ANA SAYFA

YAZARLAR

SOSYAL MEDYA

EKLER

CUMA

CUMAERTESİ

PAZAR

YENİ BAHAR

SEKTÖREEL

KİTAP ZAMANI

YGS-LYS

YHS

ABONELİK

KÜNYE

BİR HABERİM VAR

İNTERAKTİF

TODAY'S ZAMAN

İSTANBUL güneş 07:04

NAMAZ VAKİTLERİ

İMSAK05:32

GÜNEŞ07:04

ÖĞLE12:01

İKİNDİ14:22

AKŞAM16:45

YATSI18:11

İSTANBUL ADANA ADIYAMAN
AFYON AKSARAY
AMASYA ANKARA
ANTALYA ARDAHAN
ARTVİN AYDIN
AĞRI BALIKESİR
BARTIN BATMAN
BAYBURT BOLU
BURDUR BURSA
BİLECİK BİNGÖL
BİTLİS DENİZLİ
DÜZCE DİYARBAKIR
EDİRNE ELAZIĞ
ERZURUM ERZİNCAN
ESKİŞEHİR GAZİANTEP GÜMÜŞHANE
GİRESUN HAKKARİ
HATAY ISPARTA
IĞDIR KAHRAMANMARAŞ KARABÜK
KARAMAN KARS
KASTAMONU KAYSERİ
KIRIKKALE KIRKLARELİ KIRŞEHİR
KOCAELİ KONYA
KÜTAHYA KİLİS
MALATYA MANİSA
MARDİN MERSİN
MUĞLA MUŞ NEVŞEHİR NİĞDE ORDU OSMANİYE RİZE SAKARYA SAMSUN SİNOP SİVAS SİİRT TEKİRDAĞ
TOKAT TRABZON
TUNCELİ UŞAK
VAN YALOVA YOZGAT ZONGULDAK ÇANAKKALE ÇANKIRI ÇORUM İSTANBUL İZMİR ŞANLIURFA ŞIRNAK

SON DAKİKA

04:52 Seyyar köfte minibüsü böyle
yandı

01:42 Cihan Haber Ajansı Ön Gündemi

04:52Seyyar köfte
minibüsü böyle yandı

01:42Cihan Haber Ajansı Ön
Gündemi

Tüm Haberler

6°C
7°C

Yorum

GÜNDEM

EKONOMİ

SPOR

EĞİTİM

DÜNYA

AİLE-SAĞLIK

KÜLTÜR

KÜRSÜ

FOTOĞRAF

WEB TV

Tümü

Gündem

Magazin

Politika

Eğitim

Okul öncesi

İlköğretim

Ortaöğretim

Üniversite

SBS

YGS

LYS

KPSS

Ekonomi

Otomobil

Teknoloji

Finans

2.el oto

Emlak

Spor

e-Stadyum

Cuma

CumaErtesi

Pazar

Sektöreel

Aile&Sağlık

Moda

Çocuk

Evlilik

Alışveriş

Kozmetik

Kültür

Etkinlikler

Sinema

Müzik

Kitap Zamanı

TV rehberi

Dünya

Kürsü

Yorum

Mobil

RSS

Yeni Bahar

Alışveriş

E-bülten

Arşiv

Siyasal iktidarın demokratikleşme paketi
münasebetiyle

Alevilik meselesi üzerine bazı düşünceler

Paylaş

Tweetle

Paylaş

Gönder

Yazdır

A

A

AHMET YAŞAR OCAK - PROF.
DR., TOBB EKONOMI VE TEKNOLJI ÜNIVERSITESI, TARIH BÖLÜMÜ HABERLER Yorum

24 Kasım 2013

Alevilik ve cemevleri konusunda
bugüne kadar muhtelif yazılı ve görsel basın organlarında bizzat Alevi ve Sünni
kanaat önderleri, entelektüelleri ve bilim adamları tarafından şu veya bu
istikamette çeşitli görüşler, mütalaalar ve öneriler konuşuldu ve
tartışıldı.

Geçen ay ise Fethullah Gülen adına Ankara'nın Mamak semtinde “Cami cemevi yan
yana” adıyla tatbik mevkiine konulan proje Sünni ve Alevi kamuoyunun bir kısmı
tarafından olumlu karşılandı, bir kısmı tarafından eleştirildi, hatta sertçe
karşı çıkıldı. Fakat genelde bakıldığı zaman böyle bir projenin Türkiye'de “bazı
dış ve iç mihraklar” tarafından çıkarılmak istendiği düşünülen Alevi-Sünni
çatışmasına mükemmel bir cevap olduğu fikrinin ağır bastığı fark ediliyordu.

