ARŞİV

İSTANBUL

10 oC

SABAH

ÖĞLE

İKİNDİ

AKŞAM

YATSI

VAKİT'E
KALAN SÜRE

26 MART

GÜNDEM

POLİTİKA

EKONOMİ

SPOR

DÜNYA

SAĞLIK

YAZARLAR

AKTÜEL

EĞİTİM

YEREL
HABERLER

VİDEO

FOTO GALERİ

TEKNOLOJİ

SİNEMA

YAZI
DİZİLERİ

KÜLTÜR-SANAT

RÖPORTAJ

YORUM

PAZAR

KİTAP

BASIN
İLAN

Dünya devleri onun peşinde!

Fenerbahçe'de John Terry sesleri!

Birlikte köprüler kuralım

İzmir'den şampiyon geçti

Derbide zafer G.Saray'ın oldu

Bursaspor'un gözü Avrupa'da

Son aşama Kasım'da

Barzani çözüm için Ankara'da

Devlet Bahçeli hayatının hatasını
yaptı

Akiller psikolojik çalışma yapacak

Hatib'e geri dön daveti

Pişmiş tavuğun başına gelmedi

Artık elektronik gözle korunacak

Muhalif komutana füze

Hiç kimyasal aramadık

Atina'ya 'özür güvencesi'

İsrail'de artçı sarsıntı

Papa Türkiye'ye gelebilir

Bagram günahlarıyla teslim

Osmanlı'nın dönüşü

Burma'da 2 cami ve 50 ev yakıldı

Afrikalı lider ülkesinden kaçtı

DHKP-C'ye şafak baskını

Polis canlı bomba peşinde

Terör örgütü yöneticisi Brüksel'de
gözaltında

Mevlevilerin izini süren bir papaz

Dominiken papazı Alberto Fabio Ambrosio Kudüs'te
Müslümanlarla karşılaşıp etkilenince Türkiye'ye geldi ve 10 yıldır Mevlevilik
üzerine araştırma yapıyor.

EMETİ SARUHAN | 16 MART 2013, 16:31

PAZARHABERİ
YAZDIR

Tweet

8 yaşında papazlığı seçen Alberto Fabio Ambrosio, Kudüs'te Müslümanlarla
karşılaşınca çok etkilendiği için Türkiye'ye gelmiş ve yaklaşık 10 yıldır
Türkiye'de yaşıyor. Bu dönem içinde bir yandan okuduğu Türkoloji bölümünde, Sufi
tarihi üzerine doktora yapıyor. Tez konusu için Ankaravî İsmail Rusûhî
Efendi'nin Minhacü'l-Fukara kitabını seçen Ambrosio, 17. Yüzyılda Mevlevilik ve
sema ayinlerinin yasaklanmak istenmesinin sebepleri üzerine yoğunlaşmış.
Ambrosio, 17. Yüzyıl gelenekleriyle 19. Yüzyılın farklı olduğunu, geleneğin daha
sonradan kurulmuş olabileceğini ve günümüzde Mevleviliğin sürdüğünü çok da
söyleyemeyeceğimizi ifade ediyor.

Kitabınızda Ankaravî İsmail Rusûhî Efendi'nin hayatı
üzerinden 17. yüzyılda Mevlevilik tarikatının temel felsefesi ile dervişlerin
adap ve ayinlerini ele alıyorsunuz. İsmail Ankaravi'yi seçmenizin özel bir
sebebi var mı?

Fransız hocam Thierry Zarcone, bir Türkolog ve Türkiye ve Osmanlı ile ilgili
çok bilgili bir insan. Bana doktora için Minhacü'l-Fukara'nın iyi bir kitap
olduğunu söyledi. Başladım ve çalışırken daha önemli bir noktayı buldum. 17.
Yüzyılda sema yasaklanmıştı. Kitabımın ilk bölümlerinde neden yasaklandığı
konusunda delil vermeye çalıştım.

Neden yasaklanıyor?

