Aboneler
İçin E-GazeteOlaylar
GörüşlerOkurun SeçimiBelge ArşiviAramaReklamİletişimEnglish

4 Şubat 2013,
PazartesiSon
Güncelleme: 23:53

Ana Sayfa

Yazarlar

Siyaset

Türkiye

Dünya

Ekonomi

Kültür-Sanat

Çizerler

Spor

Yaşam

Bilim-Teknik

Sağlık

Çevre

Eğitim

Gezi

Kitap

Dosyalar

Söyleşi

Otomobil

Piyasa

Çalışma
Yaşamı

Tarım

TV
Rehberi

Astroloji

Foto
Galeri

Video Galeri

Hanefi Avcı'ya 49 yıl 6 ay hapis
istemi

Benzin deposunda yangın: 1 çocuk
öldü

Tarım işçilerine yüzde 52 zam

Didem Tuncay'dan kötü haber

BİLİM
TEKNİK

Üye
Girişi

Kullanıcı adı:

Şifre:

Şifremi
Unuttum

Yeni Üyelik

Portal ve Gazete Üyeliği Birlikte

Sadece
Portal Üyeliği

Yeni
Üyelik

Portal
ve Gazete Üyeliği Birlikte

Sadece Portal Üyeliği

Uygulamalı dilbilim ve yabancı dil
eğitimi

Türkiye'de yabancı dil eğitimi alanında yaşamakta olduğumuz
başarısızlığın temel nedenlerinden bir tanesi, yabancı dil eğitimini bugüne
kadar bir milli eğitim politikası olarak bilimsel bir akademik çerçeveye
oturtamamış olmamızdır.

Prof.Dr.
Sinan Bayraktaroğlu

Tweetle

@cumhuriyetgzt adlı kişiyi takip et

Cumhuriyet/Bilim
Teknik - Üstelik, yabancı dil eğitiminin akademik olduğu kadar,
pedagojik uygulamaların son derece pratik bir şekilde yapılmasını gerektiren bir
mesleki eğitim olduğunu da yeterince kavramış değiliz.

Durum böyle olunca, yabancı dil eğitimi alanında, özellikle yabancı dil
öğretmeni yetiştirme alanında çok sayıda hata yapılmakta, bu hatalar da içinden
çıkılması mümkün olmayan sorunları beraberinde getirmektedir.

Üniversitelerimizdeki mevcut yapılanmaya baktığımız zaman, yabancı dil
eğitiminin, Batı Dilleri ve Edebiyatı, Dilbilim, Mütercim Tercümanlık ve Eğitim
Fakülteleri bünyesindeki yabancı dil öğretmenliği (İngilizce, Fransızca,
Almanca, vb.) gibi bilim alanları tarafından ele alınmakta olduğunu görüyoruz.
Ancak, yabancı dil eğitiminin birbirinden nitelik bakımından böylesine farklı
akademik alanların şemsiyesi altında ele alınması, yabancı dil eğitiminin özü ve
niteliğine aykırı olan ve olmayan bir sürü farklı uygulamaya yol açmakta,
mesleki bakımdan yetersiz yabancı dil öğretmenlerinin yetişmesine neden
olmaktadır.

Oysa, yabancı dil eğitimi (buna anadili eğitimini bile dahil edebiliriz)
“Uygulamalı Dilbilim” adı altında kendine mahsus bir akademik kimliği bulunan,
çok sayıda disiplin barındıran, bağımsız bir bilim alanıdır. Bu, bugün
uluslararası bilim dünyasında, üniversitelerde, araştırma merkezlerinde, vb
bilim kurumları tarafından kabul edilmiş bir gerçektir.

ULUSAL DİLBİLİM DERNEĞİ

Nitekim, 1960 yılında uluslararası düzeyde kurulmuş olan Uluslararası
Uygulamalı Dilbilim Derneği (International Association of Applied Linguistics ;
l’Association Internationale de la Linguistique Appliquée) (“AILA”) ve bu
derneğin 40’a yakın değişik ülkede ulusal düzeydeki kolları (örneğin, American
Association for Applied Linguistics (AAAL); British Association of Applied
Linguistics (BAAL); Asociacion Espanola de Lingüistica Aplicada (AEsLA); Greek
Applied Linguistics Association (GALA); Russian Federation National Association
for Applied Linguistics (NAAL); AILA Cameroon (CAMAILA); Applied Linguistics
Association of Brazil (ALAB), v.b.)., ile bunların uluslararası akademik
dergileri, yayınları, faaliyetleri, haber bültenleri v.b. Uygulamalı Dilbilim’in
başlı başına bir bilim alanı olduğunun somut göstergeleridir. Diğer taraftan,
söz konusu derneğin, UNESCO’ya resmi statüde danışmanlık hizmeti veren bir sivil
toplum kuruluşu olduğunu da belirtelim.

