ANA SAYFA

YAZARLAR

SOSYAL MEDYA

EKLER

CUMA

CUMAERTESİ

PAZAR

YENİ BAHAR

SEKTÖREEL

KİTAP ZAMANI

ABONELİK

KÜNYE

BİR HABERİM VAR

ŞEHİR HABERLERİ

AdanaAdıyamanAfyonkarahisarAğrıAksarayAmasyaAnkaraAntalyaArdahanArtvinAydınBalıkesirBartınBatmanBayburtBilecikBingölBitlisBoluBurdurBursaÇanakkaleÇankırıÇorumDenizliDiyarbakırDüzceEdirneElazığErzincanErzurumEskişehirGaziantepGiresunGümüşhaneHakkariHatayIğdırIspartaİstanbulİzmirKahramanmaraşKarabükKaramanKarsKastamonuKayseriKilisKırıkkaleKırklareliKırşehirKocaeliKonyaKütahyaMalatyaManisaMardinMersinMuğlaMuşNevşehirNiğdeOrduOsmaniyeRizeSakaryaSamsunŞanlıurfaSiirtSinopŞırnakSivasTekirdağTokatTrabzonTunceliUşakVanYalovaYozgatZonguldak

SİTENE EKLE

ISTANBUL öğle ezanı 12:17

NAMAZ VAKİTLERİ

İMSAK04:23

GÜNEŞ05:51

ÖĞLE12:17

İKİNDİ15:44

AKŞAM18:31

YATSI19:51

ISTANBUL ADANA ADIYAMAN
AFYON AGRI AKSARAY AMASYA ANKARA ANTALYA ARDAHAN ARTVIN AYDIN BALIKESIR BARTIN BATMAN BAYBURT BILECIK BINGOL BITLIS BOLU BURDUR BURSA
CANAKKALE CANKIRI
CORUM DENIZLI
DIYARBAKIR DUZCE
EDIRNE ELAZIG
ERZINCAN ERZURUM
ESKISEHIR GAZIANTEP GIRESUN GUMUSHANE HAKKARI HATAY IGDIR ISPARTA
ISTANBUL IZMIR
KAHRAMANMARAS KARABUK KARAMAN KARS KASTAMONU KAYSERI KILIS KIRIKKALE KIRKLARELI
KIRSEHIR KOCAELI
KONYA KUTAHYA
MALATYA MANISA
MARDIN MERSIN
MUGLA MUS NEVSEHIR NIGDE ORDU OSMANIYE RIZE SAKARYA SAMSUN SANLIURFA SIIRT SINOP SIRNAK
SIVAS TEKIRDAG
TOKAT TRABZON
TUNCELI USAK
VAN YALOVA YOZGAT ZONGULDAK

SON DAKİKA

Anastasiadis: 'İflasın eşiğinden döndük'

TEM'i kilitleyen yangın

Macaristan'da 5 otoban kar nedeniyle ulaşıma
kapandı

Kaza sonrası eylem yapıp yolu kapattılar

İmralı Adası açıklarında ceset bulundu

Kastamonu'da otomobil şarampole yuvarlandı: 3 yaralı

Suriye'de akan kan durmuyor: 92 ölü

Yemen'de iki kabile çatıştı: 4 ölü, 2 yaralı

Güney Kıbrıs'ta bankalar iki gün daha kapalı kalacak

Kanada'da renkli nevruz kutlaması
gerçekleştirildi

TEM’de kamyon yangını trafiği kilitledi

Tartışma bıçaklı kavgaya dönüştü: 1 ölü

Saraybosnalı müzisyenlerden Suriye halkı için
konser

Erzurum'da tüp faciası

Mars keşif aracı Curiosity, yeniden iş
başında

İsyancı lider Djotodia, anayasayı askıya almak istiyor

Satranç Turnuvası'nda Carlsen tek başına
lider

Kütahya'da bıçaklı kavga: 1 ölü

Mısır'da Ulusal Kurtuluş Cephesi 5 aktiviste destek
verdi

04:55Anastasiadis:
'İflasın eşiğinden döndük'

