16 Temmuz 2013, Salı

Siyaset

RSS

Ara

Ana Sayfa

Son
Dakika

Gündem

Ekonomi

Finans

Dünya

Siyaset

Magazin

Yazarlar

Galeri

Milliyet • tv

Tümü

Ana
Sayfa

Son Dakika

Yazarlar

Video

Foto Galeri

Alışveriş

Araba

Astroloji

Bebek
Çocuk

BİK

Bilgi
Yarışması

Blog

Cadde

Cafe

Cumartesi

Çizerler

Dizi

Dünya

Ege

Eğitim

Ekler

Ekonomi

Fırsat

Finans

Gündem

Hamilelik

Hava
Yol

Hayat

Kadın

Kariyer

Kişisel
Bakım

Kitap

Konut -
Emlak

Kültür -
Sanat

Magazin

Ramazan

Moda

Mutfak

Otomobil

Oyun

Pazar

Sağlık

Sinema

Siyaset

Spor

Tatil

Teknoloji

Tv

Video

Vefat

Arşiv

Bülten

İletişim

Mobil

RSS

Üyelik

Siyaset Ana Sayfa

Milliyet
Gazetesi'nde Siyaset

Siyaset
Yazarları

12 Temmuz 2013 - 02:30

Milliyet.com.tr
»

Siyaset Ana Sayfa »

Siyaset
Yazarları »

Güneri Cıvaoğlu

«
Yazarın Önceki Yazısı

Yazarın
Sonraki Yazısı »

Fetva, darbe, demokrasi...

0

Güneri Cıvaoğlu
[email-masked] Tüm Yazıları »

MISIR‘daki darbe “İslam ve demokrasi birlikte olabilir mi” tartışmasını bir kez daha gündeme
taşıdı.
“Olabilir” görüşündekiler “Türkiye modelini” örnek gösterirler.
Burada “basmakalıp”
kolaycılığa dikkat.
Türkiye Cumhuriyeti “İslam devleti” değildir.
“Laik
devlettir.”
Türkiye ulusunun yüzde 99’undan fazlasının “Müslüman” olması bir şeydir, “laik devlet” başka şey.
En
net tanımıyla devlet ve din işleri ayrılmıştır.
Hukuk ve devletin işleyişi
TBMM’nin
çıkardığı “insan ürünü” yasalara ve onun da üstünde olan Anayasa’yla düzenlenir.
İslam devleti olsaydı, Anayasa’da
“şeriat” referansı yer alırdı.
İşte bu “nokta/fark” netamelidir.
İslam
alimlerinin, şeriat kaynakları referanslı “fetvaları” devreye girer.
Modern
hukuk düzeninin Anayasa ve yasa maddeleri referanslı “fetva” olmaz.
Mısır örneğine dönelim...
Taha Akyol bu durumu çok güzel açıklamış. (Hürriyet 11
Temmuz... Yorumum, Akyol’un amacıyla örtüşmüyor olabilir.)
Yansıtıyorum:

Mısır’daki darbe için İslam-Arap dünyasında iki fetva yayınlandı: Ezher Şeyhi Ahmed
et-Tayyib hem darbecilerin vitrininde yer aldı hem darbeyi onaylayan fetva
yayınladı.
Buna karşılık, başka bir tanınmış âlim Yusuf El Kardavi darbeye
karşı çıkan ve Mursi’nin desteklenmesini isteyen bir fetva yayınladı.
Hangisi
doğru? Ben ikisini de önemsemiyorum, çünkü olaya fetva değil, demokrasi
açısından bakıyorum.
Ayrıca biliyorum ki, “uçsuz bucaksız bir deniz” olarak
tanımlanan fıkıhtan şu veya bu yönde siyasi bir fetva için gerekçe bulmak zor
değildir.