Vakanüvislere göre, çünkü vakanüvisler ideolojik ve resmi tarihi kuruyorlar,
Osmanlı İmparatorluğu'nun duraklama dönemine girme sebeplerinden biri sufilerin
ritüelleri. Risale-i Koçi Bey'de 'Biz doğru Müslümanlar değiliz. Çünkü sufiler
var. Onlar doğru pratikler yapmadıkları için iyi mümin olmuyoruz. Böylece
siyaset bu hale geliyor ve kazanamıyoruz' diyor. İdeolojik bir şey.

SEMA YASAĞI SARSTI

Yasaktan Mevleviler nasıl etkilendiler?

Felaket gibiydi. Resmi olarak 17 sene boyunca sema yasaklandı. Onlar Yasağ-ı
Bed, kötü yasak diyorlar. Fiili olarak bir sene sonra sema yapmaya başladılar
ama o kadar üzüldüler ki binlerce Mevlevi üzüntüden öldü. Bir Müslüman için
namaz ne kadar önemli bir pratikse, bir Mevlevi için sema da, namazın yanı sıra,
o kadar önemli. Sema yapmazsa üzülüyor.

17. yüzyılda bir Mevlevinin tarikata girişi nasıl oluyor.
Ne tür ritüeller var?

Ankaravi halvetten bahsediyor fakat ne 1001 gün, ne de başka bir gün diyor.
Belli bir zaman halvete giriyorlardı. Demek ki Mevleviler için çile çok önemli
ama gün olarak belirlenmemiş. 17. Yüzyılda biat iki elle sıkma şeklinde
yapılıyordu, sikke ve hırka giyiyorlardı. 17. Yüzyılda bu üç sembol dergaha
girmenin işareti sayılıyordu.

Günlük hayatları nasıldı?

Namaz kılıp ibadet ediyorlardı, onun dışında mutfakta yaşıyorlardı ve her şey
mürşide itaat etmek üzerine kuruluydu. Bir tekkeden bir tekkeye yeni bir bereket
almak için gidebilirlerdi. Bu manevi bir yolculuktu. İzin almadan gidemezlerdi.
Öğleden sonra bir sufi tekkeye giremiyordu. Yolculuklar, tekke ziyaretleri belli
kurallara bağlıydı.

İsmail Ankaravi hazretlerinin özellikle namaza vurgu
yaptığını belirtiyorsunuz. Bunu hem şeriatta olduğu için, hem de dışarıdan gelen
hücumlardan korunmak için yaptığını söylüyorsunuz…

İsmail Ankaravi gerçekten önemli bir şeyh. Çevreye bakıyor, vakanüvisler
sufilere karşılar. Bizim sufi geleneğini kurmamız gerek diye düşünüyor ve
şeriatlı bir gelenek kuruyor. Mevlevi sufiliği anlatırken şeriatlı anlatıyor.
Kitabının konusu da şeriatlı. 'Namazdan hiç ayrılmayın.' diyor. Bunun yanı sıra
sade bir insan değil. Namazdan bahsederken şeriata göre yap diyor ama yorumu
daha manevi. Hac'dan bahsederken Hac'ca git diyor ama manevi Hac'dan da
bahsediyor.

MEVLANA ŞERİATLIYDI

Mevlana bugün bütün dünya tarafından tanınıyor ama bazı
İslam alimleri Mevlana'nın şeriat bağlamından koparılarak sunulduğunu ve sevilen
Mevlana'nın asıl Mevlana olmadığını söylüyorlar. Siz ne diyorsunuz?

Bence iki yorumu birlikte tutmak lazım. Bir Müslüman için Mevlana'yı onun
çerçevesinde anlamak lazım. Mevlevi'nin Müslüman yönünü anladıktan sonra
hümanizm yönünü anlayabiliriz yoksa onun hümanizmi nereden geliyordu? Böyle bir
ayrım çok akıllı bir işlem değil. Diğer yandan Mevlana Müslüman olarak yaşadı
ama açık bir insandı. Bu hümanizmi ve mistisizmi önemli. Sadece eserlerinden
alıntılar yapabiliriz ve bu herhangi birine faydalı olabilir. Bundan da
korkmamak lazım. Yorumları beraber değerlendirmek lazım.

