Yazarlar

Radikal
Hayat

Radikal
İki

Radikal
Kitap

Radikal
Mobil

Radikal
Ipad

Radikal
Android

Üye
İşlemleri

USD

1.76

%0.01

EURO

2.30

%0.00

IMKB

58809.70

%0.00

ALTIN

92.62

%0.00

8  Mayıs 2012, Salı

Son Güncelleme  8:15

İSTANBUL

25°C / 16°C

ANKARA

26°C / 10°C

İZMİR

29°C / 18°C

ANTALYA

28°C / 19°C

BURSA

30°C / 12°C

ADANA

27°C / 17°C

DİYARBAKIR

25°C / 11°C

ESKİŞEHİR

27°C / 12°C

KAYSERİ

20°C / 7°C

TRABZON

18°C / 14°C

Arşivde
Ara

Ana
SayfaTürkiyePolitikaYaşamEkonomiDünyaKültürTartışı-YorumSporÇevreEğitimSağlıkSinemaEğlenceYemekYorumGaleri

AnasayfaKitapGenç
adam, kızla karşılaşır...

YazdırArkadaşına
GönderYorum
YazArşive
Ekle

Genç adam, kızla karşılaşır...

27/04/2012

Yazı Boyutu

Murakami, 'Kitabın bu kadar uzun olacağını bilseydim, belki de hiç yazmaya
yeltenmezdim' diyor ve '1Q84'ün kendisine 3 yıl hapis yaşattığını, romanın,
karakterlerle birlikte kendisini de ele geçirdiğini söylüyor

Melİsa KesmezArşivi

Havasını şaşırmış bir Nisan akşamı kapım çaldı. Sadece gözleri görünen bir
kurye elindeki kocaman paketi bana uzatmış, çok önemli bir görevi yerine
getirdiğini tonlayan ciddi sesiyle “Melisa Hanım, siz misiniz?” diye soruyor.
Ağır paketi alıp içeri giriyorum. 1256 sayfalık bir dosya çıkıyor içinden. İlk
sayfada ‘1Q84’ yazıyor. “Sonunda tanıştık” diyorum ve iki gün boyunca evden
burnumu dahi uzatmadan sürecek bir yolculuğa çıkmak için hazırlıklarımı
tamamlıyorum.
Bir Haruki Murakami kitabı, okurluk kariyerimin asla sıradan
duraklarından biri olmadı. “Murakami’nin sıradışı kitaplarını okumaktan her
zaman çok keyif aldım” gibi bir şey değil bu. “Her kitabı bayılarak bir çırpıda
okudum” gibi bir şey hiç değil. Başka bir şey. Daha tuhaf bir şey. Aklımda “hmm,
iyi bir kitap” ya da “hiç beğenmedim” gibi bir fikir kırıntısı bırakmayan,
bilakis bittiğinde gerçekliğinden emin olduğum şeyleri de muğlaklaştıran,
sersemletici bir şey oldu hep benim için Murakami okumak. Yıllar önce
‘İmkansızın Şarkısı’ ile kapısını araladığım bu tuhaf dünya, her kitapla daha da
tuhaflaştı. Her seferinde daha ilk sayfada Murakami’nin karanlık bir kuyunun
derinliklerinden gelen “haydi atla” diyen çağrısına kandım sanki. Her seferinde
başıma geleceklerin az çok farkında, onun deli aklının dehlizlerinde kaybolmaya
ne kadar hevesli olduğuma şaştım kaldım.