Ancak, bugün ülkemizde YÖK tarafından “Uygulamalı Dilbilim ve Yabancı Dil
Eğitimi” veya “Uygulamalı Dilbilim ve Türk Dili Eğitimi” adı altında kurulmuş
bir bilim alanı mevcut değil. Böyle bir bölüm hiçbir üniversitede mevcut
olmadığı gibi bu alanda bugüne kadar oluşturulması gereken bir “Turkish
Association of Applied Linguistics” (“TAAL”) da yok.

Kısaca, gerek anadil eğitiminin gerekse de herhangi bir yabancı dil
eğitiminin (Fransızca, Almanca, İtalyanca, Japonca, Rusça, Çince, Arapça, vb.),
öğretim, öğrenim ve pedagojisinin Uygulamalı Dilbilim kuramları çerçevesinde ele
alınıp uygulamaya sokulması artık dünyada tüm bilim çevrelerinde zaruret olarak
kabul edilmiş durumdadır.

Yabancı dil eğitimi, hem bir öğrenim ve hem de bir öğretim alanı olarak,
temel ilkelerini en başta Eğitim Bilimleri, Genel Dilbilim, Psikoloji,
Sosyoloji, Antropoloji, İletişim İncelemeleri ve Felsefe gibi başlı başına
bağımsız bilim alanlarından esinlenerek oluşturmaktadır. Bu çerçeveyi biraz daha
genişletirsek, yabancı dil eğitiminin Sosyal Bilimler, İnsan ve Toplum Bilimleri
gibi alanların yanında, Bilişim, İşletme, Biyoloji, Tıp ve hatta bazı
Mühendislik bilimi alanlarıyla dahi ilişki içerisinde olduğunu
söyleyebiliriz.

Dolayısıyla, yabancı dil öğrenim ve öğretiminin, nasıl bir eğitim faaliyeti
olduğunu anlayabilmek için, her şeyden önce, bunun hangi akademik disiplinlerle
ne zaman, hangi boyutlarda ve nasıl bir ilişki içerisinde olduğunun anlaşılması
gerekiyor.

İKİ AYRI GÖRÜŞ

Ancak, asırlar boyunca, bilim adamları tarafından yabancı dil eğitiminin
akademik kimliğinin ne olması gerektiği tartışılırken, iki ayrı akademik görüş
ve yaklaşım ortaya çıkmıştır.

Birinci görüşe göre, Dilbilim, Eğitim Bilimleri, Psikoloji, Sosyoloji,
Antropoloji, Felsefe, vb. bilim alanlarından her biri kendi başına bağımsız bir
akademik disiplindir; dolayısıyla yabancı dil eğitimi bunların uğraş alanlarının
dışındadır.

İkinci görüşe göre, bu bilim alanları, yabancı dil eğitim çalışmalarına
sadece katkıda bulunmaktan öteye geçemez ve yabancı dil öğretim ve öğrenimi ile
başka hiçbir ilişkileri yoktur.

Yabancı Dil Eğitiminin kimliği ile ilgili olarak birbiriyle çekişen bu iki
akademik yaklaşım, yabancı dil öğretim ve öğreniminin nasıl bir eğitim alanı
olması gerektiği konusunda çeşitli akademik tartışmaları beraberinde
getirmiştir.

Bir taraftan, gerek anadil gerekse de yabancı dil eğitiminin Genel ve
Kuramsal Dilbilim’in bir yan dalı olduğu, bunların hakimiyeti altında vücut
bulduğu ve dolayısıyla Ferdinand De Saussure, Edward Sapir, Bloomfield, Chomsky,
Firth, M.A.K. Halliday, Dell Hymes gibi birçok dilbilimcinin oluşturmuş olduğu
çeşitli dilbilim kuramları ışığı altında ele alınmadığı takdirde, etkin bir
eğitim faaliyeti haline gelemeyeceği görüşü ortaya çıkmıştır.

Diğer taraftan, yukarıda belirttiğimiz üzere, yabancı dil öğrenim ve
öğretiminin, kendine has özellikleriyle bağımsız bir akademik alan olduğu görüşü
doğmuştur ve bu görüş çok sayıda eğitimci ve dilbilimci tarafından
desteklenmiştir.