Yaklaşık 1990'lardan bu yana Sünni ve Alevi kanaat önderleri, bilim adamları
veya Alevi vakıf ve dernek temsilcileri tarafından doğru yanlış istikamette
tartışılan Alevilik meselesi, tıpkı Kürt meselesindeki gibi, daha önceleri
olmadığı kadar şu son birkaç yıldır tam anlamıyla Türkiye gündemine oturdu. Her
ne kadar Alevi kamuoyunun bir kesiminde hoş karşılanmasa, altında değişik
amaçlar aransa ve hatta çeşitli gerekçelerle eleştirilse ve karşı çıkılsa da,
siyasal iktidarın birkaç yıl evvel başlattığı Alevi çalıştaylarının “Kürt
açılımı”yla birlikte Türkiye'nin demokratikleşme tarihinde bir ilk olarak yerini
aldığı muhakkaktır. Bütün niyet okumalara rağmen, beklenen şekilde olumlu
sonuçlara ulaşmasa bile, bu yerin çok önemli olduğunu kabul etmek gerekir. Her
iki açılımın da -belli rezervler koymak kaydıyla- siyasal iktidar tarafından
sonuçlandırılmak istenmediği, kendi çıkarları için kullanıldığı şeklindeki
spekülasyonlara itibar etmenin doğru olmadığını düşünüyoruz. Çünkü nasıl
sonuçlanacağı önceden kestirilemeyen tehlikeli ve özellikle kendi sosyal
tabanında belli bir tepkiyle karşılanması muhtemel böyle iki teşebbüsün sırf
siyasal çıkarlar uğruna kullanılmak için ortaya atılmış olması, şahsen bizi ikna
etmediği gibi, çok mantıklı da görünmüyor.

ÇÖZÜM SAMİMİYETLE İSTENİYOR AMA...

Alevilik meselesi konusunda siyasal iktidar yaklaşık üç yıl önce toplam yedi
çalıştaylık bir toplantı serisi düzenlemiş, Sünni ve Alevi Bektaşi vakıf
temsilcileri, kanaat önderleri, yazarlar, sanatkârlar, gazeteciler, bilim
adamları ayrı ayrı çalıştaylar halinde bir araya getirilmişti. Ankara
Kızılcahamam'da toplanan sonuncu çalıştayda öncekilerde ortaya çıkan sonuçlar
tartışıldı ve bir rapor eşliğinde yayımlandı. Bu satırların yazarının katıldığı
ikinci ve sonuncu çalıştayda Alevi ve Sünni bazı katılımcıların sergiledikleri
tavır ve davranışlar, tartışmalarda kullanılan dil ve üslup, hiç şüphesiz ayrı
bir konudur. Biz burada katılımcı tarafların çoğunun problemi çözmeye yönelik
gerçekçi ve somut öneriler ortaya koymaktan çok, kendi tabanlarına mesaj vermek
ve kendilerini öne çıkarmak maksadıyla uzlaşmaz, önyargılarının, dayatmacı
tavırlarının sergilendiği bu ibretlik manzarayı bahis konusu yapmayacağız.
Sadece hükûmeti temsil edenlerin ve her iki taraftan bazı katılımcıların ne
kadar iyi niyetli, sabırlı ve tahammüllü olduklarını, meselenin gerçekten
çözümünü ne kadar ciddiyetle istediklerini vurgulamakla yetinelim.

