ANA SAYFA

YAZARLAR

SOSYAL MEDYA

EKLER

CUMA

CUMAERTESİ

PAZAR

YENİ BAHAR

SEKTÖREEL

KİTAP ZAMANI

YGS-LYS

YHS

ABONELİK

KÜNYE

BİR HABERİM VAR

İNTERAKTİF

TODAY'S ZAMAN

İSTANBUL öğle ezanı 12:07

NAMAZ VAKİTLERİ

İMSAK05:42

GÜNEŞ07:16

ÖĞLE12:07

İKİNDİ14:24

AKŞAM16:46

YATSI18:13

İSTANBUL ADANA ADIYAMAN
AFYON AKSARAY
AMASYA ANKARA
ANTALYA ARDAHAN
ARTVİN AYDIN
AĞRI BALIKESİR
BARTIN BATMAN
BAYBURT BOLU
BURDUR BURSA
BİLECİK BİNGÖL
BİTLİS DENİZLİ
DÜZCE DİYARBAKIR
EDİRNE ELAZIĞ
ERZURUM ERZİNCAN
ESKİŞEHİR GAZİANTEP GÜMÜŞHANE
GİRESUN HAKKARİ
HATAY ISPARTA
IĞDIR KAHRAMANMARAŞ KARABÜK
KARAMAN KARS
KASTAMONU KAYSERİ
KIRIKKALE KIRKLARELİ KIRŞEHİR
KOCAELİ KONYA
KÜTAHYA KİLİS
MALATYA MANİSA
MARDİN MERSİN
MUĞLA MUŞ NEVŞEHİR NİĞDE ORDU OSMANİYE RİZE SAKARYA SAMSUN SİNOP SİVAS SİİRT TEKİRDAĞ
TOKAT TRABZON
TUNCELİ UŞAK
VAN YALOVA YOZGAT ZONGULDAK ÇANAKKALE ÇANKIRI ÇORUM İSTANBUL İZMİR ŞANLIURFA ŞIRNAK