04:09TEM'i kilitleyen yangın

03:09Macaristan'da
5 otoban kar nedeniyle ulaşıma kapandı

02:30Kaza sonrası eylem yapıp yolu
kapattılar

02:17İmralı Adası
açıklarında ceset bulundu

01:30Kastamonu'da otomobil şarampole
yuvarlandı: 3 yaralı

01:10Suriye'de
akan kan durmuyor: 92 ölü

01:08Yemen'de iki kabile çatıştı: 4 ölü,
2 yaralı

01:05Güney
Kıbrıs'ta bankalar iki gün daha kapalı kalacak

00:55Kanada'da renkli nevruz kutlaması
gerçekleştirildi

00:39TEM’de kamyon
yangını trafiği kilitledi

00:34Tartışma bıçaklı kavgaya dönüştü: 1
ölü

00:34Saraybosnalı
müzisyenlerden Suriye halkı için konser

00:26Erzurum'da tüp faciası

00:20Mars keşif
aracı Curiosity, yeniden iş başında

00:16İsyancı lider Djotodia, anayasayı
askıya almak istiyor

00:15Satranç
Turnuvası'nda Carlsen tek başına lider

00:05Kütahya'da bıçaklı kavga: 1 ölü

00:00Mısır'da
Ulusal Kurtuluş Cephesi 5 aktiviste destek verdi

Tüm Haberler

9°C
8°C

YORUM

GÜNDEM

POLİTİKA

MAGAZİN

EKONOMİ

FİNANS

OTOMOBİL

TEKNOLOJİ

EMLAK

SPOR

EĞİTİM

DÜNYA

AB

ORTADOĞU

AVRUPA

AMERİKA

ASYA

AFRİKA

SURİYE

MALİ

AİLE-SAĞLIK

MODA

ÇOCUK

EVLİLİK

ALIŞVERİŞ

KOZMETİK

KÜLTÜR

ETKİNLİKLER

SİNEMA

MÜZİK

KİTAP

TV

KÜRSÜ

FOTOĞRAF

WEB TV

PİYASALAR $ 1.82
€ 2.347 Altın 93.854
Borsa 82766

Arşiv

Türk, Türkiyeli...

12 Mart 2013

HERKÜL MILLAS
HABERLER YORUM

Anayasa'da Türk yerine Türkiyeli
denmesini isteyenlerin iyi niyetle davrandıklarına inanıyorum. Bu kritik alanda
dile getirdikleri böyle “cesur” önerileri için onları takdir de ediyorum. En
başta da dostum Baskın Hoca'yı. Amaçları farklı etnisiteden olan kimseleri
rahatlatmak, bir duyarlılığın üstüne gitmeden bastırılmış kimliklerin önünü
açmak. Bendenize de “Rum” dendiği için de böyle bir öneriyi desteklememi
bekleyenlerin olacağını tahmin ediyorum. Ama bu “Türkiyeli” lafına benim aklım
bir türlü ermedi!

Bu mesele siyaset bilimi, vatandaşlık veya kimlik sorunu değil, bence en
başta bir dilbilim sorunudur. Bu anlaşılmadan sağırlar diyaloğu sürer gider. Her
dilin kendine özgü ifadeleri vardır ve her kelime başka dillere çevrilemez. Bir
örnek yararlı olabilir. Yunanistan'da bastırdığım bir Yunus Emre çevirisinin
önsözünü yazan Türk(iyeli) bir bakanın hamasî yazısını çeviriyordum. Bir
paragraf içinde “kalb”, “yürek” ve “gönül” kelimelerini kullanmıştı. “Öteki”
dilde bu kelimeler yok! Batı dillerinde üç değil bir kelime vardır. Aynı
kelimeyi üç kez kullanırsanız yazı anlamsız ve komik olur. Mecbur oldum,
çevirinin o kısmını kendime göre uyarladım.