ABDÜLHAMİT’E KARŞI
İttihatçılar Abdülhamid’i devirmek
amacıyla, Meclis kararının yanında bir de kamuoyunu ikna etmek için fetvaya
ihtiyaç duymuşlardı. Özetle:
“Din kitaplarını yaktıran zalim bir hükümdarı
tahttan indirmek caiz midir?
El cevap: Caizdir.”
Fetva yazılırken “Din
kitaplarını yaktırdı mı?” diye araştırma yapılmazdı. Evet Abdülhamid bazı hadis
kitaplarını toplattırıp yaktırmıştı. Zira İngilizler ve Arap milliyetçileri
hilafetin Araplarda olması gerektiği yolunda eski fakat uydurma bazı hadisleri
kullanıyorlardı. Bu, Osmanlı devletine karşı bir psikolojik savaş saldırısıydı.
Abdülhamid de bu kitapları yaktırmıştı.
Pozitivist Jöntürkler din kitaplarını
savunmak için İslamcı Abdülhamid’i indirmişlerdi!
Fetva, böyle
‘kullanılabilir’ bir şeydir.

İSLAM VE DARBE
Teknik açıdan önemli olan, “fetva”ların
“olay araştırması” yapılmadan yazılmasıdır; bağlayıcı da değildir. Soyut bir
isimle soyut bir soru sorulur, soyut bir cevap verilir, ama somut bir siyasi
olayda “fetva” olarak kullanır bu cevap.
Onun için siyaseten istenilen yönde
fetva üretmek mümkündür. Elbette mümin bir insan itikat ve ibadet konularında
din bilginlerine fetva sorabilir; bu tabiidir. Ama siyasi konularda fetvaları
çok önemsememek gerekir.
Mesela, İslamiyet’i ihya etmek niyetiyle yapılan
bir askeri darbeyi düşünün: Pakistan’da halkın serbest oylarıyla iktidara gelen solcu
Zülfikar Ali Butto’yu, “iç savaşı önlemek” ve “kanunları İslamileştirmek”
gerekçesiyle 1977 yılında deviren İslamcı General Ziya ül Hak’ın darbesi?...
O zaman Milli
Görüşçülerimiz pek sevmişlerdi bu generali!
Bu darbe yüzünden mezhep ve
içtihat farkları keskinleşecek, çatışmalar çıkacak, Pakistan kaosa
sürüklenecekti. “Medine’den Lozan’a” adlı kitabımda anlatmıştım bunu.

DEMOKRASİ KOLAY MI?
İslam dünyasında ve genelde Asya ile Afrika’da yeni bir “siyasi meşruiyet” anlayışına ihtiyaç
olduğu açıktır. Artık fetvalara, dini referanslara, yahut pozitivist ideolojik
kavramlar değil, açıkça “milli hâkimiyet, halk hâkimiyeti, hür seçimler, sandık”
gibi seküler ve demokratik kavramlara dayalı bir meşruiyet anlayışı
gereklidir!
“Türkiye baharı” 1950’de gerçekleşti, nice krizler, sıkıntılar yaşadık... Çok mesafe aldık ama
demokrasimizin hâlâ sorunları var.
Arap dünyasının “bahar”ı ise çok yeni,
kim bilir nice krizler, sıkıntılar yaşayarak gelişecek!
Batı’da da demokrasi
çok büyük sıkıntılarla gelişmişti.
Demokrasiden başka yol yok, aklın gereği
bunu kavrayıp mesafeyi kısaltmak, uzlaşmacı ve ılımlı davranışlarla krizleri
yumuşak geçirmektir. İnşallah...

ILIMLI DEMOKRASİ OLMAZ
TÜRKİYE modeline bakarak
batı bir “ılımlı İslam/ılımlı demokrasi” teorisi kurmayı denedi.
Arap Baharı
bir “deneme laboratuvarı” gibiydi.
“Demokrasi mayasını çalalım, tutar mı bakalım”
deneyiydi.
Bütün içtenliğimle İslam aleminde demokrasi mayasının tutmasını
diliyorum.
Ama...
“Biraz Müslüman” gibi bir anlamsızlığın “ılımlı İslam
demokrasi tanımının” da yere sağlam basan teori olduğu görüşünde değilim.