SON DAKİKA

07:15 Beşiktaş'lı futbolcu Muhammed Demirci kaza
yaptı

05:45 Bahçelievler'de kaza: 4 yaralı

02:16 İşte 2013 yılında TSK'da yaşanan intihar
bilançosu

01:59 İki ayrı trafik kazasında 9 kişi
yaralandı

01:30 Emirlikler vatandaşları Avrupa'ya vizesiz
seyahat edebilecek

00:22 Nihat Özdemir'den Ersun Yanal
itirafı

01:08 Bağcılar'da satışa hazır halde uyuşturucu ele
geçirildi

00:29 Cihan Haber Ajansı Ön Gündemi

01:38 Cinayet şüphelisi, film gibi kovalamaca
sonucu yakalandı

00:12 Kuru yük gemisini kurtarma
çalışması

00:00 Eski DYP Milletvekili Mehmet Gözlükaya
hayatını kaybetti

01:35 "Kürdistan İşçi Partisi'nin üyesi olmaktan
gurur duyuyorum" sözüne kınama

07:15Beşiktaş'lı
futbolcu Muhammed Demirci kaza yaptı

05:45Bahçelievler'de kaza: 4
yaralı

02:16İşte 2013
yılında TSK'da yaşanan intihar bilançosu

01:59İki ayrı trafik kazasında 9 kişi
yaralandı

01:30Emirlikler
vatandaşları Avrupa'ya vizesiz seyahat edebilecek

00:22Nihat Özdemir'den Ersun Yanal
itirafı

01:08Bağcılar'da
satışa hazır halde uyuşturucu ele geçirildi

00:29Cihan Haber Ajansı Ön
Gündemi

01:38Cinayet
şüphelisi, film gibi kovalamaca sonucu yakalandı

00:12Kuru yük gemisini kurtarma
çalışması

00:00Eski DYP
Milletvekili Mehmet Gözlükaya hayatını kaybetti

01:35"Kürdistan İşçi Partisi'nin üyesi
olmaktan gurur duyuyorum" sözüne kınama

Tüm Haberler

4°C
7°C

Pazar

GÜNDEM

EKONOMİ

SPOR

EĞİTİM

DÜNYA

AİLE-SAĞLIK

KÜLTÜR

KÜRSÜ

FOTOĞRAF

WEB TV

Tümü

Gündem

Magazin

Politika

Eğitim

Okul öncesi

İlköğretim

Ortaöğretim

Üniversite

SBS

YGS

LYS

KPSS

Ekonomi

Otomobil

Teknoloji

Finans

2.el oto

Emlak

Spor

e-Stadyum

Cuma

CumaErtesi

Pazar

Sektöreel

Aile&Sağlık

Moda

Çocuk

Evlilik

Alışveriş

Kozmetik

Kültür

Etkinlikler

Sinema

Müzik

Kitap Zamanı

TV rehberi

Dünya

Kürsü

Yorum

Mobil

RSS

Yeni Bahar

Alışveriş

E-bülten

Arşiv

Osmanlı'nın Avrupa görmüş kızları

TUĞBA KAPLAN
HABERLER Pazar

8 Aralık 2013

Yazar Güldane Çolak Başbakanlık
Osmanlı Arşivi Maarif Nezareti dosyalarına ait belgeler ışığında
“Avrupa'da Osmanlı Kızları”nı anlatan bir kitap yazdı. Kitapta kız çocuklarının
okutulmama sorununa Osmanlı'da el atıldığı ve kadının eğitimine değer
verildiğine dair önemli bilgiler var.

Galeri

Paylaş

Tweetle

Paylaş

Gönder

Yazdır

A

A

Kadınların eğitimi ve iş hayatındaki konumu, yıllardır birçok tartışmanın
konusu olarak yer alıyor. Bu tartışmalar genellikle İslam'da ve Osmanlı'da
kadına gereken değerin verilmediği, iş hayatında yer almadığı ve eğitimden
yoksun bırakıldığı sonucuna varıyor. Hatta Cumhuriyet kurulduktan sonra
kadınlara ve kadınların eğitimine, gelişimine önem verildiği şeklinde yaygın bir
kanaat hâkim. Yazar Güldane Çolak'ın Başbakanlık Osmanlı Arşivi Maarif Nezareti
dosyalarına ait belgeler ışığında yazdığı ‘Avrupa'da Osmanlı Kızları',  bu
kanaatin çok asılsız olduğunu gösteriyor. Son yıllarda Osmanlı kadını ve
özellikle eğitimi konusunu ele alan çalışmaların sayısı giderek artsa da,
Osmanlı döneminde kız öğrencilerin eğitiminde bir üst nokta olan Avrupa'da
eğitim meselesi bakir bir alan. Bu vesileyle kitapta Avrupa'ya gönderilen
kızlar, aldıkları eğitim ve kendi ağızlarından tecrübeleri, Osmanlı'nın verdiği
destek anlatılıyor. Hatta sadece Müslüman olanlara değil gayrimüslim kızların da
ne zaman, hangi ülkeye, hangi eğitimi almak için gittiği bilgilerine
belgeleriyle yer veriliyor.

Her şey, II. Meşrutiyet'le başlar

Osmanlı'nın kadınlara ve eğitimlerine verdiği önemi görebilmek adına, o günkü
sürece bakmakta fayda var. Tanzimatla birlikte batılılaşma etkisinin Osmanlı
kadın hayatına da yansıması kaçınılmaz olur. II. Meşrutiyet dönemine
gelindiğinde jöntürklerin kadınları da kapsayan yenileşme siyaseti, Osmanlı
kadınını iktisadî ve sosyal hayatta aktif olarak görür. İkinci Meşrutiyet’le
kızlara yönelik üniversitenin hayata geçirilmesi için ilk adım atılır.
Kadınların üniversiteye kavuşmaları, 1913-1914 öğretim yılının ikinci
yarısındadır. Darülfünun'da kadınlara ilk üniversite eğitimi konferanslar
şeklinde başlar. Bu derslerde Darulmuallim ve Darülfünun muallimeleri tarafından
kadın hakları, ev bilgileri (el işi, ev iktisadı, ev idaresi), ilk yardım, kadın
sağlığı fenniye, tarih ve pedagojiye ait konular anlatılır. İnas Darülfünunu ise
1914- 1915 döneminde üç şubelik bir üniversite olarak hayata geçer. İlk yıl
Edebiyat, Riyaziyat, Tabiiyyat şubelerine 22 öğrenci kaydedilir.

Ver elini Avrupa

İlk etapta bu üç şubelik üniversite başarıyla tamamlanır. Sıra kadın
eğitiminde Avrupa'da tahsil projesindedir. Avrupa'ya öğrenci gönderme uygulaması
Sultan II. Mahmud zamanında 1830 yılında Serasker Hüsrev Paşa'nın himayesinde
dört talebenin Fransa'ya gönderilmesiyle başlar. Zamanla Avrupa'ya kız öğrenci
gönderme fikri de tartışılır. Zira Maarif Nezareti, Avrupa'ya öğrenci
göndererek, eğitim kurumlarının modernleşmesiyle farklılaşan müfredatta istihdam
edilebilecek muallimelerin niteliğini artırmayı amaçlar. Bu dönemde Maarif
Nezareti, yabancı ülkelere göndereceği öğrencileri gazetelerde ilan ettiği
sınavlarla belirler. Erkek adaylardan farklı olarak kızların mezuniyet
notlarına, yeteneğine veya okul yönetiminin görüşüne bakılarak, ehliyetli olup
olmadıklarına karar verilir.