Türkçede Kıbrıslı “Rum” denir, bana da. Ama İngilizce konuşurken (resmi
konuşmalarda bile) “Greeks of Cyprus”, “Greeks of Istanbul” deriz; çünkü ne
dediğimizin anlaşılmasını isteriz. Peki, “Türkiyeli” lafını resmi ifade olarak
nasıl çevireceğiz? “Turkish”, “from Turkey”?! Turkish kelimesinin iki anlamı
var: sıfat olarak (Türk'e ait/özgü) ve isim olarak (Türkçe dili). Her ikisi de
isim olan “Türk/Turk”ün karşılığı değil. Bir “Türkiyeliye” vatandaş anlamında
“Nesin?” diye İngilizce sorduklarında –ki bana bu soruyu yüzlerce kere
sormuşlardır– ne diyecek? “From Turkey” cevabı “Nesin?” sorusunun değil
“Neredensin?” sorusunun yanıtıdır. Bu tür bir cevap karşımızdakinin bizim
İngilizce bilmediğimize hükmetmesine neden olacak; ve yine bizim bir “Türk”
olduğumuza karar verecek.

Çünkü içinde yaşadığımız ulus-devletler döneminde bütün dillerde vatandaşlık
kapsamında bir “anlam” ve kelime baş göstermiştir. (Muhtemel ve haklı olarak,
“bize ne İngilizcesinden/gâvurcasından, biz Türkçe ile ilgili bir soruna çözüm
arıyoruz” tepkisine cevap da buradadır.) Seçilen kelime ise çok eskilere uzanır.
Her ülkenin vatandaşları (gramer anlamında) bir sıfatla değil bir isimle
belirlenir. French (Fransız), American (Amerikalı), English (İngiliz) gibi.
“Amerikalı” kelimesi “nereden olduğunu” göstermiyor, vatandaşlığı gösteriyor.
Bir insan Hawai'den olabilir ve Amerika kıtasına bile ayak basmamıştır; yine
Amerikalıdır. Oysa Türkçedeki “Türkiyeli” kelimesi bu anlamı vermiyor. Coğrafi
bir ifade! Hatta isim değil, sıfat. Bu, en açık bir biçimde, bu kelimeyi başka
bir dile çevirmeye kalkıştığımızda belli oluyor; çeviri örneğini de bu yüzden
verdim.

Denecek ki, bu kelimenin (Türkiyeli'nin) isim gibi kullanılmasını
yerleştirelim ve benimsetelim. Bu durumda da dilbilimin “yasaklarıyla”
karşılaşıyoruz: dilin kendi yasaları ve çalışma biçimleri var. Dil, dil
mühendisliğine pek açık değil. Milyonlarca kimseye kelime benimsetmek hiç de
kolay bir iş değil. İnsanların dili dönmez; hele benim dilim hiç dönmüyor. İyi
niyetli bir önerinin, yüzyılların alışkanlıklarına bağlı dilbilimin sınırlarını
aşması zor. “İmkânsız” olmayabilir ama zor. Kaldı ki “Türkiyeli” olan biri
“Türkiye vatandaşı” olmayabilir, mesela Alman olabilir; her “Yunanlı”,
Yunanistan vatandaşıdır, ama bir “Yunanistanlı” Fransız vatandaşı olabilir –
dilin “yapısı” ve işlevi yüzünden. Vatandaşlık adının dışında isteyen “ayrıca”,
tabii ki, kökenini veya başka bir kimliğini dile getirebilmeli. Bu başka bir
konu.

Kaldı ki “Türk” kelimesine tepkili olan birinin “Türkiyeli”ye de tepkili
olması gerekmez mi? Bu derecede aşırı duyarlılıkların çözümünü dilde değil,
başka alanlarda aramak gerek. Vatandaşlık anlamında “Türk” kelimesi bazı
tepkiler doğuruyorsa bunun nedeni kelimenin kendisinde değil, Türk devletinin ve
kısmen toplumunun da uygulamalarıdır. Her vatandaşın geçmişini Orta Asya'ya
bağlamak, başka etnisitelerin varlığını görmezlikten gelmek, hatta bastırmak,
Türkçe dışında başka dilleri yasaklamak veya aşağı görmek, vatandaşlar arasında
dil, din veya köken temelinde ayrımcılık yapmak… Bütün bunlar “Türk” ve
“Türklük” adına yapıldığından tepkiler doğmuştur. Tersi olsaydı, yani “Türk”
kelimesi gerçekten kapsayıcı bir uygulamanın simgesine dönüşmüş olsaydı, yani
yalnız lafta veya Anayasa'da bir cümle olarak kalmasaydı bugün “Türk” kelimesi
sorunlu olmazdı.