Bir cinayet aleti
olarak ‘1Q84’…
1Q84 -orijinal dilinde “içi-ku-haçi-yon” olarak
okunuyor- Japonya’da ilk baskısı ilk
günde tükenen Murakami’nin romanı olarak 2009’da girdi hayatımıza. Murakami’nin
Japonca bilmeyen okurları olarak o vakit olaylara uzaktan şahit olmuş,
birbirimize sabırlı olmayı öğütlemiştik sessizce. Elbet babayiğit bir çevirmen
bu işe el atacak, beş yıllık hasret noktalanacaktı. Geçen yıl Ekim ayında
İngilizcesi ortaya çıkınca bir nebze rahatlasak da, bu hafta Türkçesine
–sonunda!- kavuşabilmek sizi bilmem ama bizim buralarda davul zurnayla falan
kutlandı. Japonya’da toplamda iki
yılda, ayrı ayrı üç kitap olarak basılan ‘1Q84’, bizde tek bir kitap olarak
çıktı sahalara. Bu haliyle kötü niyetli birinin elinde cinayet aletine
dönüşebilecek gibi görünse de, Murakami’nin masumca açıkladığı üzere önceden
yazdığı “On Seeing the 100% Perfect Girl One Beautiful April Morning” adlı
–sadece beş sayfalık- kısa bir hikâyenin uzun versiyonu ‘1Q84’. “Temelde
aynılar. Bir çocuk, bir kızla karşılaşır. Sonra ayrılırlar ve yıllarca
birbirlerini ararlar. Ben sadece bu hikâyeyi biraz uzattım ‘1Q84’te” diyor
Murakami. Hatta başta üçlemenin ilk iki kitabını yazıp yettiğine kanaat getirse
de, ikinci kitabın yayımlanmasından bir yıl sonra tekrar masaya oturup üçüncü
kitabı yazdığını da çekinmeden ekliyor. Kitabın Amerikan versiyonunu ilk
gördüğünde –o da bizdeki gibi tek kitap halinde basıldı- “Çok büyük. Telefon
rehberi gibi” yorumunu yapan Murakami, “Eğer kitabın bu kadar uzun olacağını
bilseydim, belki de hiç yazmaya yeltenmezdim” diyor ve ‘1Q84’ün ona üç yıllık
hapis hayatı yaşattığını, kitabın karakterleriyle birlikte onu ele geçirdiğini
itiraf ediyor.
Niye bilmiyorum ama tersten bir hareketle ‘1Q84’ün beş
sayfalık bir özetini çıkarmak mümkün olur mu diye düşünüyorum. Lakin böylesi
kısa bir hikâyeden dallanıp budaklanan, her bir karakterin iç dünyasının
derinliklerine dalan, daldıkça palazlanan, “Arigatou!” deyip insana önünde
eğilmekten başka çare bırakmayan titiz betimlemeleri ile mekanları ve kişileri
kurgu olmaktan çıkarıp gerçek yapan bu romana biraz kısaltmak için dahi el
sürmenin delilik olacağına eminim. Bu, ormanı tek bir meşe palamudunun içine
sığdırmaya çalışmak gibi bir şey olurdu herhalde. En iyisi nefesini tutup baştan
sona okumalı ve peşinden uzunca bir uyku çekmeli.

1984’ten
1Q84’e…
Kitap bir takside başlıyor. Yıl 1984. Taksi Tokyo’nun çevre
yollarından birinde trafikte sıkışmış. Arabalar milim ilerlemiyor. Arka koltukça
otuz yaşında güzel bir kadın. İnce çoraplar, topuklu ayakkabılar, mini etek.
Acelesi var, bir yere yetişmesi gerekiyor. Kadının adı Aomame. Taksinin
radyosunda beklenmedik şekilde Çek besteci Janacek’in Sinfonietta’sı çalıyor ve
parça çevik bir Murakami okurunun kulağına “bekle ve olacakları gör” diye
fısıldıyor. Taksici kadına ileride yolun kenarında onu en yakın tren istasyonuna
götürecek bir merdiven olduğunu, oradan inerek trene binip randevusuna
yetişebileceğini söylüyor. Randevusu çok mühim. Fikir Aomame’nin aklına yatıyor
ve arabadan iniyor. Lakin şoför –bir Murakami kitabında olduğunu gayet farkında-
o merdivenden inerse, gündelik yaşam manzaralarının daha farklı görünmeye
başlayabileceğini söylemeden geçmiyor. Onu uyarıyor: “Görünüş sizi aldatmasın.
Gerçek daima tektir.” Aomame –ki sonradan öğrendiğimiz üzere birini öldürmeye
gidiyor- o merdivenlerden iniyor ve elbette her şey değişiyor. Aomame 1984
yılından tali yola sapıp kendini 1Q84 yılının “öteki” dünyasında buluyor.

