Aboneler
İçin E-GazeteOlaylar
GörüşlerOkurun SeçimiBelge ArşiviAramaReklamİletişimEnglish

27 Eylül 2013,
CumaSon
Güncelleme: 02:57

Ana Sayfa

Yazarlar

Siyaset

Türkiye

Dünya

Ekonomi

Kültür-Sanat

Çizerler

Spor

Yaşam

Bilim-Teknik

Sağlık

Çevre

Eğitim

Gezi

Kitap

Dosyalar

Söyleşi

Otomobil

Piyasa

Çalışma
Yaşamı

Tarım

TV
Rehberi

Astroloji

Foto
Galeri

Video Galeri

Bir
garip firar

Yolsuzluk
madeni

Musa
Kart'ın çizgileriyle günün yorumu

Beşiktaş'a
cezaya twitter'dan tepkiler

KİTAP

Üye
Girişi

Kullanıcı adı:

Şifre:

Şifremi
Unuttum

Yeni Üyelik

Portal ve Gazete Üyeliği Birlikte

Sadece
Portal Üyeliği

Yeni
Üyelik

Portal
ve Gazete Üyeliği Birlikte

Sadece Portal Üyeliği

1980 Sonrası Türkiye'de Popüler Roman

Veli Uğur "1980 Sonrası Türkiye'de Popüler Roman"da son otuz
yıldır okulların ilgisiyle gelişen, çoğalan, çoksatanlar listelerini oluşturan
popüler romanları inceliyor, akademik açıdan sınıflandırıp eleştirel gözle
değerlendiriyor.

Metin
Celal

Tweetle

@cumhuriyetgzt adlı kişiyi takip et

12 Eylül 1980 Askeri Darbesi yayıncılık dünyası için Türkiye’de yeni bir
başlangıç oldu. Askeri darbe ile siyasi ya da kültürel misyonla yayıncılık yapan
yayınevlerinin ve Anadolu’daki kitapçıların birçoğunun kapanması ile
yayıncılığımız adeta sıfırlanmış ve yeniden kurulmak durumunda kalmıştı.
Günümüzde etkin olarak faaliyet gösteren yayınevlerinin neredeyse tamamı 80
sonrası kurulmuştur. 80 öncesinden gelen çok az yayıncı vardır. 80 sonrası
yayıncılar siyasi ya da kültürel misyonlu bir destek almadıkları için ticari
olarak kendi ayakları üzerinde durmak zorundaydılar. Kitap üretimi hem sayıca
arttı hem de çeşitlendi. “Çoksatan” kavramı keşfedildi. Bu da doğal olarak
yayınevlerinin popüler romanlara yönelmelerini gerektirdi.

Veli Uğur’un
da belirttiği gibi aslında ilk Türkçe romanın yazıldığı 1800’lerden başlayarak
“popüler” başlığı altında incelenebilecek birçok roman yazılmış. Bunların bir
bölümünün Batı’da yazılan romanlara öykünerek hatta taklit ederek ya da birebir
kopyalayarak yazıldıklarını söylesek de özgün ve çoksatan yapıtlar da olmuş. Ama
sayıları pek fazla değil. Romanın ülkemiz için yeni bir tür olduğu ve yine
80’lere dek yıllık roman üretiminin 40-50 civarında gerçekleştiği göz önüne
alınırsa bu durum şaşırtıcı değil.
Veli Uğur, akademisyenlerin popüler
kültürü ve romanı incelemekte oldukça geç kaldıklarını ve yapılan incelemelerin
sayısının da bu nedenle az olduğunu belirtiyor. Geç kalmanın yanında, Adorno
daha 1940’larda tanımını yapmış olsa da akademik dünya kültür endüstrisini ve
ürünlerini anlamakta ve yorumlamakta da geriden geliyor. Yapılan tanımlamalar
da, sınıflandırmalar da eskimiş ya da varolanı karşılamaz nitelikte görünüyor.
Hele bu sınıflandırmaları günümüz popüler romanlarına uygulamaya kalktığımızda
daha büyük bir kuşkuya düşüyoruz.
Veli Uğur “1980 Sonrası Türkiye’de Popüler
Roman”da (Temmuz 2013, Koç Üniversitesi yay.) arka kapağa da alıntılanan şu
tanımlamayı yapıyor: “Popüler romanların en belirgin özellikleri seri
üretilmeleri, belirli formüllere, basmakalıp kahramanlara ve olaylara
dayanmalarıdır. Söz konusu eserler, yüzeysel bakıldığında dünyayı sorgulamak
yerine olduğu gibi kabullenip iyi ve kötü, siyah ve beyaz arasında bölünmüş
basit bir yapı olarak tanımlayan, dünyevi problemleri basitleştiren, okuyucuyu
da buna yönlendiren eserlerdir. Yaygın olarak tüketilen popüler romanlar en çok
edebiyatı sorgulama ve eleştirme işlevlerinden soyutladığı, seri üretimden
kaynaklı maddi kazancı öne çıkardığı iddialarıyla eleştirilir.”  Veli Uğur,
popüler romanları aşk romanları, hidayet romanları, bilimkurgu romanları,
polisiyeler, casus romanları, fantastik romanlar, korku romanları, siyasal
kurgular, tarih romanları olarak sınıflandırmış. Uğur’un 80 sonrasından ele
aldığı ilk tür aşk romanları. Duygu Asena’nın “Kadının Adı Yok”undan başlayarak
bölümde ele alınmayan ya da alınan çoğu romanın bu tanıma uymadığını görüyoruz.
Türkiye’de ABD’de olduğu gibi Beyaz Dizi romanları yazılıp pembe dünyalar
kurulmuyor, aksine Asena örneğinde olduğu gibi kadının kimliğine sahip
çıkmasını, özgürlüğünü savunan, kadını feminizme çağıran eserler yazılıyor.
Çünkü kadın okurun çözüm bekleyen sorunları var ve romanlarda da onları
arıyor.