Tıpkı yaklaşık kırk yıldan beridir hâlâ devam etmekte olan Ermeni ve
1980'lerde devreye giren Kürt meselesinde olduğu gibi, 1990'lardan beri de Alevi
meselesinde devleti temsil edenler başta olmak üzere, farklı bazı çevrelerin
savunduğu tezlerin yanlış olduğu –o zamanlar- ehlince bilinmekle beraber ancak
bugün yeni yeni anlaşılmaya başlıyor. Bu aslında Türkiye'nin bu ve benzeri
konularda, uluslararası ilişkilerinde gerçek anlamda sağlıklı bir bilimsel bilgi
birikiminden yoksun olduğunu gösteren tarihsel ve aktüel bir problemidir.
Siyasal iktidarlar yıllarca bu meselelerde bilime itibar etmek yerine,
günübirlik gözlem ve istihbarata dayanan devlet politikaları uyguladılar. Ama bu
politikalar, Türkiye'nin başını bu problemlerden kurtarmaya asla yetmemiştir.
Sürekli tarihsel gerçekleri gizleyen, bunda ısrar ettikçe de zincirleme tutarsız
argümanlar üretmek zorunda kalarak meseleleri çözeceğini düşünen, ama çözemeden
bugüne gelen bir Türkiye'den bahsediyoruz. Bu Türkiye, sağlam bilimsel
araştırmalara dayalı politika inşa etmek yerine, yakın zamana kadar ideolojik
zihniyet ve tavırların hakimiyetinde yürümeyi bırakmayan, bilimi ancak garnitür
olarak kullanan bir Türkiye idi. Bu Türkiye'ye, sıraladığımız bu üç temel
problemde de, Batılı gazete ve dergilerden aldıkları haberlere, okudukları
makalelere dayanarak kendi ideolojik eğilimleri doğrultusunda fikir üretmeye ve
bunu kabul ettirmeye çalışan bazı kalem erbabı yol gösterme çabasındaydı. Bu
çıkmaz yolun taşlarını kendi eliyle kendi yoluna döşeyen, daha Cumhuriyet'in
başından beri bilimsel tarihe itibar etmek yerine, kendi inşa ettiği sanal
tarihe itibar eden ve problemleriyle bu doğrultuda baş etmeye uğraşan,
Türkiye'nin bizzat kendisidir. Bu sebepledir ki, Türkiye aynı yolda gittikçe
bütün iç meselelerini nasıl bugüne kadar uluslararası müdahillere kendi eliyle
teslim ettiyse, Alevilik meselesini de kendi elleriyle teslim etmek üzeredir.

Bizce her şeyden önce yapılacak olan, daha önce başka bir vesileyle
söylediğimiz gibi, Alevilik meselesini teolojik bir mesele olarak görmekten en
kısa zamanda vazgeçmek, meseleyi -ki cemevleri meselesi bu ana meselenin bir
türevidir- tarihsel ve sosyolojik perspektiften ele almaya ve çözümlemeye
çalışmaktır. Alevilik meselesini “Alevilik Hz. Ali'yi sevmekse, onun gibi
yaşamalıdır” mantığıyla değerlendirmek ve Alevileri buna ikna etmeye çalışmak
doğru bir yol değildir. Bu mantığın ana ve değişmez hedefi, Alevilerin nasıl
“doğru yol”a, yani Sünni İslam'a dahil edileceği idi. Hatta bir vakıf kurumu
tarafından gereksiz yere lüks, ama zevksiz bir şekilde basılıp yayımlanmaya
devam eden, lakin bilimsel açıdan birçok yanlışı ve eksiği bulunan, problemleri
ve gerçekleri tevil yoluyla örtmeye çalışan Aleviliğin temel kaynaklarını
yayınlamaya yönelik serinin ana hedefi de buydu.

ALEVİ MESELESİNDE ASIL HATA

Yıllardır Alevilik konusunda ilahiyat perspektifinden kitaplar yazıldı,
makaleler neşredildi. Ama Aleviliğin ve Alevilerin zihniyet ve inanç dünyalarına
nüfuz edilmeye, nasıl bir tarihin içinden geldikleri anlaşılmaya çalışılmadı;
aksine Alevileri kızdırma pahasına Aleviliğin tarifi yapılıp durdu. İşte asıl
hata tam da bu idi. Çünkü onlar haklı olarak Sünnilerin Aleviliği tarif
etmesinin ve biçimlendirmeye çalışmasının yanlış olduğunu düşünüyorlar. Bu hata,
Aleviliği “Ali'siz”leştiren, 1960'lı yılların militan sol akımlarının güdümünde
İslam'la bağlantısını kopararak gelişen akımı güçlendirdi ve kendini İslam
dairesi içinde konuşlandıran geleneksel Alevi kesimini ve kimliğini zayıflattı.
Bu akım halen özellikle Almanya, Fransa ve Hollanda gibi Avrupa ülkelerindeki
bazı Alevi vakıf ve federasyonlarının, kilise teşkilatlarının ve üniversiter
kuruluşların faaliyetleri ile, yayınları ile sürmektedir. Türkiye'deki
muhafazakâr geleneksel Aleviler, sözü edilen ülkelerde kilisenin Hıristiyanlık
propagandası yaparak Alevi gençlerini Hıristiyanlaştırma faaliyetlerinden çok
şikâyet ediyorlar.