Bu ikinci görüşe göre, yabancı dil eğitimi, duruma göre belirlenmesi gereken
bir dilbilim, eğitim, psikoloji, sosyoloji vb. kuramından yararlanmalıdır.
Ancak, hangi bilim alanının hangi kuramının nasıl ve hangi yöntemle eğitim
ortamına uygulanması gerektiği, yabancı dil eğitimini diğer bilim alanlarından
farklı bir konuma getirmektedir.

Netice itibarıyla, birbirine zıt olan bu iki akademik yaklaşımın son 70 yıl
boyunca tartışılması neticesinde, günlük yaşamda dille ilgili her türlü
uygulama, kullanım, eğitim, araştırma ve benzeri akademik faaliyeti alanı içine
alan, başlı başına bağımsız, kendine öz kuramları ve akademik kimliği bulunan
disiplinler arası bir bilim alanı olarak Uygulamalı Dilbilim adı altında ortaya
çıkmıştır. Bununla ilgili oluşturulmuş değişik modeller aşağıda sunulmuştur:

Uygulamalı Dilbilim alanında yabancı dil eğitim faaliyetini biraz daraltıp
bunu belirli bir yabancı dilin (Almanca, Fransızca, İngilizce, Çince, vb.)
eğitimine indirgersek, Uygulamalı Dilbilim ve Alman Dili Eğitimi/Fransız Dili
Eğitimi/İngiliz Dili Eğitimi/Çin Dili Eğitimi ve hatta Uygulamalı Dilbilim ve
Mütercim-Tercümanlık gibi bilim alanlarını belirlemiş oluruz.

Bugün üniversitelerimizde YÖK tarafından belirlenmiş Dilbilim adı altında bir
anabilim dalı mevcuttur. Ancak, yabancı dil öğretimi-öğrenimi-pedagojisi
Dilbilim’in ilgi alanının dışındadır. Uluslararası bilim dünyasında,
insanoğlunun sahip olduğu dili kuramsal düzeyde ele alan “Dilbilim”, “Dil
Kuramı” ve “Dil Betimlemesi”ni genel olarak belli bir dile indirgemeden, ama
kuramlarını doğrulayabilmek için çeşitli dillerden de örnekler vererek,
insanoğlunun “dil” denilen son derece kompleks bir iletişim sisteminin ne olup
ne olmadığını disiplinlerarası bilim yöntemleriyle çeşitli kuramlar oluşturarak
inceler. Bu nedenle, Dilbilim’in pratik uygulamalı pedagojik uğraşısı
yoktur.

Diğer taraftan, Genel ve Kuramsal Dilbilim’in kuram ve inceleme tekniklerinin
belirli bir dile indirgenmesi durumunda, o dilin yapısal özelliklerini, anlam,
söylem, kullanım çözümlemelerini, sözdizimi, sesbilgisi, dilbilgisi vb.
özelliklerini betimleyen, Dilbilim ve Alman Dili, Dilbilim ve Fransız
Dili/İngiliz Dili/Türk Dili/ Çin Dili, gibi farklı bilim alanları oluşmaktadır.
Bu bilim alanlarının öğretim ve öğrenimine önemli katkıları bulunmasına rağmen,
yine de o dilin öğretim-öğrenim-pedagojisiyle ilişkili pratik eğitim
uygulamasını içerdiği söylenemez.

Bu nedenle, bugün üniversitelerimizde pratik mesleki öğretmenlik becerilerini
geliştirmeyi amaç olarak benimseyen bölümlerin müfredatlarını Uygulamalı
Dilbilim kuramları çerçevesinde ele almaları kaçınılmazdır. Örneğin, yabancı dil
edinimi/öğrenimi, karşıtsal dilbilim, yanlış analizi, ara dil, pratik sesbilgisi
(fonetik), bağımsız öğrenim, müfredat/ders içeriği tasarımı, öğretim/öğrenim
metodolojisi, ölçme/değerlendirme, rehber/danışmanlık, söz/eylem biçimleri, vb
alanlara ait kuramlardan öğretmen adaylarının haberdar olmaları öğretmenlik
mesleği açısından kuşkusuz önem taşımaktadır.

YABANCI DİL ÖĞRETMENLERİ

Unutulmamalıdır ki, “öğretmenlik” ders ortamında pratiğe dayalı bir mesleki
eğitim gerektirir. Bu nedenle, yabancı dil öğretmeni yetiştiren bölümlerin
müfredatlarında, mesleki kuramsal bilgilerin yoğunluklu bir şekilde yüklenmesine
yönelik derslerin değil, eğitsel becerilerin geliştirilmesine yönelik pratik
pedagojik uygulamalı derslerin ağırlık kazanması kaçınılmazdır. Evet, bu bir
teori-pratik ikilemi olup yumurta-tavuk meselesidir. Ancak, hem “yabancı dil” ve
hem de “yabancı dille eğitim” faaliyetlerinde ülkemizin karşısına çıkan devasa
sorunlar, üniversitelerimize bugün pratikte olana kıyasla çok daha verimli,
yapıcı ve gerçekçi çözümleri, Türkiye ortamının gerçeklerini göz önünde
bulundurarak üretme vazifesini yüklemektedir.

