Yazarlar

Radikal
Hayat

Radikal
İki

Radikal
Kitap

Radikal
Mobil

Radikal
Ipad

Radikal
Android

Üye
İşlemleri

USD

1.79

%0.00

EURO

2.35

%0.00

IMKB

59848.50

%-0.01

ALTIN

94.79

%0.00

20  Nisan 2012, Cuma

Son Güncelleme  22:53

İSTANBUL

20°C / 13°C

ANKARA

20°C / 8°C

İZMİR

23°C / 14°C

ANTALYA

20°C / 14°C

BURSA

23°C / 10°C

ADANA

23°C / 14°C

DİYARBAKIR

22°C / 7°C

ESKİŞEHİR

21°C / 6°C

KAYSERİ

21°C / 7°C

TRABZON

18°C / 10°C

Arşivde
Ara

Ana
SayfaTürkiyePolitikaYaşamEkonomiDünyaKültürTartışı-YorumSporÇevreEğitimSağlıkSinemaEğlenceYemekYorumGaleri

AnasayfaHayatKültürHer
dil kendi içinde özgürleşmelidir

YazdırArkadaşına
GönderYorum
YazArşive
Ekle

Her dil kendi içinde özgürleşmelidir

19/04/2012

Yazı Boyutu

İstanbul Film Festivali'nin Ulusal Yarışma bölümünde yer alan 'Ana Dilim
Nerede-Zonê Ma Koti Yo' filminin yönetmeni Veli Kahraman "Annemin ya da babamın
dili başka bir dil olsaydı, benim de ele alacağım 'dil' başka olabilirdi. Kimlik
ya da aidiyet biraz tesadüfidir" diyor

KENAN BAŞARANArşivi

İhtiyar Mustafa’nın İtalya’ya gitme hazırlığındaki
torunu İngilizce, Fransızca ve elbette Türkçe bilmektedir. Ya kendi anadili?
“Öğretirseniz öğrenirim” diyor dedesine. O dede ki ilkokulda ‘Türkçe kolu
başkanı’ olarak Kürtçe konuşan arkadaşlarına 25 kuruş ceza kesmekle mükellef
olmuş!
Karısı Hatice ile tek başına yaşayan Mustafa’nın Kürtçeden kastı
Zazaca. Ama altyazıda Dımılki ve Kırmancki isimleri de beraber kullanılıyor,
siyasal tartışmalara mahal vermemek adına!.. Türkçe ile Kürtçe arasında
‘lal’leşmeye mahkûm üç isimli bir anadil...
Zazalar için yüzyıllarca kapalı
bir toplum olarak kalmanın belki de tek avantajı anadillerini korumaktı. Ancak
bir yanda asimilasyon politikaları, diğer yanda Kürt meselesiyle başatlaşan
metropollere göç, bu dili çözmüştür! Kırsalda kalanların da dili sadece Türkçe
öğreten okullar ve televizyonun kilidi altında. Zazacanın, Kürtçe gibi ‘uydu’dan
beslenme gibi bir şansı da pek olmadı.
31. İstanbul Film Festivali’nin
Ulusal Yarışma bölümünde yer alan Veli Kahraman’ın ‘Ana Dilim Nerede-Zonê Ma
Koti Yo’ filmi aslında UNESCO’nun, 2008’de Türkiye’de yok olma
tehlikesiyle karşı karşıya kaldığını ilan ettiği 18 dile dikkat çeken bir yapım.
Kaldı ki Kahraman da “Annemin ya da babamın dili başka bir dil olsaydı, benim de
ele alacağım ‘dil’ başka bir dil olabilirdi. Kimlik ya da aidiyet biraz
tesadüfidir” diyor.