Sorunu çözmenin yolu, çok zaman israf edilmesine rağmen, yine anayasal
vatandaşlığın içinden geçiyor. Ama laftan değil, uygulamadan söz ediyorum.
Mesela, okul kitapları, bugün olduğu gibi, “Türk” derken yalnız Sünni
Müslüman'dan, anadili Türkçe olandan, kökeni Orta Asya'da olandan söz ediyorsa
ve en sıradan hak olan anadil için bir mütarekenin imzalanması bekleniyorsa
sorun tabii ki çözülmeyecektir. Hatta Anayasa'ya “Türkiyeli” kelimesini koysanız
da birileri haklı olarak “bu anlamda Türkiyeli değilim” diyecektir!

Vatandaşlık anlamının yerleşmediği yerde, yani vatandaşlar arasında eşitliğin
sağlanmadığı çevrede, dışlayıcı hangi kelimeyi seçerseniz bir süre sonra o
kelimeye tepkiler doğacaktır. Türkiyeli kelimesini kullanıp bağnaz, ayrımcı ve
ırkçı “Türklük” yapılacaksa tabii ki birileri “Türk/Türkiyeli” derken mutlu
hissetmeyecektir. Mutluluk, “demekle” sağlanmıyor; uygulamalardan doğuyor.

Vatana bağlılık da, toplumsal mutabakat da, uyum da uygun uygulamalarla
sağlanır. Çağdaş anlamıyla milletler ve ulus-devletler eşit vatandaşlık
temelinde kurulmuştur. Bu eşitlik pratikte ve uygulama çerçevesinde değil de bir
tasarım olarak kaldığı sürece “kelimeler” çözüm olmayacaktır. Kelimelerin
uygulamada yararı yoktur demedim, ama kelimelerle çözüm arama, öze değinmeyen
aldatmacalar olarak da algılanabilir. Ayrıca astarı yüzünden pahalı
olabilir.

YASAL UYARI:Yayınlanan köşe yazısı/haberin
tüm hakları Feza Gazetecilik’e aittir. Kaynak gösterilse dahi köşe
yazısı/haberin tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz. Bu haber veya yazı
sadece zaman gazetesi tarafından sağlanan RSS verileri kullanılarak
alıntılanabilir.

Sonraki Haber

Bölümün en çok okunan haberleri

Anayasada
bir vatandaş

Suriye’de
geçiş hükümeti sonrası ne olacak?

Sözlük
buhranı

[Yorum
- Yıldız Ramazanoğlu] Camilerde kadının yeri neresi?

[Yorum
- Alin Ozinian] Ermenistan’a ‘bahar’ gelir mi?

Çanakkale
ruhu nedir?

[Yorum
- Alpaslan Kavaklıoğlu] Daha kurumsal ve insancıl bir göç yönetimi

MHP
değişebilir mi?

Kuzey
Irak'taki Türk okulları

Türban
Avcısı'nın Büyük Yalanları

[Yorum
- Ahmet T. Kuru]Türkiye, Suriye ve ‘Amerikan komplosu’

Chavez’in
mirası

Sadeleştirme
hakkında düşündüklerim: Lem'alar

EN ÇOK OKUNANLAR

Kıyamet koparsa diye yiyecek stokluyorlar!

Orijinal belge Veli Küçük'ten çıktı

Bankadan kaçarken Hazine'ye tutuldular!

Macaristan karşısında B planımız yok

Ergenekon, MİT'in 2003 ve 2006 raporlarında

2013 YGS SORU VE CEVAPLARI

Bankalar vicdansızlık yapıyor

TEM'i kilitleyen yangın

Ergenekon, MİT'in 2003 ve 2006 raporlarında

Bankadan kaçarken Hazine'ye tutuldular!