Demokrasi hele “+ demokrasi” ya da “ileri demokrasinin” kendini dayattığı
21’inci yüzyılda tektir ve evrenseldir.
“Birazı” ya da “ılımlısı” olmaz.

Bunun için de devlet temelden çatıya “laik” modelde yapılanarak
yükselmelidir.
Başbakan Erdoğan da “Arap Baharı” sürecindeki Kuzey Afrika
ülkelerine yaptığı gezilerde “laik devlet” gereğini vurgulamıştı.

........................
“Laik devletin” müellifi Atatürk’e bir kez daha
teşekkürlerimi sunuyorum.

Yazarın Diğer Yazıları

Meydanlar
ve Bursa Nutku-

Tarihin
talihi-

Ilımlı
İslam’da domino taşları-

Laik
Türkiye ve Müslüman Kardeşler-

Erken
seçim-

Darbenin
anatomisi-

35’inci
madde ve Mısır-

İkinci
anadil ‘mizah’-

Sivas
93-

Cumhurbaşkanlığı
düğümü-

Tümü
»

Siyaset Manşetler

Sahte resimlere sahte bakan
imzası

AK Partili vekilin şaşırtan PKK
çıkışıYorumlar
(7)

Arınç’tan tepki Sapan’dan
özür

Bilim ve siyasetin ‘Işıklı’
ismiydi
Yorumlar (3)