Mevlana üstünde Hıristiyan etkisi olup olmadığını daha iyi
anlayabilmek için Ermeni ve Rum kaynaklarına da bakılmalı diyorsunuz. Hıristiyan
etkisi olduğunu size ne düşündürdü?

Mevlana Sille'ye gidiyordu. Orası Rum manastırıydı. Bence Mevlana'nın
Hristiyanlığı algısı, anlayışı daha hoşgörülüydü o zamana göre. Bunun için açık
biri. Şeriata uyuyor ama demek ki Hıristiyanlığı da biliyordu. Etkilenmiş mi
diye soru sorabiliriz?

Yani bu bir merak üzerinden sorulan bir soru mu?

Bir gün bir yere gidecek Mevlana. Biri ona diyor ki 'Neden oraya gitmek
istiyorsun? Orada çok Hıristiyan var.' Mevlana 'Onlar da dua ediyorlar Allah'a.
Din farklı ama amacı aynı' diyor. Bu ipuçları çok önemli.

MEVLEVİ KALMADI

Mevleviler 17. yüzyıldaki yasaktan mı daha çok etkilendiler
yoksa 1925'tekinden mi?

17. yüzyıldakinden çok etkilenmişler ama 20. Yüzyıldaki yasakta herşey bitti
gibi. Zaten şu andaki Mevleviler gerçek mi?

Gerçek mi derken?

Dış durumu değişti. Tam değişti. Ne kaldı? Belki silsile. Silsile kalırken
bir şeyh müritler var ama 1001 gün çile yok. Eski gelenek yok. Bitti.

Sade ve içten Müslümanları Kudüs'te tanıyıp çok etkilendim

İslam ile ilk ne zaman karşılaştınız?

papaz olmaya karar verdikten sonra İlahiyat okumaya başladım. 2. Sınıfta
İslam'la ilgili dersleri aldım. Hocam da papazdı ama Arapça'sı çok iyiydi.
Hinduizm, Budizm dersleri de aldım. 1996'da genç Dominiken rahipleri olarak
Kudüs'e gittik. O zaman gerçekten yeni bir dünya açıldı bana. Müslümanları
buldum. Kudüs'teyken Hıristiyanlar ya da Yahudilerin tapınaklarıyla ilgilendim
ama en çarpıcı yeni şey Müslümanlığı görmekti. İsrail'de 2 hafta kaldım. Arap
harflerini ilk defa gördüm ve bayıldım. O sade insanları keşfettim. 'Onların
duası gerçek' dedim, kalpten geliyordu. Dönünce başrahibimle konuştum. O da
'Türkiye'ye gitmeyi neden düşünmüyorsun' dedi. 1997'de buraya geldim. İslam'la
Arap harfleriyle ilgilendim. Öbür tarafta Müslüman bir çevrede Hıristiyan
olmakla ilgilendim.

Müslüman bir çevrede Hristiyan olmak nasıl
hissettiriyor?

Güzel bir şey. Bir taraftan daha Hristiyan hissediyorsunuz. Çünkü öteki benim
gibi değil. Okuyorum, araştırıyorum, tanıyorum. Farklılık beni tekrar kendime
gönderiyor. Bir taraftan güzel, bazen de zor.

Hristiyan bir papaz olarak Osmanlı sufi tarihini çalışmaya
başlamanız nasıl oldu?

Papazlığa başladığımda İtalya'daydım. Papazlığa başladıktan sonra 98'de
Strazburg'ta Türkoloji okumaya başladım. Türk Dili, Çeviri, Türk Tarihi, Osmanlı
Tarihi vardı. Yüksek lisansa girince özel bir çalışma için Osmanlı tasavvufu
konusuna girdim. Çünkü daha önce Hıristiyan mistisizmiyle çok ilgilenmiştim. O
zaman bakalım Osmanlı mistisizminde ne var diye ilgilenmeye başladım.

Mevlevilikle ilgilenmeniz nasıl oldu? Önceden bilginiz var
mıydı?