Aznif Mehderyan: Avrupa'ya gönderilen ilk Osmanlı kızı

1910-11 öğretim yılı Osmanlı'nın Avrupa'ya asli olarak kız öğrenci gönderdiği
sene. Hatta Pera Esayan, mezunu Aznif Mehderyan, belgelere göre devlet
desteğiyle Avrupa'ya gönderilen ilk Osmanlı kızı. O dönemde gazetelere verilen
ilanla Avrupa'ya Rum, Ermeni, Bulgar ve Musevi cemaatinden birer kız öğrenci
seçileceğine, Fransa ve Almanya'ya gönderileceğine dair sınav ilanı vardır.
Osmanlı'nın gayrimüslim kızlara öncelik vermesinin sebebi ise kızların zaten
yabancı okullardan mezun olması. Bu durumda kızlar dil konusunda sıkıntı
çekmeyecekleri gibi, hem daha çabuk adapte olacak hem de kısa sürede muallime
olup geri döneceklerdir. Ama gelin görün bu Müslüman Osmanlı kızlarının önünü
açan bir uygulama olsa da, hakkının yendiğini düşünerek kırılanlar da olur.
Hatta  Kadınlar Dünyası isimli mecmuada bu konu dinî ve millî argümanlarla
savunulur: “Hazret-i Peygamber Efendimiz (sas) ‘İlim velev Çin'de dahi olsa
gidip alınız.’ fermanında bulunmuştu. Ve yine ‘İlmin taleb ve tahsili kadın ve
erkek her bir mümin üzerine farzdır’ buyurulmuş. Bugün ilim ve fennin Çin'de
değil, Avrupa'da olduğunu herkes bilir.” Bu savunmaya rağmen, Avrupa'da Müslüman
kızlara tahsilin önündeki engelin aşılması zaman alır. Müslüman kızlar için
Avrupa tahsili sakıncalıdır, çünkü yüksek tahsille dönecek kızların kendilerine
göre eş bulamama endişesi hâkimdir. Müslüman kızların Avrupa eğitimi, 1913-1914
eğitim öğretim yılında başlar. İlk gönderilen Müslüman talebelerin biçki-dikiş,
ütücülük, leke çıkarma, idare-i beytiyye gibi Avrupa'da öğrenilmesi zaruri
olmayan bir dalda gönderilmesi ise hayli ilginç. Zamanla kadınlar için Avrupa'da
eğitim konularının farklılık gösterdiği biliniyor.

‘Kadın, çocukların ilk öğretmeni
olarak bir toplumu inşa eder’

Güldane Çolak: Kız çocuklarının eğitimi ve kadınlığın gelişimi Osmanlı
döneminde de oldukça önemsenen bir konu. Kadın eğitiminde “kadın, çocukların ilk
öğretmeni olarak bir toplumu inşa eder” noktasından bakılarak hareket edilmiş.
19. yüzyılda açılan kız okulları ve kız okullarının müfredatlarında yer alan
derslerin çeşitliliğine baktığımızda bunu görebiliyoruz. Bu anlamda, henüz
1910’da kız öğrencilerin devlet bursuyla Avrupa’ya gönderilmeye başlanması bunun
en güzel örneklerinden biri. Bu belgelere bakınca bugün hâlâ uğraştığımız kız
çocuklarının okuması meselesine Osmanlı döneminde el atılmış olduğunu görüyoruz.
Ayrıca kız okullarında görev alacak kadın öğretmenler yetiştirmek için 1870’te
Kız Öğretmen Okulu Darülmuallimat’ın açılması ve kadın öğretmenlerin nitelik ve
niceliğini artırmak için yapılan çalışmalardan. Avrupa’da yetiştirilen
öğrencilerin kız okullarında muallime olarak istihdamı ise dönemin kızlara
yönelik eğitim politikasını yansıtıyor.

Osmanlı'nın Avrupa görmüş
kızları

Mukbile
Reşad:  Belgelere göre güzel sanatlar eğitimi   için
Avrupa'ya giden ilk Müslüman kızı.     Hamdullah Suphi ve
Refet Paşa büstleri yaptığı eserlerden.