Yazarlarda Ara

A.
Can NizamoğluA.Nilgün Aktaş / NLP Uzmanı &
Profesyonel Yaşam ve İlişki KoçuAbbas
GüçlüAbdullah AndsoyAcun IlıcalıAfşın
YakuboğluAhmet TalimcilerAli
EyüboğluAli Nail KubalıAli
PerşembeAli Tufan KoçAnibal GüleroğluArif
ŞahinArzu Bıyıklıoğlu NLP Uzmanı ve Yaşam
KoçuAslı AydıntaşbaşAslı PelitAslı PerkerAsu MaroAtilla GökçeAv.Suat YurdsevenAyşe Gökçe
SusamAyşegül SönmezAziz KediBanu ŞenBarış KuyucuBarış
YengiloğluBaşak DemirizBaşak
PirtiniBegüm YaraşBejan MaturBekir Özgür
AybarBekir SaçarBertan KayaBilal MeşeBilal MeşeBilgin
GökberkCadde'deki HayaletCADDE'NİN
HAYALETİCadde'nin PatisiCan
DündarCem DizdarCem
MumcuCem ŞengülCemal
ErsenCemal SaydamCengiz HortoğluCeren
ŞehirlioğluCilt Hastalıkları Uzmanı Dr. Betül
ŞengörÇağdaş ErtunaÇağlayan BilgenÇetin
AltanÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr.
Anıl YeşildalDefne AlphanDefne
Aruoba AkpınarDefne SamyeliDeniz SipahiDerya
SazakDevrim SevimayDilara KoçakDilek
GappiDilek KurbanDiyetisyen Nil Şahin GürhanDiyetisyen
Özlem Sert AydınDoç. Dr. Murat
BaşDoğan HakyemezDoğan HeperDr. Ahmet
SÜMENDr. Barış ÇakırDr. Devrim GÜRSOYDr. Erkan
ALDEMİRDr. Hasan İnselDr.
İsmail AĞARDr. Mehmet Öztürk /Aile
HekimiDr. Özge KüçükerdönmezDr. Serkan ÖZTÜRKDr. Tanju
SürmeliDr.Başak DemirizDr.Eser
AlptekinDÜŞÜNENLERİN DÜŞÜNCESİDyt. Kübra YılmazEce
TemelkuranEcz. Bilge KARATAŞEcz. Fidan PESENEDA
TAŞPINAREdiz SırapınarEge
DÜNDARElif AktuğEmin
YeğinboyErcan AkyolErcan GüvenErdal İzgiErdal SidarErdem KoçErdinç YumrukayaErdoğan
SağlamErdoğan ŞenayErkan AyraçErkan
ÖncelErkan SevinçErol YaraşErsin SüzerFabian TorresFatih
TürkmenoğluFatoş KarahasanFerhan
İstanbulluFethi HeperFevzi AksoyFeyzi
HepşenkalFikret BilaFiliz AygündüzFizyoterapist ve
Pilates Uzmanı Ceyda GörücüFuat
ErcanFuat KeymanGamze ÜnsalGani MÜJDEGökhan TüreGökmen
AytaçGözde YenerGüçlü BerkGülsin
HARMANGülüm DağlıGüneri CıvaoğluGüngör
UrasGünseli ÖnalHacer
YeniHakan KırkoğluHamdi TürkmenHarun
UysalHasan CemalHasan
İnselHasan PulurHaslet
SoyözHidayet TürkoğluHilmi GültayHurşit
GüneşHülya Alkanİbrahim Akbulutİlber
Ortaylıİpek Durkalİpek Yezdaniİrem
Erdilekİsmail ÖzelçinlerJhon
TravoltaKadir ÇetinkayaKadir
Onur DinçerKadri GürselKemal
BiçerKemal ÖnderoğluKozmetisyen Nesrin SürerLevent
KalkanLevent KöprülüMakyaj Uzm. Füsun YILDIZMehmet
ÇiftçiMehmet DemirkolMehmet TezMehmet
TezkanMehveş EvinMelda Narmanlı ÇimenMelih
AşıkMelis AlphanMelis
ÖzelMelissa P.Melodi
TürkiliMeltem MazıcıMenderes ÖzelMeral
TamerMeriç KöyatasıMetin MünirMetin TokatMetin UyarMikdat
KadıoğluMirgün CabasMithat SancarMr. Son
DakikaMuha1 Muhittin
AkbelMurat BozokMurat DokurMurat Fevzi
TanırlıMurat ÖzkenMurat SabuncuMustafa
AnıklıMustafa DenizliMustafa YılmazMümin
SekmanNagehan AlçıNail GüreliNaim
DilmenerNazlıcan GöksuNecmi
KepçetutanNefes ve Yaşam Koçu Sibel
KavunoğluNevzat AkdereNevzat
DindarNil KuralNur
BaşnurNuray MertOğuz
AkdenizOğuz ÇetinOğuz ÖrnekOktay
GökdemirOlcay Gülgün KaraoğluOp. Dr. Güncel ÖztürkOp. Dr. M. Ali
YANIKOp. Dr. Onur ÇukurluoğluOp. Dr. Ziya ŞaylanOrhan
MiroğluOrhan UlucaOsman ŞenherOsman
UlagayOzan AkarıÖzden KaptanlarÖzgür
KaynarÖzgür ŞefPARTİ
AJANIPelin BatuPelin
ÇiniProf. Dr. E. Murat TuzcuProf. Dr. Erdinç YeldanProf. Dr.
Murat EMİROĞLUProf. Dr. Nurettin
LÜLECİProf.Dr. Erdem YeşiladaPsikolojik Danışman, Pedagog Sinan ÇağıranPUCCA
-R.Hakan KırkoğluResul BUKSURRıdvan
DilmenRıza TürmenSabanur KıraçSabetay
VarolSaç Tasarım Uzm. Şahin KÖRSami KohenSedat ErginSefa KarahasanSelçuk
DereliSelva DemiralpSemih İdizSenad OkSerdar KelleciSerdar
SarıdağSerdar SarıdağSerfiraz ErgunSerhat
AyanSerkan ArmanSerpil ÇevikcanSerpil
YılmazSezin SivriSina KoloğluSinema
EditorSongül HatısaruSpor Eğitmeni Mustafa ÇİLEKSpor
Magazin KöşesiSüleyman AteşSüreyya ÜzmezŞebnem
BURCUOĞLUŞule YücebıyıkŞükrü
AndaçTaha AkyolTanla
BilirTayfun DevecioğluTijen
MergenTolga AkyıldızTunca BenginTurgut
ÇelikTülin ŞahinUğur
DündarUğur İşvenUğur
MelekeUlaş GürşatUmutsuz İş KadınıUzay
GökermanUzm. Dr. Aysun TEKELİUzm. Dyt. Ahmet GÜRAPAYDINUzm. Dyt.
Aylin YILMAZUzm. Dyt. Leyla
TEVFİKOĞLUUzm. Dyt. Nursel AnılUzm. Dyt. Şule İSKENDERUzm. Psikolog,
Psikoterapist Ruşen Nur ArıkanUzman Estetisyen
İlknur ÇİZİKUzman Fizyoterapist Seher
ARSLANUzman Pedagog Sevil YavuzUzman Psikolog İlknur YILMAZÜmit
AvcıVedat MilorVedat
ÖzdemiroğluYael ProfetaYalvaç
UralYaman TörünerYaprak ArasYaprak
ÖzerYaşam Koçu ve Evlilik Danışmanı Yeşim Varol
ŞenYaşam Koçu ve NLP Pratisyeni Elif
AlptekinYavuz KaramanYavuz KocaömerYeliz Aras
ÇelikelYurtdışı Turları Uzmanı Sarp
ÖzkarYusuf KobalZeynep MiraçBul