İlk çalışmam Bektaşi ilmihali üzerineydi. Bektaşilik Aleviliğe götürüyor.
Türkiye'deyken bu biraz garip gelebilir diye düşündüm. Mevlevilik daha kabul
edilen bir şey. Hocam da 'Sen burada yaşayacaksın. Daha kabul edilen bir
tarikatı seçsen daha güzel olur' dedi. Atatürk bile Mevleviliği kabul etmiş.
Önce yasaklamış ama sonra Mevlana türbesini açtırmış. Mevlana Türkiye'nin
kahramanı. Herkes tanıyor. Sadece Mevlevilik üzerine çalışmıyorum şu anda.

Başka tarikatlar da mı var?

17. yüzyıldaki sufilik öğretisi ve ayinler üzerine çalışıyorum. Bu kısımlarla
ilgili kitabım da yakında çıkacak. Anadolu'daki bütün tarikatlar, bütün zaviye
ve tekkelerin 17. Yüzyıldaki bir resmini çektim diyebiliriz. Ancak diğerlerini
daha tarihsel olarak biliyorum. Cemaatlerle de ilgileniyorum şu anda.

Başlarda tasavvufu anlamakta zorlandım

Farklı bir dinden olmanız bazı ritüelleri ya da durumları
anlamanız konusunda zorluk yaşamanıza sebep oldu mu?

İlk zamanlarda tasavvufun özünü yakalamak çok zordu. Sistemini anlamıyorsun.
Parça parça anlıyordum. Ama okudukça oturdu. Şimdi gerçekten gururlanmak
istemiyorum ama sistemi baya iyi anladım.

Mevlevihaneleri gezip, Mevlevilerle tanıştınız mı?

İlk zamanlarda çok gezmek istemiyordum, teorik durmak istiyordum. Tarihçi
olarak metin üzerinde çalışıyorum ve görmeye gerek yoktu. İkincisi bugünkü
perspektiflerin, yorumların eskisiyle karışmasını istemiyordum ama bilgi olarak
sağlam bir seviyeye gelince gezmeye başladım. Konya'ya gittim. Bugünkü
Mevlevileri tanıyorum, bazen görüşüyorum. Eskisi bugünkünü ya da bugünkü
eskisini aydınlatabilir.

Peki eskiyle yeni arasında değişen neler var?

Sosyal durumları değişmiş. 1925'ten sonra her şey değişti. Dış durumları
değişti çünkü. Bunun dışında bazı şeyleri hemen hemen aynı.

Ritüeller, ayinler aynı mı?

Mevlevi sema hemen hemen aynı. Ritüelleri 1900'lü yıllardan sonra anlatmaya
başladılar. Şimdi Mevlevilerden bahsederken çileden, 1001 gün çileden
bahsediyoruz. İsmail Ankaravi Minhacü'l-Fukara'sında Mevlevi olmanın nasıl
olduğunu anlatıyor. Halvetten, çileden bahsediyor ama 1001 gün çileden
bahsetmiyor. Diyebiliriz ki 17. Yüzyılda 1001 gün çile geleneği henüz
oluşturulmamıştı.

Tweet

Yasal Uyarı: Yayınlanan köşe yazısı/haberin tüm hakları
Yeni Şafak Gazetecilik A.Ş.'ye aittir. Kaynak gösterilse dahi köşe
yazısı/haberin tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan köşe
yazısı/haberin bir bölümü, alıntılanan köşe yazısı/habere aktif link verilerek
kullanılabilir.

Hastaneye jet izin

GÜNDEM

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun geçtiğimiz günlerde Türkiye'den özür
dileyip Mavi Marmara şehitlerinin ailelerine tazminat ve Filistin'e uygulanan
ablukanın kaldırılması taleplerini kabul ettiğini açıklaması, bölgedeki Türk
yatırımlarının yen...