‘Babamız kadar yakın bir mesele’

Bir saatlik çalışmada ihtiyar Mustafa’nın hayatıyla Zazacanın yaşam
mücadelesi arasında ister istemez bir paralellik kuruyorsunuz. Kendisinin de
unutmaya başladığı dilini ‘nafile’ dedirten bir çabayla kayda almanın çabasına
girişen Mustafa, kâh eşine bir türkü söyletmeye çalışıyor kâh eski bir bant
kaydıyla avunuyor. Olmuyor, iki-üç ortalı çizgili bir deftere tek tek bildiği
kelimeleri Türkçe karşılıklarıyla yazmaya başlıyor: Zonema-dilimiz, Çe-ev...
Türkçe-Zazaca sözlük için gittiği kitapçıdan eli boş dönünce bir hayal kırıklığı
yaşayan Mustafa, son çare olarak torununun kamerasıyla kendini sokağa atıp
gördüğü her şeyi yine Türkçe karşılıklarıyla Zazaca kaydetmeye koyulur; bir
hatıra olsun diye...
Kahraman, bu filmi çekme ihtiyacını politik kaygılara
dayandırmıyor: “Her ihtiyacın içinde gizli bir şiddet varmış gibi geliyor bana…
Filmler her zaman farklı yaşamlar var yanılsaması(!) yaşatır. Ve bence bu durum
pozitif bir yanılsama olarak kabul edilebilir.”
Kahraman’ın somut itkisi ise
UNESCO’nun 2008 tarihli kaybolmakta olan diller raporu: “Rapora göre dünyada
2400, Türkiye’de de 18 dil yok olma
tehlikesindeydi. Abhazca, Adığece, Abazaca, Çerkesçe (Kabartayca), Ermenice
(Batı), Gagavuzca, Hemşince, Hertevin, Kapadokya Yunancası, Ladino, Lazca,
Mlahsö, Pontus Yunancası, Romanca, Süryanice, Turoyo, Ubıhçanın yanı sıra
babamın dili olan Dımılki (Kırmancki, Zazaca) da bu diller arasında. Bizlere
uzakmış gibi görünen ama en az anne-babamız kadar yakın bir mesele hakkında
sorduğum sorular beni sonuçta bir film yapmaya
götürdü.”

‘Anadil varoluşa dairdir’
‘Anadil’in
doğumla gelen ve varoluşa ait bir kavram olduğunu söyleyen Kahraman, her dilin
öncelikle kendi içinde de özgürleşmesi gerektiğini vurguluyor: “Varoluşa ait
kavramların bizleri yabancılaştıran politik söyleyişlerde kıstırılarak
tartışılması bana doğru gelmiyor. Asıl olan dillerin bütünüyle özgürleşmesidir.
Her ‘anadil’ için her türlü özgür iletişimin altyapısının sağlanmasının doğru
olduğunu düşünürüm. Sadece bununla da sınırlı kalmayıp her dilin, kendi içinde
özgürleşmesinin gereklilik dışında bir asli tutuma ulaşması yerinde olur. ‘Dil’
gündelik iletişim ihtiyaçları temelinde ele alınan mekanik kavrayışlardan uzak
olarak kavranabilirse belki kendi varlık nedenini anlaşılır kılabilir. ‘Anadil’
kavramını bir tabu olmaktan çıkarmak en güzeli olur. Genel olarak ‘dil’i bir
mana evreni olarak görüyorum. Bir dilin kendi oluşturduğu mana evrenine
güvensizlik edip üstelik de o dili yok saymaya dair her çaba, tahakküm dilini
kullananların kendi güvensizlik, korku ve iktidar probleminden kaynaklanır.”

Kahraman’a göre diller doymak bilmez tahakküm ve iktidar oluşturma
arzusundan yok olmakla yüz yüze kalıyor: “Bir dilin yaşamı sadece ihtiyaç
temelli politikalara bağlı ise o dilin yaşaması nafiledir. Sadece geçmişin
öfkesini içinde taşıyarak zuhur eden bir ‘dil’ oluşturma çabası ise bizi
kendimize yabancılaştırır. Mevzu içimizin sesidir ve kimsenin başkasının dilini
inkâr etmemesidir.”

