Üye Ol

Üye Girişi

Mobil

29 °C / 19 °C İSTANBULParçalı
Bulutlu

27 °C / 13 °C ANKARAParçalı
Bulutlu

33 °C / 19 °C İZMİRAz
Bulutlu

35 °C / 19 °C ANTALYAAçık

31 °C / 14 °C BURSAAz
Bulutlu

30 °C / 18 °C ADANAParçalı
Bulutlu

24 °C / 12 °C DİYARBAKIRGökgürültülü
Sağanak

27 °C / 12 °C ESKİŞEHİRParçalı
Bulutlu

25 °C / 10 °C KAYSERİParçalı
Bulutlu

22 °C / 15 °C TRABZONParçalı
Bulutlu

Arşivde Ara

TÜRKİYE

EKONOMİ

POLİTİKA

SPOR

DÜNYA

YAZARLAR

HAYAT

SANAT

WEBTV

FOTO
GALERİ

SİNEMA

YORUM

Anasayfa/Yazarlar/Politika/İsrail'e vuramayan Reyhanlı'ya niçin vurur?

13/05/2013|

İsrail'e vuramayan Reyhanlı'ya niçin vurur?

CENGİZ
ÇANDAR
[email-masked]»
Tüm Yazıları

Reyhanlı'daki patlamaları Ortadoğu politikasında 'etkili bir
aktör' olmanın 'kaçınılmaz maliyetlerinden biri' olarak görmek gerekir.

Reyhanlı’da cumartesi günü meydana gelen ve Radikal’in birinci sayfasında
boydan boya ‘Katliam’ manşetiyle yansıtılan olayı, Lübnan, 1975’te başlayan iç
savaştan bir yıl sonra Suriye’nin 25 bin askeri ve istihbarat kuruluşuyla ülkeye
yerleşmesinden sonra çok sık yaşadı. Irak, 2003’teki Amerikan işgalinden bu yana
neredeyse en az iki haftada bir yaşıyor.

Bunun idrakiyle olsa gerek,
kimi yorumlar ‘Ortadoğu’ya hoş geldiniz’ başlığını kullanmışlar.

Olayın
bir yönü öyle. Daha önce bir vesileyle –Cilvegözü Sınır Kapısı’nda tam üç ay
önce meydana gelen patlama üzerine- bu köşede belirtmiş ve mealen şu tespitte
bulunmuştuk: “Suriye dosyasına dahil olursanız Suriye de sizin içinize girer.”

Buradan, sakın, “Suriye konusunda yanlış yapıldı. Türkiye, Suriye’den ve
Ortadoğu’dan uzak durmalıydı” şeklindeki bozguncu ve Soğuk Savaş dönemi
statükoculuğunu benimsediğim sonucu çıkmasın. Türkiye, Suriye’ye ilişkin bir
dizi yanlış yapmış olmakla birlikte, bunun alternatifi, Suriye’den ve
Ortadoğu’dan ‘uzak durmak’ asla değildi.

Bu nedenle, Reyhanlı’daki
patlamaları ve şimdiye dek herhangi bir benzeri olayda görülmemiş yükseklikteki
can kaybını, Ortadoğu politikasında ‘etkili bir aktör’ olmanın ‘kaçınılmaz
maliyetlerinden biri’ olarak görmek gerekiyor.

Bu, tatsız bir gerçek ama
maalesef böyle. Böyle bir maliyetten uzak kalmak için Türkiye’nin Suriye’de olan
bitenlerden uzak durması gerekmez miydi?

Hayır, bu mümkün değildi.
Türkiye’nin ulaştığı gelişme düzeyi ve uluslararası sistemin içine girdiği
kalıp, Ortadoğu’da ‘etkili bir aktör’ olmaktan öteye ona bir şans tanımıyordu.
Bu da kaçınılmaz idi.

Hal böyle olunca, bundan sonrası ‘o rolü’ nasıl
oynayacağınıza bağlı. Türkiye’nin bu rolü oynarken yanlışlar yaptığı görülüyor.
Bununla birlikte, bu rolü ‘hatasız’ oynamanın formülü de ortada yok.

Faili ortada

Reyhanlı patlamalarına dönersek, bunun
yapıldığı yere, yöntemine ve zamanlamasına bakıldığında, ‘faili’ni tespit etmek
pek zor olmasa gerek; elbette ki Suriye rejimi. Bu cins patlayıcı yüklü
arabalarla yüksek can kaybına yol açacak eylem türünün, -Lübnan’da yaşamış
olanlar gayet iyi bilirler- Suriye’nin ‘özel uzmanlık alanı’ olduğu bilinir.