Hikâyenin diğer ucunda Tengo var. otuz yaşında genç bir matematik öğretmeni.
Aynı zamanda henüz kendi imzasıyla yayımlanmış bir kitabı olmasa da kelimelerin
dilinden iyi anlayan bir yazar. Tengo’nun yolu Pupa Hava adlı hikâyesiyle bir
derginin yeni yazarlar ödülüne başvuran 17 yaşındaki Fukaeri ile kesişiyor.
Fukaeri disleksi hastası, okuma yazma güçlüğü çekiyor. Söz konusu derginin
editörü, yılların edebiyatçısı, hırs küpü Komatsu bir efsane yaratma hayaliyle
Tengo’dan “gölge yazar” olmasını, savruk ve acemi bir dille yazılmış bu hikâyeyi
baştan yazmasını istiyor. Tengo bu dolandırıcılığa ne kadar dahil olmak istemese
de, Fukaeri’nin şahsına ve kitabına beslediği karşı konulmaz duyguları yüzünden,
kendini olayların ortasında buluyor. Pupa Hava, baştan yazılıyor, dergide
yayımlanır yayımlanmaz patlıyor. Ardından kitabı çıkıyor ve haftalarca en çok
satanlar listesinde ilk sırada kalıyor. Karakterler bu kadarıyla yeterince
hercümerç olmamış gibi Fukaeri’nin Öncüler adlı bir cemaatle ilişkisi olduğu
ortaya çıkıyor ve bu kitapta dışarıya kapalı cemaate dair birtakım sırları açık
etmesiyle -Murakami’ye yakışır şekilde- işler karışıyor. Diğer yandan Aomame,
erkekler tarafından şiddete uğramış kadınların sığındığı bir merkezin sahibi
olan Madam’la yürüttüğü gizli anlaşma çerçevesinde, kız çocuklarına tecavüz
edildiği gerekçesiyle bu cemaatin liderini ortadan kaldırmak üzere hikâyenin
merkezine doğru çekiliyor. Bir sürü detaya rağmen hikâyenin özünde aslında yirmi
yıl önce birbirlerine âşık olan Tengo ve Aomame var. Ve bu ikisi kitap boyunca
aynı göle doğru akan iki ırmak gibi bazen çok yaklaşarak, bazen uzaklaşarak ama
aynı yöne doğru akmayı sürdürüyor.

Her karakter ayrı kitap
konusu…
Beri yandan, oldukça grift bir kurguya sahip kitabın
karakterleri bu kadarla değil. Tengo’nun kent dışında alzheimerlı hastaların
tutulduğu bir bakımevinde yatan babası, sürekli erotik bir vizyonla gözünün
önüne gelen ve nerede olduğunu bilmediği annesi, olayları çözmesi için Öncüler
cemaati tarafından görevlendirilen ve sezgileri ürkütücü derecede keskin
dedektif Uşikava, Aomame’ye önemli görevlerinde her türlü yardımı –buna intihar
etmesi için bir silah da dahil- sağlayan Madam’ın sağ kolu Tamaru… Kitap,
hikâyeye farklı anlarda dahil olan birbirinden enteresan karakterlerle, uçsuz
bucaksız bir alanda dört bir tarafa doğru genleşse de, aslında her bir karakteri
paçasından yakalayan tek bir olayla, aynı eksen etrafında dönüyor. Her kitabında
okura bazen karanlık ormanın derinliklerinde yer yer yolunu kaybettirse de,
hemen peşinden narin sesiyle “bu taraftan” diyen Murakami’nin yine de alengirli
hayal gücüyle okurun bir kez daha aklını karıştırmaya yeltendiğini söylemek
gerek.
Kült dinlere, aile bağlarına, edebiyata ve aşka dair bir roman olarak
özetleyebileceğim ‘1Q84’, en öz haliyle birbirini arayan iki karakterin
hikâyesi. İçinde beklenildiği üzere ziyadesiyle cinsellik ve sürrealite var.
Hantal cüssesine inat su gibi akıp gitse de ‘1Q84’ün Murakami-san’ın okur
kalbimde ‘İmkansızın Şarkısı’ ve ‘Sahilde Kafka’ ile bıraktığı izlerin yanına
pek de yaklaşmadığını söylemem gerek.