Belkıs Mustafa: İlk
kadın ressamlar arasında öne  çıkan bir isim. Devlet bursuyla Almanya'ya
gönderilir. Berlin Güzel Sanatlar Akademisi Resim bölümünü tamamlar, 1921'de her
malzeme ve teknikle çalışan bir usta ressam olarak yurda  döner.

Saada Emin&Suad
Mahmud:Zorlu savaş şartlarına rağmen eğitimlerini bırakmazlar. Aydın
Valiliği’nin bursuyla Ekim 1915’te Cenevre (İsviçre) Ecole de Medicine’de tıp
eğitimine başlarlar. Saada Emin (Kaatçılar) ülkeye iç hastalıkları uzmanı olarak
döner. Yıllar sonra,  1943’te yedinci dönem Manisa milletvekili olarak
siyasete atılır.

Fatma Reşit (Atasagun):1901 Edirne doğumlu Fatma Reşit,
doktor olmak ister, ancak Darülfünun Tıp Fakültesi kız öğrencilere açık olmadığı
için, biyoloji bölümüne girer. Rockefeller adına dört bursiyer seçen bir
Amerikalı ile tanışması, ona Amerika'da eğitimin yolunu açar. Boston Tufts
Üniversitesi'nde tıp tahsiline başlar ve 1925'te mezun olur. Bir yıl
Metropolitan Hastanesi'nde, üç ay Long Island'da çalışır. Sonra kadın
hastalıkları ve doğum uzmanı olarak yurda döner.

Belkıs
Bekir:Ailesinin desteğiyle önce Paris'te diş hekimliği eğitimine
başlar. Sonra 1913'te Maarif Nezareti aylık 200 Frank bağışlar. Savaş çıkınca
Cenevre'ye yönlendirilir. Savaş şartlarında tahsiline devam edemeyeceğini
düşünür ve Hilal-i Ahmer'de gönüllü çalışmak ister.

Safiye Erol: Romanlarıyla
tanınan Safiye Sami (Erol) küçük yaşta gittiği Lubeck'te Türk-Alman
Cemiyeti'nden aldığı 20 mark harçlıkla ve bir Alman ailenin yanında kalarak
eğitimine devam eder. Almanya'daki eğitimi sırasında yazmaya başlayan Safiye
Sami'nin ilk yazısı Leyla ve Mecnun da orada yayımlanır.

Suat Derviş: İlk kadın
gazeteci. Eserlerinin farklı dillere çevrilmesiyle uluslararası ün sahibi olur.
Kız kardeşi Hamiyet Hanım'a eşlik etmek için Almanya'ya giden ve onunla birlikte
Berlin Konservatuarı'na kaydolan Derviş, daha sonra edebiyat fakültesine girerek
felsefe derslerini takip eder. Yazar, daha çok Fosforlu Cevriye ile
tanınır.

Kadınlar Halk
Fırkası

İkinci Meşrutiyet yıllarından sonra sosyal hayatın eğitim alanında daha çok
yer bulan Türk kadınının varlık gösteremediği tek alan siyaset olarak
düşünülürdü. Cumhuriyet'in ilk yıllarında hemen bu madde gündeme gelir. Başaktör
ise Nezihe Muhittin’in çevresinde bulunan kadınlarla kurduğu Türk Kadınlar
Birliği’dir. Kadınlar Halk Fırkası adıyla yola çıkan, fakat daha sonra adını
değiştirmek durumunda kalan birlik, kadınlara siyaset yolunun açılması için
çalışmalar yapar.

Anahtar Kelime: Osmanlı'nın
Avrupa görmüş kızları,
Osmanlı'nın Avrupa görmüş kızları,
‘Kadın,
çocukların ilk öğretmeni olarak bir toplumu inşa eder’

YASAL UYARI:Yayınlanan köşe yazısı/haberin
tüm hakları Feza Gazetecilik’e aittir. Kaynak gösterilse dahi köşe
yazısı/haberin tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz. Bu haber veya yazı
sadece zaman gazetesi tarafından sağlanan RSS verileri kullanılarak
alıntılanabilir.

Sonraki Haber

Bölümün en çok okunan haberleri

Alerjim
mi var, sinüzitim mi?

Tatlı
mı tatlı bir akademi

İstanbul’a
vize uygulayacağız

Bu
tatlar bildiğiniz gibi değil!