Reyhanlı, Cilvegözü Sınır Kapısı’na abartmalı bir benzetmeyle bir taş
atımlık uzaklıkta. Şehir merkezi, Özgür Suriye Ordusu ve İslamcı direniş
gruplarının cirit attığı bir yer haline gelmiş durumda. Bir hafta önce Şam
merkezi, rejimin iddiasıyla kimyasal silah merkezlerini hedef alan İsrail
bombardımanı sonucu sarsılmış. Türkiye Başbakanı Tayyip Erdoğan, Suriye’nin
kimyasal silah kullandığının tartışılmaz bir gerçek olduğunu ilan etmiş,
kimyasal silah kullanımını ABD için aşılması yasak ‘kırmızı çizgi’ olarak
bildirmiş olan Obama ile görüşmeye Washington’a gidiyor. Giderayak, bir Amerikan
televizyonuna ABD’nin Suriye’de ‘uçuşa yasak bölge’ ilan etmesini
destekleyeceğini de belirtmiş. Bütün bunlardan sonra, Reyhanlı’daki olayın
arkasında kim var sorusunu sormanın ne kadar anlamı olabilir?

Zaten ilk
tepkilerinde Başbakan Tayyip Erdoğan hariç, Türkiye’nin yetkilileri, adresi
bulmuşlar. Başbakan, Reyhanlı’yı Kürt sorununa ilişkin ‘çözüm süreci’ne yönelik
bir ‘provokasyon’ nitelemesiyle tuhaf ve ilgisiz bir değerlendirmede bulundu.
Belki de mahsus öyle yaptı; bilinmez. Ama İçişleri ve Dışişleri bakanları adresi
gösterdiler.

İçişleri Bakanı “Olayın faillerinin tespitiyle ilgili
çalışmalar büyük oranda tamamlanmıştır. Saldırıyı düzenleyen örgüt ve
mensuplarının Suriye’deki rejim yanlısı El Muhaberat örgütüyle bağlantılı
oldukları belirlenmiştir... Menfur hadisenin Suriyeli sığınmacılarla, Suriye
muhalefetiyle ilgisinin olmadığı kesindir” dedi.

Adresi
doğru belirleyen ama sorunlu bir açıklama bu. ‘Suriye’de rejim yanlısı El
Muhaberat örgütü...’ Böyle bir ‘rejim yanlısı örgüt’ yok. El Muhaberat,
Suriye’de rejimin belkemiği olan resmi istihbarat kurumunun adı. Menfur
hadisenin ‘Suriyeli sığınmacılarla, Suriye muhalefetiyle ilgisi olmadığı
kesindir’ tespiti de yanlış. Tabii ki onlarla ilgisi var. Hedef Türkiye ama
Türkiye, Suriye muhalefetine ev sahipliği yaptığı ve Suriyeli sığınmacıların
cenneti olduğu için hedef.

Nitekim, Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu,
“Hiçbir gerekçe Türkiye’ye sığınmış masum insanları hedef göstermeyi mazur
kılmaz. Bu bir insanlık suçudur” sözleriyle İçişleri Bakanı’nın tam tersi yönde
bir değerlendirme yapmış oluyor.

Davutoğlu’nun şu sözleri, Reyhanlı
saldırısının ardında niçin Suriye olduğunu ve hedefin Türkiye olarak seçildiğini
anlatıyor:
“Kritik bir aşamadayız. Tam Suriye konusu diplomatik bir ivme
kazanmıştı. Bunu da biz sağladık. Sonra bu ivme üzerine bütün bölge, Avrupa ve
ABD ile bir çaba içine girilmesini sağladık. Bu ivme üzerine Kerry’nin Rusya
gezisi zemin buldu. Bugün her şey Putin’in Başbakan Erdoğan’la görüşmesinde
gündeme getirdiğimiz formül üzerinde şekilleniyor.”

Davutoğlu’nun bu
değerlendirmesi kısmen isabetli. Ama kısmen. Kastettiği, bir yıl önce Cenevre’de
Rusya’nın katılımıyla, Suriye’de bir ‘geçiş yönetiminin kurulması’ üzerinde
sağlanan mutabakat. Ama Rusya ile Türkiye ve ABD bunu farklı yorumluyorlar.
Türkiye ve özellikle desteğindeki Suriye muhalefeti, bunu ‘bir kısım Baas’lı ile
olabilir ama Esad’sız geçiş’ diye yorumlarken, Rusya, ‘Esad’sız geçiş’ diye
anlaşılmaması gerektiğinin birkaç kez altını çizdi. Diyelim ki John Kerry ile
Sergei Lavrov tam da bunu görüştüler ve Erdoğan ile Obama bunu görüşecekler; o
takdirde, Reyhanlı saldırıları, başta Türkiye’ye olmak üzere ‘çok yönlü bir
mesaj’ olarak anlaşılabilir.

Şam’ın mesajı

Saldırı, Şam rejiminin krizi kendi toprakları dışına taşıma yeteneğini ortaya
koyduğu gibi, Rusya’ya ‘Esad’sız geçiş olmaz’ tezinde ABD’ye ve Türkiye’ye karşı
direnmesi için ‘kopya’ veriyor.

Türkiye’ye ise ‘caydırıcı’ bir mesaj
ilettiği apaçık. “Her an seni istikrarsızlığa sürükleyebilecek bir pervasızlığa
sahibim” demiş oluyor. Böyle davranmak için nereden cesaret alıyor?