Q bilmecesi

‘1Q84’le ilgili olarak tartışılan en önemli konu kitabın adındaki
gönderme. ‘Q’ harfinin Japonca 9 anlamına gelen ‘kyuu’ ile aynı şekilde telaffuz
edildiğinin altını çizenler var. Lakin Çinliler ve Japonlar, ‘1984’ konusunda
farklı düşünüyor. Doğudaki genel fikir, kitabın adının meşhur Çinli yazar Lu
Xun’un “Q’nun Gerçek Hikâyesi”ne gönderme olduğu yönünde. İçinde Orwell’ın
‘1984’üne (özellikle Big Brother bağlamında) pek çok gönderme bulunan kitapta,
Q’nun “question mark”ın (soru işareti) Q’su olduğu gibi bir bilgi geçiyor.

‘Orwell’la aynı yere
zıt yönlerden bakıyoruz’
“Orwell için 1984 bilinmeyen gelecekti.
Bizim için bu geride kalmış bir zaman ve bilinen geçmişimizin bir parçası. Asıl
geçmişi, olmuş olabilecek bir geçmişin yanına taşıyarak, birinin bileşenlerini
diğerinin bileşenlerinin yerine koyarak ve ikisi arasındaki sınırı
bulanıklaştırarak, hafızayı daha müşterek bir şeyin içine taşıyabiliriz. Bu
yüzden geleceği anlatmak yerine yakın geçmişi anlatmaya daha yakın duruyorum.”

“1Q84’ü yazarken, ‘1984’ü bir daha okudum ve sıkıcı buldum. Yakın gelecek
kurgusu yapan çoğu kitabın sıkıcı olduğunu düşünüyorum. Hep karanlık, hep yağmur
yağıyor, insanlar hep mutsuz. Cormac McCarhty’nin yazdığı Road’u çok seviyorum.
Çok iyi yazılmış Ama yine de sıkıcı. Karanlık bir hikâye ve insanlar insanları
yiyor. George Orwell’ın ‘1984’ü yakın geleceği anlatan bir kitap ama bu ‘1Q84’
geçmiş bir zamanı anlatıyor. Aynı yere zıt yerlerden bakıyoruz. Eğer yakın
geçmişi anlatıyorsa bir kitap sıkıcı değildir.”
“George Orwell ile sisteme
karşı ortak bir duygumuz var sanırım. George Orwell hem gazeteci hem de yazardı.
Bense sadece yazarım. Ben mesaj yazmak istemiyorum. Sadece iyi hikâyeler yazmak
istiyorum. Politik biri olduğumu düşünüyorum ama politik görüşümü
belirtmiyorum.”
“Ne zaman yeni bir roman yazsam, daha önce yapamadığım bir
şeyi yaptığıma dair güçlü bir şey hissediyorum. Her yeni işte bir adım daha atıp
içimde yeni bir şey keşfediyorum. Bu romanı bir başlangıç noktası olarak
görmüyorum ama kariyerimde önemli bir adım olduğunu düşünüyorum. Bu baştan sona
üçüncü tekil kişi olarak yazdığım ilk uzun roman.”
“Dördüncü bir kitap
olacak mı, bilmiyorum. Romanda yazdıklarımdan önce vuku bulan olaylar var,
yazdıklarımdan sonra vuku bulan olaylar da var. Bu hikâyeler benim içindeler.
Onlara bir form vermenin uygun olup olmayacağını ve eğer verirsem nasıl bir
şekil alacaklarını bilmiyorum. Her şekilde, bir sonuca varmama daha vakit
var.”

1Q84
Haruki Murakami
Çeviren: Hüseyin Can Erkin

Doğan Kitap
2012, 1264 sayfa, 48 TL.

Anahtar
Kelimeler

Japonya

Önceki Haber
Sonraki Haber

Haberleri Paylaş

FacebookMixxDeliciousTwitterGoogleDiggYahooRedditmyspaceFriend FeedStumble Upon

Kitap
kategorisindeki tüm haberler »

YazdırArkadaşına
GönderYorum
YazArşive
Ekle

Bu habere henüz yorum yazılmamış. Yorum yazmak için tıklayınız...

ADnet

Siz
de reklam verin

Facebook'ta
Paylaşılanlar

Twitter'da
Paylaşılanlar

Üye
olunRSS Başlıkları
Takip Edinİletişim
SayfasıAçılış
Sayfam YapKünyeReklamSıkça Sorulan
Sorular

İnternet baskısında yer alan tüm metin, resim ve
benzeri içeriğin hakları Hürriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş'ye
aittir
Hiçbir şekilde basılı ya da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.)
kaynak gösterilse bile izin alınmadan kullanılamaz.

© 2012