Ekmeğin
karne ile verildiği günler

Bir
gün canım isterse şarkı da söylerim

Sizin
yerinize haklarınız uçmasın

Her
birey ayrı bir ırktır

Sultan
Sazlığı’nda mutlu insanların hikâyesi

Müşterisine
dindar, çalışanına zinhar

Kürtçe
ve Flamenko buluştu - [Haftanın Albümleri]

Marmaray:
Japon’u sev, Japon’a güven

Dünyada
bu kadar acı varken laylaylom şarkı söyleyemem

EN ÇOK OKUNANLAR

AYRILIYORUM, ÜZGÜNÜM

Hizmet’e karşı tavır niye?

Kadın vekillerden küfüre karşı kırmızı eylem

MEB'DE BALYOZ TİPİ FİŞLEME

Çantamda 16 anlaşma ile geldim stratejik ortak oluyoruz

‘Paralel devlet’ kim?

28 Şubat'ta Talibancı, şimdi F Tipi diye fişlediler

AYRILIYORUM, ÜZGÜNÜM

Kadın vekillerden küfüre karşı kırmızı eylem

MEB'DE BALYOZ TİPİ FİŞLEME

Çantamda 16 anlaşma ile geldim stratejik ortak oluyoruz

28 Şubat'ta Talibancı, şimdi F Tipi diye fişlediler

CHP’de adaylar netleşti son kararı PM verecek

Balbay emsal olmadı, BDP’li vekillere tahliye yok

Fişlenen avukattan Başbakanlık, MİT ve MGK hakkında suç duyurusu

Sineklerin genetiğini değiştirip salacaklar!

Hak-İş Başkanı: Usulsüzlüğü yapanlar beni tehdit ediyor

Böbrekler hakkında doğru bilinen 7 şey

Mahut beste çalar: Mustafa Kemal’in neferleri oluruz!

Beşiktaş üzerinden oyun oynanıyor

Karadayı’ya Medine nineyi sordular

Hakem ve gözlemciye göre kural hatası yok

Ceza almayan öğrenci okulda kahraman oluyor

Doğalgazlı cihazlarınız varsa dikkat!

‘Hemşire açığı var sağlık liselerinin önü kesilmesin’

İşsiz sayısı 2 milyon 831 bin

Doktor müdahaleye gitti boğulan kardeşi çıktı

Hakan Şükür AK Parti'den istifa etti

Hakan Şükür, sosyal medyayı da salladı

Trabzonspor 1 puanı 90'da kurtardı

O taraftar serbest bırakıldı!

AKİT ÇARPITIYOR

Meksika Devlet Başkanı, Türkiye'ye geldi

43 yıl sonra geldi, ama cezası

Trabzonspor'un rakibi Juventus

Diyete rağmen kilo veremiyorsanız bir de bu gıdaları deneyin

Avrupa'ya vizesiz giriş için imzalar atıldı

En fazla ödenek alan üniversiteler

İşte dünya tarihinin en büyük şehirleri

CHP'den ‘Mansur Yavaş’ açıklaması

Tutuklu BDP’li vekillerle ilgili karar açıklandı

Bangladeş'te idamın ardından gerilim artıyor

Doktor ablayı kahreden kaza

SİTE
HARİTASI BİLGİ TOPLUMU HİZMETLERİ

EĞİTİM

GÜNDEM

EKONOMİ

SPOR

DÜNYA

KÜLTÜR

YAZARLAR

YORUM

KÜRSÜ

AİLE-SAĞLIK

RÖPORTAJ

FOTO
GALERİ

SERİ
İLAN

RESMİ
İLAN

mainpage.all.headline

RSS

WEB
TV

İNSAN KAYNAKLARI

MOBİL

CUMARTESİ

CUMA

PAZAR

YENİ
BAHAR

SEKTÖREEL

KİTAP
ZAMANI

ÇİZGİ
YORUM

VİDEOLAR

HABERLER

BİR HABERİM VAR

SINAV
SONUÇ

BALYOZ

CEP

APPLE

ERGENEKON

DİYET

ERDOĞAN

MAAŞLAR

OYUNLAR

ÖRGÜ

DEPREM

PROGRAM

TEKNOLOJİ

YEMEK
TARİFİ

ABDULLAH
GÜL

FENERBAHÇE

GOOGLE

GALATASARAY

OTOMOBİL

BEŞİKTAŞ

TRABZON

IPHONE

SAMSUNG

IPAD

SURİYE

GENELKURMAY

HAVA
DURUMU

MODA

İŞSİZLİK

TEKNOLOJİ

MÜŞTERİ HİZMETLERİ

444 8 555

www.zaman.com.tr © 1998-2012 | Feza Gazetecilik
A.Ş. | Zaman Gazetesi, 34194 Yenibosna, İSTANBUL | Tel: 0212- 454 1 454 Faks:
(0212) 454 14 67

Tweet