Yazarlar

Fikret
Bila Balyoz
davası ve YAŞ kararları

Güneri
Cıvaoğlu Meydanlar
ve Bursa Nutku

Siyaset Blogları

Mısır
patlağı...Erdoğan Şahin14.7.2013

Az yaşa çok yaşaEmine Pişiren
10.7.2013

Yeşil Burun AdalarıOKAN YASAN
15.7.2013

BKP ve AKPErgon Uluses
13.7.2013

Sen de Milliyet Blog Yazarı ol!

BİLGİ
YARIŞMASI

"Memoli" namıyla tanınan ünlü kimdir?

A
Mehmet Ali
Erbil

B
Mehmet Ali
Alabora

C
Mehmet Ali
Yılmaz

D
Mehmet Ali
Birand

ANA
SAYFA

SON DAKİKA

YAZARLAR

VİDEO

FOTO GALERİ

ALIŞVERİŞ

ARŞİV

ARABA

ASTROLOJİ

BEBEK
ÇOCUK

BİLGİ
YARIŞMASI

BLOG

CADDE

CAFE

CUMARTESİ

ÇİZERLER

DÜNYA

EGE

EĞİTİM

EKONOMİ

FİNANS

GÜNDEM

HAVA
YOL

HAYAT

KADIN

KARİYER

KİŞİSEL
BAKIM

KİTAP

KONUT -
EMLAK

KÜLTÜR -
SANAT

MAGAZİN

RAMAZAN

MODA

MUTFAK

OTOMOBİL

OYUN

PAZAR

SAĞLIK

SİNEMA

SİYASET

SPOR

TATİL

TEKNOLOJİ

TV

YORUM

GAZETE

BÜLTEN

İLETİŞİM

KÜNYE

MİLLİYETEMLAK.COM

MOBİL MİLLİYET

REKLAM

SİZDENSİZE

AÇILIŞ SAYFASI YAP

FAVORİLERİME EKLE

KAMPANYA
SÖZLEŞMESİ

RSS

SİTENE EKLE

©Copyright 2013 Sitemizde yayınlanan haberlerin telif hakları gazete ve haber
kaynaklarına aittir, haberleri kopyalamayınız.