Bu bağlamda, yukarıda “Uygulamalı Dilbilim ve Yabancı dil Eğitimi” ile ilgili
olarak dile getirdiğimiz her türlü akademik görüş ve yaklaşım bir yana, bir
yabancı dil öğretmeninin hem öğretmenlik meslek öğrenimini verimli bir şekilde
görebilmesi hem de meslek hayatına tam bir özgüvenle atılabilmesi için,
öğreteceği yabancı dilin konuşma, yazma, dinleme ve okuma becerilerini ileri
düzeyde edinebilmesi, o dili kusursuz olarak yaratıcı biçimde kullanabilmesi, ve
bunu da uluslararası kalite kriterleri doğrultusunda en azından C1 düzeyinde
uluslararası sınav ölçekleriyle kanıtlayabilecek bir konumda olması gerekir.
Bununla birlikte, unutulmamalıdır ki, bir yabancı dil öğretmeni, her şeyden önce
bir “dil öğretmeni”dir ve güçlü bir “dil bilincine” sahip olmalıdır. Bu nedenle,
kendi anadilinin dilbilimsel ve sosyo-kültürel yapısıyla ilgili mesleki donanımı
da edinmelidir.1

Sonuç olarak, Türkiye’de yüksek eğitimin yeniden yapılandırılması sürecinde,
yabancı dil eğitiminin uluslararası düzeyde belli bir kalite düzeyine
ulaşabilmesi için, öncelikle YÖK’ün Uygulamalı Dilbilim alanını bir anabilim
dalı olarak tanıması ve buna bağlı olarak da yabancı dil eğitimi politikasıyla
ilgili gerekli bilimsel düzenlemeleri gerçekleştirmesi kaçınılmazdır.

[email-masked]

1 Bu konuyla ilgili ayrıntılı bilgi için bkz. Sinan Bayraktaroğlu,
“Türkiye’de Yabancı Dil Öğretmeni Yetiştirmek”, Radikal Gazetesi, 21 Kasım 2012,
http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3&ArticleID=1108664&CategoryID=99
http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3&ArticleID=1108664&CategoryID=99

23 Ocak 2013

Haberi Oylayın:

Son
durum 15 yıldız.

1

2

3

4

5

(3 kişi oyladı)

Yıldızın üzerine tıkladıktan sonra
buttonuna basın

Arkadaşıma
Gönder

OKUR
YORUMLARI (0)+
Yorum Ekle (Giriş Yapın)

TÜM
YORUMLAR İÇİN TIKLAYINIZ

Yorumu oylamak için "katılıyorum" ya da "katılmıyorum"un üzerine
tıklayın. Yorumlar editörler tarafından okunduktan sonra yayına girecektir.
Küfür, hakaret gibi yasal açıdan sorun yaratabilecek yorumlar
yayınlanmayacaktır.

ÇOK
OKUNANLAR

BUGÜN

BU HAFTA

BU AY

Didem
Tuncay'dan kötü haber

Polis
Aygün'ü arıyormuş!..

Sierra'nın
tırnaklarında katilinin dokuları bulundu

Mehmetçiğe
'Helga' uyarısı

Hanefi
Avcı'ya 49 yıl 6 ay hapis istemi

ABD'den
silah yok

Didem
Tuncay'dan kötü haber

Polis
Aygün'ü arıyormuş!..

Sierra'nın
tırnaklarında katilinin dokuları bulundu

Mehmetçiğe
'Helga' uyarısı

Hanefi
Avcı'ya 49 yıl 6 ay hapis istemi

ABD'den
silah yok

4+4+4
Allah buyruğu oldu

Milli
Eğitim'den küfürlü Galatasaray atkısı

Otoyolda
köprü çöktü: 26 ölü

Beni
dönem cesur, sivri dilli yaptı

Albay,
üstteğmenin emrinde

Sierra'nın
cesedi bulundu

ÇOK YORUM
ALANLAR

BUGÜN

BU HAFTA

BU AY

Hanefi
Avcı'ya 49 yıl 6 ay hapis istemi

Polis
Aygün'ü arıyormuş!..