HİDAYET ROMANLARI
Örneğin Uğur’un “hidayet romanları” dediği
inanç temelli romanlar “belirli formüllere, basmakalıp kahramanlara ve olaylara
dayan”an eserler gibi görünseler de “sorgulama ve eleştirme işlevlerinden
soyutla”nmak bir yana başta laiklik olmak üzere Cumhuriyetin temellerini
oluşturan prensipleri tartışmaya açtıklarını ve kendi dini inançlarına göre bir
yaşam biçimi önerdiklerini görmemek elde değil. En tipik örnek Şule Yüksel
Şenler’in dindar kadınların giyimini etkileyip çarşaftan türbana evrimleşmesini
sağlayan “Huzur Sokağı”dır. Aynı şekilde Uğur’un “siyasal kurgular” başlığı
altında ele aldığı “Metal Fırtına” gibi romanlar da siyasi bakış açıları
nedeniyle taraflı ve son derece tartışmalı eserlerdir ki Uğur da bunun farkında
ve ilgili bölümde sözünü ediyor.
Tanımlamalar açısından sorunlu alanlardan
biri de polisiyeler. “Seri üretilmeleri, belirli formüllere, basmakalıp
kahramanlara ve olaylara dayanmaları” ile Osman Aysu’nun romanları Veli Uğur’un
tanımlamalarına uysa bile Aysu’nun “dünyayı sorgulamak yerine olduğu gibi
kabullen”diğini söylemek pek mümkün görünmüyor. Hele Ahmet Ümit ya da Celil Oker
gibi türün önde gelen yazarlarının eserlerinde seri üretim, belirli formül,
basma kalıp kahraman ve olaylardan söz etmemiz mümkün değil. Ümit de, Oker de,
daha birçok yeni nesil polisiye yazarı da Türkiye’nin önemli meselelerini
cesurca ele alıyor ve derinlemesine tartışmaya açıyor. Zaten dünyada da polisiye
romanda genel eğilim bu yönde, basma kalıba, sıradana, klişeye yer yok. Aklımıza
gelen gelmeyen her sorun derinlemesine yazılıyor, tartışılıyor.
Veli Uğur
yaptığı kategorileştirmeye uygun eserler seçmeye çalışmış ama bazı yerlerde bu
seçim uygun olmamış. Pınar Kür ve İsmail Güzelsoy’un polisiye içerikli romanları
popüler romanı mı yoksa edebi eserin içinde polisiyenin kullanılmasını mı
örnekler? Hem satış hem de içerikleri açısından popüler roman tanımlamalarına
sokulamayacak edebi değerlerde oldukları ise açık.
Öte yandan 2000’li
yıllarda popüler olan, çok satan romanlara baktığımızda da önemli eksiklikler
görülüyor. Tarihi roman dediğinizde İskender Pala’nın romanlarını, hele Turgut
Özakman’ın Türkiye’de en çok satmış kitap olan “Şu Çılgın Türkler”ini ele
almazsanız eksik kalırsınız. Tarihin siyasallaştırılıp yeniden yazılması popüler
romanın apolitikken politik hale gelmesi sanırım en iyi Özakman’ın romanı
üzerinden tartışılabilirdi.
Okur gözünde şu anda çok satanlar listesinde
hangi romanlar varsa onlar popülerdir. Zülfü Livaneli, Elif Şafak, Ayşe Kulin,
Buket Uzuner gibi onlarca yazarın romanlarını Uğur’un sınıflandırmaları içinde
bir yere koyamıyorsunuz.
Kültür endüstrisi “popüler romanla” ilgili
eleştirileri iyi bildiği için popüler olanla edebi olanı birleştirme çabası
içine girdi. Okura satın aldığı kitabın hem zevkle vakit geçirebileceği hem de
sahip olmakla gurur duyacağı ürünler olduğu inancı aşılayarak popüler ürünün
değerini artırdı. Edebiyat eseri çoksatar romana dönüştürüldü. Diğer yandan da
her tür okura aynı anda, tek bir romanla hitap edebilmek için popüler kavramını
oluşturan türlerin bileşiminden “bestseller” türü yaratıldı. Artık birçok kitabı
kolayca kategorize edemiyoruz.