Anahtar
Kelimeler

İtalya
,  Türkiye
,  İstanbul

Önceki Haber
Sonraki Haber

Haberleri Paylaş

FacebookMixxDeliciousTwitterGoogleDiggYahooRedditmyspaceFriend FeedStumble Upon

Hayat
kategorisindeki tüm haberler »
Kültür
kategorisindeki tüm haberler »

YazdırArkadaşına
GönderYorum
YazArşive
Ekle

Okur Yorumları

(1 Yorum)

anlaşılmak - okurun
diğer yorumları için tıklayınız

Zone Ma xu xovira meke (ana dilini unutma)

19/4/2012 - 9:58

Kişiliği yanı sıra ana dili ile asimile edilmiş insan bir
hiçtir çünkü varlığının temeli yoktur ana dil doğduğunda atalarından kalan en
temel haktır mirastır sonradan öğretilmemiştir onu korumak zorundadır
unutmamalı gelecek kuşaklara aktarmalıdır düşüne biliyormusunuz günümüzden
5500 yıl önce ilk yazıyı bulup konuşan Sümerler Dünyaya medeniyeti
getirmiştir. Sonra bölgesel özelliklerden dolayı uygarlıklar kendi ana
dillerini geliştirip çeşitlilik yaratarak yazıyı zenginleştirmişlerdir.
Ülkelerin mutlak resmi dili olmalı bizim de Türkçedir bunu kimse inkâr edemez
ancak ana dilleri yok saymak bir gericilik, bağnazlık yani ırkçılıktır.
Ülkemizde yaklaşık 70’e yakın uygarlık yaşamış dünyanın hiçbir yerinde bu
kadar uygarlığa mekân olmuş toprak parçası yoktur. Osmanlı İmparatorluğu
döneminde azınlık olarak kabul edilen bunlar kültürünü uygulamış dayatma
olmamış ve Osmanlı İmparatorluk olarak 700 yıl gibi bir süre parçalanmamış
ayakta kalmıştır. Şimdi neden korku tapınakları yaratıyoruz. Günümüzde
gelişmiş Ülkelere bakalım burada geçmiş kültürleri baş tacı ediliyor yere göğe
sığdırılamıyor çeşitliliği medeniyetin temeli görüyorlar. Günümüzde geçmişe
nazaran bir serbestlik var ama aileler içindeki korkuları atamıyor çocuklarına
da bunu aşılıyorlar yılların asimilasyonunda özgüvenlerini yitirilmiş
çocuklarını kişilik erozyonuna uğratmışlar.Yani daha çok asimilasyon kendi
içinde kangren gibi yayılıyor gelecek korkuları gözlerini kör etmiş
çocuklarındaki değerleri istekleri sıfırlamış yaşlılar aman ha sakın konuşma
baskılarını küçüklükten verdikleri için konuşmak istemelerine karşı
terettüdler var. Yani ana dilin eğitiminin temeli öncelikle ailelerde başlıyor
çocuklarının bir hiç olmalarını istemiyorlarsa öğretmeliler.(yayınlanacağını
sanmıyorum ama bir ihtimal gönderiyorum)

Yorumu Oyla

8

0

Yorum
Yaz
Tüm Yorumlar (1)

ADnet

Siz
de reklam verin

Facebook'ta
Paylaşılanlar

Twitter'da
Paylaşılanlar

Üye
olunRSS Başlıkları
Takip Edinİletişim
SayfasıAçılış
Sayfam YapKünyeReklamSıkça Sorulan
Sorular

İnternet baskısında yer alan tüm metin, resim ve
benzeri içeriğin hakları Hürriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş'ye
aittir
Hiçbir şekilde basılı ya da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.)
kaynak gösterilse bile izin alınmadan kullanılamaz.

© 2012