Son aşama Kasım'da

POLİTİKA

Devlet Bahçeli hayatının hatasını yaptı

POLİTİKA

Bursa mitinginde 'Vur de vuralım' diye tempo tutan kalabalığa 'onun da zamanı
gelecek' diye karşılık veren MHP lideri Devlet Bahçeli'ye hükümetten sert tepki
geldi. Bakanlar Kurulu dün Başbakan Erdoğan başkanlığında 7 saat süren bir
toplantı yaptı. Teröre yöne...

VİDEO

Böyle hakem düşman başına!

RESİM
GALERİ

Genelkurmay Başkanı erlerle karavana yedi

DÜNYA

Muhalif komutana füze

Suriye'de çatışmalar devam ederken, Beşşar Esed'e askeri kanattan ilk
başkaldıran isimlerden olan Özgür Suriye Ordusu'nun (ÖSO) lideri Albay Riyad
Esad'a önceki gün suikast girişiminde bulunuldu. Esad'ın Suriye'nin Deyr'ez-Zor
kentinin Meyadin ilçesinde saldırıya uğradığı bildirildi. Esad'a yakın ka...

SPOR

Tek hedef galibiyet

A Milli Takım, 2014 Dünya Kupası Avrupa Elemeleri D Grubu'ndaki 6. maçında
bugün deplasmanda 3-1 kaybettiği Macaristan'ı konuk edecek. Fenerbahçe Şükrü
Saracoğlu Stadı'nda saat 20.30'da başlayacak karşılaşmayı Sırbistan Futbol
Federasyonu'ndan Milorad Mazic yönetecek. Cuma günü Andorra'yı yenerek mi...

AKİF EMRE

Şam'da bir ölüm, bir tarih dersi

OSMAN ÖZSOY

Haydi şu soruya cevap arayalım?

ABDULLAH MURADOĞLU

PKK'da değişim ne kadar mümkün?

DAHA FAZLA PAZAR HABERİ İÇİN TIKLAYIN

EN ÇOK OKUNANLAR

Son 24 saat içinde Yeni Şafak'ta en çok okunan haberler

Sabra
ve Şatilla'nın evleri semaya uzanıyor

70B

İstanbulluyu
asıl onlara sor

64B

Koreliler
dizilerimize hayran biz onlara

58B

Reha
Erdem: Jîn benim umudum

49B

Mevlevilerin
izini süren bir papaz

34B

RÖPORTAJ

Süreci hızlı bulanlar sürecin dışında kalanlar

Abluka özür gibi önemli

Fransa da G.Kıbrıs gibi şok yaşayacak

YÖK tasarısı bürokratik kontrolü artırıyor

Çözümün adı yetti

Pekin'le kömür ittifakı bizi uçurur

Bize Erdoğan gibi kararlı lider lazım

Akademi Kürt sorununda üç maymunu oynadı

Heyet değişebilir

Vatandaşlık olmasa da olur

Tweets by @yenisafaknews

Osmanlı padişahları notalarla buluştu

Uğur Işılak Osmanlı padişahlarının eserlerini besteleyerek örnek bir
çalışmaya imza attı. Makam-ı Su...

Osmanlı padişahları notalarla buluştu

Uğur Işılak Osmanlı padişahlarının eserlerini besteleyerek örnek bir
çalışmaya imza attı. Makam-ı Su...

YENİŞAFAK

ANASAYFA

GÜNDEM

POLİTİKA

EKONOMİ

DÜNYA

AKTÜEL

SPOR

YAZARLAR

SAĞLIK

TEKNOLOJİ

KÜLTÜR-SANAT

RÖPORTAJ

SİNEMA

EKLER

PAZAR

KİTAP

KURUMSAL

ABONE
FORMU

TEMSİLCİLİKLER

KAMPANYA

İNSAN KAYNAKLARI

REKLAM

KÜNYE

GAZETE
İLETİŞİM

ARAÇLAR

HABER
BANDI

SİTENE EKLE

FAVORİLERE
EKLE

GİRİŞ SAYFASI YAP

YENİŞAFAK MOBİL

R.S.S

FACEBOOK

TWITTER

Bu sitede yayınlanan tüm materyalin
her hakkı mahfuzdur. Kaynak gösterilmeden çoğaltılamaz. © Yeni Şafak