KALIN ROMAN...
Veli Uğur, üniversite
öğrencileri arasında kendi gözlemlerine dayanarak okurun ince kitaplar talep
ettiğini söylüyor (s.315) ama popüler romanlar gittikçe kalınlaşıyor. Popüler
romanların kalınlaşmasının nedenini yayın dünyasını izleyenler de merak ediyor.
“Kalın roman” yayıncının bir defada daha çok para kazanması, yazarın daha fazla
telif alması demek olabileceği gibi bir okur tercihi de olabilir. Talep olmadan
arz olmaz. Okurun böyle bir talebi yoksa ne kadar uğraşsanız da arz ettiğiniz
kitabı satamazsınız. Fatih Acer’in Bursa’da 9 ayrı okulda popüler roman okuyan
421 genç arasında yaptığı araştırma popüler roman okuru ile ilgili ilginç
veriler veriyor. Ankete katılanların yüzde 41’i 401 ve üzeri, yüzde 39’u 301-400
sayfa arasındaki romanları okuyor. yüzde 36.8’i 1-3 gün içinde, yüzde 33.3’ü bir
haftada bir kitap okuyor. “Bir romanı seçerken neye dikkat edersiniz?” sorusuna
verilen cevaplar şöyle: 326 okur “sürükleyici olmasına” demiş, beni yansıtması
43, tavsiye edilmesi 16, herkesin okuması 16, çok satıyor olması 11, sayfa
sayısının azlığı 9. Popüler bir romanı satın almada ise arkadaş tavsiyesi yüzde
31.6, çok satanlar listesinde olması yüzde 21,4, takip ettiği bir yazarın kitabı
olması yüzde 16,9, reklamların etkisi yüzde 6,2
(turkishstudies.net/Makaleler/1398366249_01AcerFatih-edb-1-23.pdf).
Veli Uğur
“1980 Sonrası Türkiye’de Popüler Roman”dası hem bu tür tartışmalara yol
açmasıyla hem de esas olarak popüler roman dediğimizde ne anlamamız, hangi
romanların hangi türe girebileceğini genel olarak görmemiz açısından kaynak bir
eser.

21 Eylül 2013

Haberi Oylayın:

Son
durum 42 yıldız.

1

2

3

4

5

(10 kişi oyladı)

Yıldızın üzerine tıkladıktan sonra
buttonuna basın

Arkadaşıma
Gönder

OKUR
YORUMLARI (0)+
Yorum Ekle (Giriş Yapın)

TÜM
YORUMLAR İÇİN TIKLAYINIZ

Yorumu oylamak için "katılıyorum" ya da "katılmıyorum"un üzerine
tıklayın. Yorumlar editörler tarafından okunduktan sonra yayına girecektir.
Küfür, hakaret gibi yasal açıdan sorun yaratabilecek yorumlar
yayınlanmayacaktır.

ÇOK
OKUNANLAR

BUGÜN

BU HAFTA

BU AY

7'den
70'e direniş

Erdoğan'dan
CHP ve Aygün'e ağır ithamlar

9
yaşındaki çocuğa 'vatan hainliği' suçlaması

Musa
Kart'ın çizgileriyle günün yorumu

'Mega
İslam Bank' geliyor

Bir
garip firar

1453
Kartalları'ndan 'gezi' itirafı

Kılıçdaroğlu'ndan
'türbanlı vekil' tartışmasına nokta

İşte
Ak spor!

Esad
karşıtlarını çıldırtacak sözler

Ethem'in
davasına gizlilik kararı

Unutturulan
katliam

Mamak'ta
'cemaat' direnişi

Yine
polis şiddeti

İşte
Türkiye'nin en çok porno arayan üç ili

Başbakan'ın
yüzüne karşı bunları söyledi

'Erdoğan,
Yüce Divan'lık olacak'

ODTÜ'de
aslında ne oldu?

