylıİpek Yezdaniİrem Erdilekİsmail
ÖzelçinlerJhon TravoltaKadir ÇetinkayaKadri
GürselKemal BiçerKemal
ÖnderoğluKemal ÖnderoğluLevent KalkanMakyaj Uzm. Füsun
YILDIZMehmet Ali BirandMehmet DemirkolMehmet TezMehmet TezkanMehveş EvinMelda Narmanlı ÇimenMelih
AşıkMelis AlphanMelissa
P.Meltem MazıcıMenderes
ÖzelMeral TamerMeriç
KöyatasıMetin MünirMetin
TokatMuhittin AkbelMuhittin AkbelMuhittin
AkbelMurat BozokMurat
DokurMurat ÖzkenMurat
SabuncuMustafa AnıklıMustafa YılmazMümin
SekmanNail GüreliNaim
DilmenerNecmi KepçetutanNefes ve Yaşam Koçu Sibel KavunoğluNevzat
DindarNil KuralNuray
MertNuray MertOğuz
AkdenizOğuz ÖrnekOktay
GökdemirOp. Dr. M. Ali YANIKOp. Dr. Onur ÇukurluoğluOsman
ŞenherOsman UlagayOzan
AkarıÖzden KaptanlarÖzgür KaynarÖzgür ŞefPARTİ AJANIPelin ÇiniPelin ÇiniProf. Dr. E. Murat
TuzcuProf. Dr. Murat EMİROĞLUProf. Dr. Nurettin LÜLECİProf.Dr. Erdem
YeşiladaPsikolojik Danışman, Pedagog Sinan
ÇağıranPUCCA -R.Hakan
KırkoğluRıdvan DilmenRıza
TürmenSabanur KıraçSabetay VarolSaç Tasarım Uzm. Şahin
KÖRSami KohenSedat ErginSelçuk DereliSemih İdizSerdar SarıdağSerfiraz ErgunSerhat AyanSerkan ArmanSerpil
ÇevikcanSerpil YılmazSezin SivriSina KoloğluSinema EditorSongül
HatısaruSpor Eğitmeni Mustafa ÇİLEKŞule YücebıyıkŞükrü AndaçTaha AkyolTayfun
DevecioğluTijen MergenTolga AkyıldızTülin ŞahinUğur İşvenUğur MelekeUmutsuz İş KadınıUzay
GökermanUzm. Dr. Aysun TEKELİUzm. Dyt. Ahmet GÜRAPAYDINUzm. Dyt. Aylin
YILMAZUzm. Dyt. Leyla TEVFİKOĞLUUzm. Dyt. Nursel AnılUzm. Dyt. Şule
İSKENDERUzm. Psikolog, Psikoterapist Ruşen Nur
ArıkanUzman Estetisyen İlknur ÇİZİKUzman Fizyoterapist Seher ARSLANUzman
Pedagog Sevil YavuzUzman Psikolog İlknur
YILMAZÜmit AvcıVedat
MilorVedat ÖzdemiroğluYael ProfetaYalvaç UralYaman TörünerYaprak ÖzerYaşam Koçu ve Evlilik Danışmanı Yeşim Varol ŞenYaşam Koçu ve NLP Pratisyeni Elif AlptekinYavuz KocaömerYeliz ArasYusuf KobalBul

Yazarlar

Sami
Kohen Çin’le
ilişkilerde Uygur faktörü

ÖDÜLLÜ BİLGİ
YARIŞMASI

Barış Manço'yla özdeşleşmiş orkestra hangisidir?

A
Moğollar

B
Kurtalan
Ekspres

C
Dadaşlar

D
İstanbul
Kent

Markapon

Dünya Blogları

İran’daki
sakallı, dindar, molla gözüken rejimin arka planına bakmak
lazım!ErkanArkut10.4.2012

Suriye'de Beşar Esad devrilse bileHüseyin
Seyfi 9.4.2012

Petrol ganimetleriN BASTUG
8.4.2012

İslamların savaşı. Galibi kim
olacak?Ayhan Özcimbit
3.4.2012

ANA
SAYFA

SON
DAKİKA

YAZARLAR

VİDEO

FOTO
GALERİ

ARŞİV

ASTROLOJİ

BEBEK
ÇOCUK

BİLGİ
YARIŞMASI

BLOG

CADDE

CAFE

CANLI SKOR

CUMARTESİ

ÇİZERLER

DÜNYA

EGE

EĞİTİM

EKONOMİ

FİNANS

GÜNDEM

HAVA
YOL

HAYAT

KADIN

KİŞİSEL
BAKIM

KİTAP

KONUT -
EMLAK

KÜLTÜR -
SANAT

MAGAZİN

MİZAH

MODA

MUTFAK

OTOMOBİL

OYUN

PAZAR

SAĞLIK

SİNEMA

SİYASET

SPOR

TATİL

TEKNOLOJİ

TV

YORUM

MARCAMARCA

BÜLTEN

İLETİŞİM

KÜNYE

MİLLİYETEMLAK.COM

MOBİL
MİLLİYET

REKLAM

SİZDENSİZE

AÇILIŞ SAYFASI YAP

FAVORİLERİME
EKLE

KAMPANYA
SÖZLEŞMESİ

RSS

SİTENE EKLE

©Copyright 2012