Arınç,
İmralı sürecine destek istiyor

İmralı
sürecine devam

'Uzun
tutukluluk Türkiye için ciddi bir yara'

Mehmetçiğe
'Helga' uyarısı

Hanefi
Avcı'ya 49 yıl 6 ay hapis istemi

Polis
Aygün'ü arıyormuş!..

Arınç,
İmralı sürecine destek istiyor

İmralı
sürecine devam

'Uzun
tutukluluk Türkiye için ciddi bir yara'

Mehmetçiğe
'Helga' uyarısı

"Başbuğ'a
'terör örgütü mensubu' diyenleri tarih affetmez"

'Dedelerimizin
eli kanlı özür dilerim'

Madımak
Katliamı'nın bilinmeyen kareleri

'Başkanlık
sistemi önerisinden vazgeçebiliriz'

4+4+4
Allah buyruğu oldu

Balbay
Nobel'e aday gösterildi

BİLİM
TEKNİK

2013'te
bir milyar akıllı telefon piyasaya sürülecek

Deloitte'un
Teknoloji, Medya, Telekomünikasyon (TMT) öngörülerine göre, 2013 yılında bir
milyar akıllı telefon piyasaya sürülecek.

Bu
bakteri, som altın yapıyor

Dünya'ya
çarpacak mı?

Google,
Fransız medyasına telif hakkı ödeyecek

İnternet
alışverişlerinde sanal kart daha güvenli

Twitter'a
siber saldırı

Bölümdeki
tüm haberler

DAKİKA
DAKİKA...

23:36
- On Numara çekildi

23:21
- Benzin deposunda yangın: 1 çocuk öldü

23:04
- Brezilya'da 31 mahkum firar etti

22:57
- Yunanistan Maliye Bakanı'na mermili zarf

22:19
- Çin'de 4,7 şiddetinde deprem

21:37
- Kılıçdaroğlu, Sosyalist Enternasyonel'de

21:11
- Televizyon sperm sayısını azaltıyor

20:50
- 5 ilde elektrik kesintisi

Dakika
dakika tüm haberler

MANŞETLER

Kılıçdaroğlu,
Sosyalist Enternasyonel'de

CHP
Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, Sosyalist Enternasyonal kongre toplantısında
yaptığı konuşmada, ''Gelişmekte olan ülkelerin, sanayisini merkeze almadıkça
ekonomide yürümeleri oldukça zordur'' dedi.

Sierra'nın
tırnaklarında katilinin dokuları bulundu

'İğneyle
kuyu kazar gibi adalete ulaşmaya çalışıyoruz'

Kürt
sitesinin iddiası: Fidan, Erbil'e gidiyor

Polis
Aygün'ü arıyormuş!..

Üç
Cihanda Dört Çeken Beylik! (İlandır)

Bölümdeki tüm
haberler

CUMHURİYET

ABONELER
İÇİN

DOSYALAR

Gerçek Katiller Kimler?..

Aydınlanmanın
bilgesi İlhan Selçuk'un 7 Mayıs 2009 tarihli yazısı.

GEZİ

''Beyaz
Cennette'' yaz havası yaşanıyor

Denizli'de
hava sıcaklığın 20 dereceye yükselmesiyle Pamukkale'yi ziyaret eden çok sayıda
yerli ve yabancı turist travertenler ve antik havuzda güneşin keyfini
çıkardı.

KİTAP

Yarım
Adam, Afrikalı Leo ve Leibniz

Türkiye
İş Bankası Kültür Yayınları’ndan üç farklı kitap okurla buluşuyor; "Aydın
yalnızlığı ve çaresizliğinin romanı: Yarım Adam", "İki kültür arasında bir
oyunbaz: Afrikalı Leo" ve "Kadınların akıl hocası, matematikçi ve evrensel deha
'Leibniz' biyografisi".

Cumhuriyet'i
Ana Sayfanız Yapın | Siyaset
| Türkiye
| Dünya
| Ekonomi
| Kültür
Sanat | Spor
| Yaşam
| Bilim
Teknik | Sağlık
|
Eğitim
| Çevre
| Çalışma
Yaşamı | Çizerler
| Tarım
| Kitap
| Gezi
| Dosyalar
| Cumhuriyet'ten
| Söyleşi
| Otomobil
|
Olaylar
Görüşler | Belge
Arşiv | Yazarlar
| Foto
Galeri | Video
Galeri | E-Gazete
(aboneler için) | İletişim
| Reklam
Seçenekleri

© 1998-2013 Cumhuriyet
© 2005-2013 Bu sitenin İçerik
ve Haber Yönetim Sistemi altyapısı YÖRENET
Teknoloji A.Ş. tarafından geliştirilmiştir.