Öyle görünüyor ki, asıl meselenin yani hiçbir müdahaleye maruz bırakmadan
Alevi kimliğinin olduğu gibi kabul edilmesinden ve demokratik haklarının
tanınmasından ibaret asıl meselenin yalnızca bir parçası olan cemevleri konusu,
bugün asıl meselenin kendisiyle özdeşleşmiştir. Bugün artık Türkiye'nin
neredeyse her şehir ve kasabasında yıllardan beri cemevlerinin mevcudiyeti,
durmadan yenilerinin inşa edildiği ve bunların Sünni halk içinde herhangi bir
reaksiyon görmediği, aksine kabullenildiği ortadadır. Bunların, sık sık öne
sürülen “İslam'ın ibadet mekânı bellidir, o da cami ve mescitlerdir” şeklinde
teolojik bir argümanla reddedilmesinin pratikte bir anlamı kalmamıştır. Konuyu
bu teolojik argüman üzerinden tartışarak vakit kaybetmek, kendini İslam kimliği
içinde gören sessiz çoğunluğu teşkil eden geleneksel Alevi kitlesini sahipsiz
bırakacağı, bunun ise Türkiye için hiç de iyi sonuçlar doğurmayacağı artık kabul
edilmelidir. Hep söylediğimiz gibi, “Alevilik'te cemevi vardı yoktu” gibi kısır
tartışmalarla vakit kaybedilmemelidir. Bu gereksiz tartışmayı yapanların, sırf
isme takılarak asırlarca varlığını sürdüren müesseseyi görmezden gelmemeleri
temenni edilir.

Yukarıda da vurguladığımız gibi, her ulusal meselesini yanlış yaklaşımlar
yüzünden uluslararasılaştırarak dış müdahalelere kendi eliyle teslim eden
Türkiye'nin, hiç olmazsa bu konuda elini çabuk tutarak cemevleri konusunu çözüme
kavuşturması, Alevilik meselesinin çözümüne atılacak ilk ve en ses getirici adım
olacaktır. Zaten Alevilik meselesi denilen “şey”in çözümünde asıl büyük adımları
atması gereken, kanaatimizce hakim çoğunluk olarak bizzat Sünni kesime ve
siyasal iktidara düşmektedir. Onların anlayışları ve hoşgörüleri, bu çözümü
kolaylaştıracak en güçlü faktördür.

Alevi meselesi dediğimiz “şey”in bir yüzü bu ise, bir de Alevileri
ilgilendiren yüzü vardır. Artık onların siyasal iktidarın meseleyi çözmek için
attığı veya atacağı her adımı, Kürt meselesinde olduğu gibi itimatsızlık ve
çözümsüzlük öngören “Aleviler Sünnileştirilmek, asimile edilmek isteniyor” gibi
bahanelerle reddetmek ve Anadolu tabiriyle “ayaklarını mercimek kütüğüne
dayayarak” çözüm önerilerine yanaşmamak gibi bir lüksleri olmadığını bilmeleri
yerinde olacaktır. Ayrıca, nasıl kendileri kendi inanç ve ritüellerinin
tanınmamasından haklı olarak rahatsız oluyorlarsa, “Abdest, namaz, Ramazan
orucu, cami İslam'a sonradan Emeviler tarafından sokulmuştur” gibi gerek
sosyolojik, gerekse teolojik ve inançsal açıdan hiçbir tarihsel temeli olmayan
iddiaları da dillendirmemeleri çok isabetli olacaktır. Her iki kesime de
birlikte yaşamaya alışma, tahammül ve hoşgörü temennisiyle.

24 Kasım 2013, Pazar

Tweet

YASAL UYARI:Yayınlanan köşe yazısı/haberin
tüm hakları Feza Gazetecilik’e aittir. Kaynak gösterilse dahi köşe
yazısı/haberin tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz. Bu haber veya yazı
sadece zaman gazetesi tarafından sağlanan RSS verileri kullanılarak
alıntılanabilir.

Sonraki Haber

Bölümün en çok okunan haberleri

DERSHANELER
VE KAZANMA KUŞAĞINDA KAYBETMEK

Dershanelerin
eğitim yanı

Türkiye
parlamentarizmi her partiyi otoriterleştirebilir

Türkiye’de
oy verme davranışında etnik ve sosyal ayrışmanın rolü

Dershaneler
kapanır ama kapatılamaz!

LİDER

İmam
Hatiplerin 100. Yılı

[Yorum
- Ahmet Kurucan] Gayretullah'a dokunmaya az kaldı

Ulusal
inovasyon sistemimiz var mı?