Myanmar'da camiler bile ateşe verildi

Macaristan karşısında B planımız yok

Bankalar vicdansızlık yapıyor

'Akil adamlar' konusunda kafalar karışık

İp üstünde bu ne rahatlık!

'Okul dizileri hem hayalci hem edep yoksunu'

Orijinal belge Veli Küçük'ten çıktı

Kıyamet koparsa diye yiyecek stokluyorlar!

Basın özgürlüğü için çıkarılan yasa, Yargıtaya takılıyor

Enerji çantacıları mercek altında

İsyancıların lideri kendini devlet başkanı ilan etti

Hicabi Kırlangıç ile İran şiiri üzerine

Ege'de 4,5 - Van'da 3,5 şiddetinde deprem

Tazminat konusunu görüşecekler

U-20'de kuralar çekildi

Bahçeli hayatının hatasını yaptı

Chelsea'nin Rus patronu gözaltında

Gazze'ye ambargo kalktı

Barzani Ankara'da

İşte PKK'ya en çok militan kazandıran ülke

İşte İstanbul'un 'olimpiyat sloganı'

Artık sadece Kara, Hava ve Deniz yok

2013 YGS SORU VE CEVAPLARI

İstanbul'a bir de 240 kilometreden bakın

İşte kemiklerinizi korumanın yolları

İçme suyu kullanımı yasaklandı

LAW silahı, Poyrazköy'dekilerle kardeş çıktı

Kaya petrolü fiyatları indirecek mi?

Çıktığı direkten 3 gün sonra indi

Ağaç dalıyla ''define'' arayışı sürüyor

Sami Yusuf: Kabiliyetimle başarılı olmadım

YGS puanınızı hesaplamak için tıklayın

Tatilde yeni trend, Günlüğü 8 TL'ye ailecek tatil yapıyorlar

Kamyon yangını TEM otoyolu trafiğini felç etti

EDİTÖRÜN
SEÇTİKLERİ

EN
ÇOK İZLENENLER

MOBİL
UYGULAMALAR

Süper Lig’in en pahalı 10 futbolcusu

Buz tutan şelalede ölümle dans

Saygun'a, elinden tutarak moral verdi

Timbuktu'yu yakıp Fransa'ya teslim etmişler

Darbecilerin Diyanet oyunu

Sağ bekten forvete giden isim: Drogba

APPLE

Uygulamaları

ANDROID

Uygulamaları

.settings

SİTE
HARİTASI

GÜNDEM

EKONOMİ

POLİTİKA

SPOR

DIŞ
HABERLER

KÜLTÜR

YAZARLAR

YORUM

KÜRSÜ

AİLE-SAĞLIK

TV
REHBERİ

RÖPORTAJ

TEKNOLOJİ

OTOMOBİL

FOTO
GALERİ

SERİ
İLAN

RESMİ
İLAN

TÜM
MANŞETLER

RSS

WEB
TV

İNSAN KAYNAKLARI

MOBİL

CUMARTESİ

CUMA

PAZAR

YENİ
BAHAR

SEKTÖREEL

KİTAP
ZAMANI

ÇİZGİ
YORUM

VİDEOLAR

HABERLER

BİR HABERİM VAR

SINAV
SONUÇ

BALYOZ

CEP

APPLE

ERGENEKON

DİYET

ERDOĞAN

MAAŞLAR

OYUNLAR

ÖRGÜ

DEPREM

PROGRAM

TEKNOLOJİ

YEMEK
TARİFİ

ABDULLAH
GÜL

FENERBAHÇE

GOOGLE

GALATASARAY

OTOMOBİL

BEŞİKTAŞ

TRABZON

IPHONE

SAMSUNG

IPAD

SURİYE

GENELKURMAY

HAVA
DURUMU

MODA

İŞSİZLİK

TEKNOLOJİ

MÜŞTERİ HİZMETLERİ

444 8 555

www.zaman.com.tr © 1998-2012 | Feza Gazetecilik
A.Ş. | Zaman Gazetesi, 34194 Yenibosna, İSTANBUL | Tel: 0212- 454 1 454 Faks:
(0212) 454 14 67