Türkiye iç siyasetinin kutuplaşmasından. ‘Çözüm süreci’nin devreye girebileceği
yer burası. AK Parti ile ana muhalefet CHP ve MHP öyle bir kutuplaşma yaşıyor ki
Reyhanlı ve benzer olaylar bunu derinleştirmeye aday. Bahçeli’nin açıklamasına
bakılırsa öyle de oldu. Şam’ın hesabı tuttu.

İkincisi, Şam, tıpkı Obama
yönetimi gibi Türkiye’nin Suriye’ye herhangi bir eylemi karşılığında Suriye’ye
askeri müdahale gibi bir niyet taşımadığını görüyor. “Gereken karşılık
verilecektir” gibisinden bir retorik, bir Türk savaş uçağının 2012 yazında
Suriye açıklarında Akdeniz’de düşürülmesinden beri sürüyor. Benzer demeçler
Reyhanlı sonrasında da verildi.

Türkiye’yi provoke edip ‘gürleyip
gürleyip yağamayan’ bir bölge aktörü olarak göstererek, Şam rejimi, Türkiye’nin
karizmasını, bölge çapında çizmeyi de hesaplıyor olmalı.

Elbette,
‘serinkanlılığı yitirmemek’ ve ‘provokasyonlara gelmemek’ gerekli. Ama
Reyhanlı’nın ‘faili olarak’ saptanmasından sonra, Suriye’ye, ‘serinkanlı’ bir
biçimde ve ‘provokasyonlara’ gelmeden ‘nasıl bir karşılık vermek’ gerekecek?

Bunu, bugün bilen olduğunu sanmıyorum.

Şam da sanmadığı için
Reyhanlı benzeri olayların tekrarlanması maalesef ihtimal dahilinde. Suriye,
‘İsrail’i dövemediği’ için ‘Türkiye yumuşak karnı’na vurmayı seçmiş
görünüyor.

Takip et:
@radikal

Yazarın Son Yazıları

Türkiye
için Suriye'de zor dönem (2)20.05.2013

Türkiye
için Suriye'de zor dönem19.05.2013

Reyhanlı'nın
hesabını sormak...17.05.2013

Tayyip
Erdoğan, Obama'dan ne beklememeli?15.05.2013

Kuzey
İrlanda'dan Güney Afrika'ya (7)12.05.2013

Kuzey
İrlanda'dan Güney Afrika'ya (6)09.05.2013

Kuzey
İrlanda'dan Güney Afrika'ya (5)08.05.2013

Kuzey
İrlanda'dan Güney Afrika'ya (4)06.05.2013

Kuzey
İrlanda'dan Güney Afrika'ya (3)05.05.2013

Kuzey
İrlanda'dan Güney Afrika'ya (2)04.05.2013

Tüm "CENGİZ ÇANDAR" haberleri için tıklayınız »

**Yazarın isteği üzerine yazılarının
altına yorum yapılamayacaktır.

ADnet

Siz
de reklam verin

FOTOĞRAF GALERİ
Tümü»

Siyasetin
twitter karnesi

TBMM'de
çok eşlilik kavgası!

TBMM
Başkanı Çiçek ve heyeti Anıtkabir'i ziyaret etti

Taksim'deki
kısa törene CHP tepkisi

POLİTİKA YAZARLARI
Tümü»

AKİFBEKİKemal Bey'i bitirme planıKılıçdaroğlu'nu, habire yaş tahtaya bastırıyorlar. Sonuncusunda,
başına nasıl bir gaile açtıklarını ibretle izledik.

EYÜPCANKim daha ırkçı yarışmasıSpor Bakanı
Suat Kılıç çok güzel bir adım attı. Dün, Galatasaraylı futbolcu Didier Drogba ve
Fenerbahçeli futbolcu Webo ile yemekte bir araya geldi.

KORAYÇALIŞKANLook at the Tabela: AKP 2, CHP O Dış
politika konusunda AK Parti'nin her yaptığının yanlış olduğunu anlatan bir
partinin dış politika uzmanları bu kadar kolay bir golü nasıl
yedi?

AHMETİNSELUludere, Reyhanlı ve sorumsuzluk politikasıİktidar
partisi olayın sorumlularının tespit edilmesini istemediği için rapor,
yapılanların üzerini bir sis perdesiyle kapatmaya çalıştı.

MURATYETKİNBu, Davutoğlu'nun dış politikası mı?İzlenen Suriye politikasının da bütün dış politikanın da sadece
Davutoğlu'nun eseri olduğunu söylemek mümkün değil. Bu, Erdoğan'ın dış
politikasıdır.

Açılış
Sayfam Yap

Sıkça
Sorulan Sorular

Basın
İlan Kurumu İlanları

İletişim

Künye

Reklam

Üye
olun

Radikal
Index

Senden
Haber

Blog

Kitap

WEBTV

Foto
Galeri

Hayat

Sanat

Türkiye

Ekonomi

Politika

Spor

Dünya

Yorum

Yazarlar

Radikal
İki

Sinema

Son Dakika

Haberler

Başa Dön

İnternet baskısında yer alan tüm metin, resim ve benzeri içeriğin hakları
Hürriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş'ye aittir. Hiçbir şekilde basılı ya da
elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.) kaynak gösterilse bile izin alınmadan
kullanılamaz.

Radikal
Mobil