Dershaneler
devrimler ve hayatın ritmi

AK
Parti’nin AB’deki yanlış hamlesi

BM’de
reform mümkün mü?

Muharrem
ve aşure: Acıyı bal eylemek

EN ÇOK OKUNANLAR

2013 TÜRKİYE'SİNDE SKANDAL FİŞLEME

Kapatma 2015’e ertelendi

BDP eğitime talip oldu

Parti ve cemaat

Kapıcı istihbaratçılar göreve!

LPG’ye gece yarısı 30 kuruş zam

Kapıları ezanla açılıp ezanla kapanan şehir

Kapatma 2015’e ertelendi

2013 TÜRKİYE'SİNDE SKANDAL FİŞLEME

BDP eğitime talip oldu

Toplumun yüzde 70'i 'kapatma eğitim sorunlarına çözüm olmayacak'
diyor

SMS'le 'evlerde özel ders' furyası patladı

LPG’ye gece yarısı 30 kuruş zam

Fişleme, Eruygur'ların tasfiye aracı değil miydi?

Her çizginin ayrı bir hikâyesi var

Kapıları ezanla açılıp ezanla kapanan şehir

Çocukların kışı sağlıklı geçirmesi için tavsiyeler

Hastanelerde avuç içi damar okuma dönemi

Çocuk gelinlerin dili oldu

25 yıl sonra yeniden 7'den 77'ye

Profesör, ifadesini ayakta alan savcıya itiraz etti, davalık oldu

Denetim yok, alkol satışı tezgâh altından yapılıyor

Rekor için el ele verdiler

İzmir’de 10 ayda 20 kadın öldürüldü

Avrupa'daki iyileşme rekor getirdi

KOBİ’lere 250 milyon Euro’luk fon geliyor

Ara Güler’in ‘Eski Şehir’i

Arınç'tan 'dershane' açıklaması

ÖZEL DERSLER, VELİLERİN CEBİNİ YAKACAK

Kaçırılan işadamı kurtarma operasyonunu anlattı

İstanbul'ün silüetini bozan bina yıkılacak mı?

Sular çekilince ortaya çıktı

Ethem Sarısülük davasına flaş gelişme

Hangi memur Ocak ayında kaç lira maaş alacak?

Suriyelilerin üzerinden çok gizli harita çıktı

BMW motorlu Toyota Verso Türkiye'de üretilecek

MEB taslağı, Başbakanlık genelgesine de aykırı

‘Yeni model ile kendi sınıfımızda lider olacağız’

Dershane tartışması ve ‘muhafazakâr’ medya

Havada en yüksek fiyat 299 lira

ODTÜ’de sahte belgeyle sınıf atlama ve diploma skandalı

O öğrenci dershaneye devam ediyor

Havalar soğuyor, rüzgâr Marmara'yı donduracak

SİTE
HARİTASI BİLGİ TOPLUMU HİZMETLERİ

EĞİTİM

GÜNDEM

EKONOMİ

SPOR

DÜNYA

KÜLTÜR

YAZARLAR

YORUM

KÜRSÜ

AİLE-SAĞLIK

RÖPORTAJ

FOTO
GALERİ

SERİ
İLAN

RESMİ
İLAN

TÜM
MANŞETLER

RSS

WEB
TV

İNSAN KAYNAKLARI

MOBİL

CUMARTESİ

CUMA

PAZAR

YENİ
BAHAR

SEKTÖREEL

KİTAP
ZAMANI

ÇİZGİ
YORUM

VİDEOLAR

HABERLER

BİR HABERİM VAR

SINAV
SONUÇ

BALYOZ

CEP

APPLE

ERGENEKON

DİYET

ERDOĞAN

MAAŞLAR

OYUNLAR

ÖRGÜ

DEPREM

PROGRAM

TEKNOLOJİ

YEMEK
TARİFİ

ABDULLAH
GÜL

FENERBAHÇE

GOOGLE

GALATASARAY

OTOMOBİL

BEŞİKTAŞ

TRABZON

IPHONE

SAMSUNG

IPAD

SURİYE

GENELKURMAY

HAVA
DURUMU

MODA

İŞSİZLİK

TEKNOLOJİ

MÜŞTERİ HİZMETLERİ

444 8 555

www.zaman.com.tr © 1998-2012 | Feza Gazetecilik
A.Ş. | Zaman Gazetesi, 34194 Yenibosna, İSTANBUL | Tel: 0212- 454 1 454 Faks:
(0212) 454 14 67

Tweet