ÇOK YORUM
ALANLAR

BUGÜN

BU HAFTA

BU AY

Kurban
derisi toplama yetkisi Türk Hava Kurumu'ndan alındı

İşte
Ak spor!

Cezaevi
firarında ilginç ayrıntılar

Müezzin
soruşturmanın selameti için sürülmüş

Gül:
Gezi olaylarının başlangıcı ile gurur duyarım

Çarşı'yı
yok etme operasyonu mu?

Hüsrana
kına göndermesi

'İnançlı
nesil istiyoruz'

Başbakan'ın
yüzüne karşı bunları söyledi

Erdoğan'dan
Suriye'ye yanıt: Her şeye hazırız

10
Gazete ve 12 portala suç duyurusu

'Gerçek
mermiyle ölen polislerimiz var'

KİTAP

1980
Sonrası Türkiye'de Popüler Roman

Veli
Uğur "1980 Sonrası Türkiye'de Popüler Roman"da son otuz yıldır okulların
ilgisiyle gelişen, çoğalan, çoksatanlar listelerini oluşturan popüler romanları
inceliyor, akademik açıdan sınıflandırıp eleştirel gözle
değerlendiriyor.

Aşktan
ve savaştan ibaret yaşamlar

Özgürlüğün
tarla/adalarında yüz uzun yıl...

'Hiçbir
şey ilelebet gömülü kalmaz!'

Tüm
yapıtlarıyla Rilke

'Tek
Kişilik Din' ve 'Pislik'

Bölümdeki
tüm haberler

DAKİKA
DAKİKA...

02:57
- Musa Kart'ın çizgileriyle günün yorumu

02:55
- Yolsuzluk madeni

02:53
- Bir garip firar

02:51
- Onun adı Ayla... Maça kızı Ayla...

02:46
- Kılıçdaroğlu: 25 yıl türbana gitti

02:41
- Çiğköfte serbest, hak arama yasak

02:33
- Ruhani: Üç ayda anlaşalım

02:26
- Yunanistan'da emekli subay rahatsızlığı

Dakika
dakika tüm haberler

MANŞETLER

7'den
70'e direniş

Çamavlu
köylülerinin maden şirketine karşı başlattığı eylem, desteklerle
büyüyor.

9
yaşındaki çocuğa 'vatan hainliği' suçlaması

'Mega
İslam Bank' geliyor

Erdoğan'dan
CHP ve Aygün'e ağır ithamlar

Yunanistan'da
emekli subay rahatsızlığı

Ruhani:
Üç ayda anlaşalım

Bölümdeki tüm
haberler

CUMHURİYET

ABONELER
İÇİN

DOSYALAR

İlhan
Selçuk'un yazıları

21
Haziran 2010 tarihinde yitirdiğimiz Cumhuriyet Gazetesi Başyazarı İlhan
Selçuk'un yazılarından seçmeleri okurlarımızla buluşturuyoruz. Bu köşede
aydınlanmanın bilgesi Selçuk'un günümüze ışık tutan yazılarını bulabileceksiniz.

GEZİ

Beyaz
Cennet'e yerli turist ilgisi

Unesco
Dünya Mirası Listesi'nde yer alan 'Beyaz cennet' olarak da bilinen Denizli'deki
Pamukkale'yi ziyaret eden yerli turist sayısı her geçen yıl artıyor.

KİTAP

1980
Sonrası Türkiye'de Popüler Roman

Veli
Uğur "1980 Sonrası Türkiye'de Popüler Roman"da son otuz yıldır okulların
ilgisiyle gelişen, çoğalan, çoksatanlar listelerini oluşturan popüler romanları
inceliyor, akademik açıdan sınıflandırıp eleştirel gözle
değerlendiriyor.

Cumhuriyet'i
Ana Sayfanız Yapın | Siyaset
| Türkiye
| Dünya
| Ekonomi
| Kültür
Sanat | Spor
| Yaşam
| Bilim
Teknik | Sağlık
|
Eğitim
| Çevre
| Çalışma
Yaşamı | Çizerler
| Tarım
| Kitap
| Gezi
| Dosyalar
| Cumhuriyet'ten
| Söyleşi
| Otomobil
|
Olaylar
Görüşler | Belge
Arşiv | Yazarlar
| Foto
Galeri | Video
Galeri | E-Gazete
(aboneler için) | İletişim
| Reklam
Seçenekleri

© 1998-2013 Cumhuriyet
© 2005-2013 Bu sitenin İçerik
ve Haber Yönetim Sistemi altyapısı YÖRENET
Teknoloji A.Ş. tarafından geliştirilmiştir.