Ana Sayfa

İstanbul
: 8ºC

17 Aralık 2013 07:57

Üye İşlemleri

Giriş

Üye Ol

Şifremi Unuttum

GÜNDEM

DÜNYA

EKONOMİ

SPOR

KELEBEK

YAZARLAR

EMLAK

AİLE

VİPLAY

MAHMURE

BİGPARA

DİĞER

DİĞER Hürriyet Alt Kanallar

Kültür
- Sanat

Hürriyet TV

Sağlık -
Yaşam

Teknoloji

Hava
Durumu

Sinema

Astroloji

Tv-Rehberi

Piyasanet

E-Gazete

Canlı
Skor

En İyi On

Foto Galeri

Okur Temsilcisi

Eğitim

Arşiv

Cumartesi

Pazar

Kelebek

Keyif

Ege

Ankara

Seyahat

Avrupa

SON DAKİKA HABERLERİ

Ödüllü Çingene kızı

Zeynep BİLGEHAN

8 Aralık 2013

-

A

+

Roman kökenli Elmas Arus, İstanbul’daki 30 bin kişilik
sülalesinden okula giden ilk kız çocuğuydu. Tabuları yıkıp iki üniversite
bitirdi. Dokuz yıl, “Ben kimim?” sorusunun peşinde Türkiye’nin her yerindeki
Roman grupları ziyaret etti, ‘Buçuk’ adlı belgeseli hazırladı. 2009’da kurduğu
Sıfır Ayrımcılık Derneği’yle geçen hafta Avrupa Konseyi’nin prestijli İnsani
Yardım Ödülü’ne layık görüldü.

AVRUPA Konseyi’nin İsveçli diplomat Raul Wallenberg adına verdiği İnsani
Yardım Ödülü’nün ilki, Romanlara yönelik ayrımcılıkla mücadelesinden dolayı
Elmas Arus’a (34) verilecek. Peki kim bu Elmas Arus?
Yarı göçebe ailenin beş
çocuğundan biri olarak Amasya’da doğdu. Roman kökenli annesi ev işçiliğiyle,
Abdal kökenli babasıysa ördüğü sepetleri sattıktan sonra günlük fabrika işçiliği
gibi geçici işlerle geçimi sağlıyordu. “30 bin kişilik sülalede okula giden ilk
kız çocuk bendim” diye hayatını anlatmaya başlıyor Elmas: “Bizde kızların
toplumun dışına çıkması, yani okula gitmesi yasaktı. Erkekler de ancak ilkokul
üçüncü sınıfa kadar gidiyordu ama babam okuma yazma bilmemeyi kör kalmak olarak
görüyordu.”
Nitekim Elmas’ın babası mahallelinin tepkilerine rağmen kızını
okula gönderdi. Beş yılın sonunda Elmas başarıyla mezun oldu ama aile bu arada
İstanbul’a
taşındı ve “12 yaşındasın artık evlenecek çağa geldin!” baskısı yeniden başladı.
Elmas, dört yıl eve kapandı. Ev işi,  dantel yapmayı öğrendi. Ancak eğitim
fikrinden hiç vazgeçmedi: “Tek çıkış yolunun eğitim olduğunu biliyordum. ‘Neden
annemin kaderini yaşayayım?’ diye düşünüyordum. Aileme evlenmeyeceğimi söyledim.
Hiç kolay olmadı ama ortaokulu dışarıdan bitirmem için ikna etmeyi başardım.”
Ortaokulu kısa sürede bitirdikten sonra liseye kaydını yaptırdı: “Liseye gitmek
hayatımda dönüm noktasıydı. “Çingene!” demiyorlardı ama davranışlarından sosyal
ve sınıfsal farkı hep hissediyordum.”

EDİRNE’DEKİ ÖTEKİ ROMANLAR

Trakya Üniversitesi’nin Radyo ve Televizyon Bölümü’nü
kazandı. Edirne’de kendi grubu dışında başka Romanlarla karşılaştı: “Grupların
gelenek ve görenekleri bölgesel olarak değişiyor. Herkes hikayenin küçük bir
parçasını biliyor. “Ben kimim, nereden gelmişim” diye sorgulamaya başladım.
Cevabı bulmak için Türkiye’yi dolaşarak bir belgesel yapmaya karar verdim.”
Ancak projesini hayata geçirmesi hem maddi hem teknik eksikliklerden dolayı
kolay olmadı. Bir süre çeşitli işlerde çalıştı, bu arada eşi Haluk Arus’la
tanıştı. Kurdukları küçük ekiple çekimlere başladılar.

ROMLAR, DOMLAR VE LOMLAR

Elmas Arus ve ekibi tam dokuz yıl sahada kaldı. “Her yıl 10 il belirleyip bir
ay süresince 30-40 mahalleye giriyorduk” diyor. “Bugüne kadar yapılmış kapsamlı
bir araştırma yoktu. Kimin hangi gruba ait olduğunu bilmiyorduk. 38 ildeki 400
mahallede ‘Çingene’ olarak tabir edilen bütün farklı grupları çektik.” Parçaları
birleştirdikten sonra ortaya üç ana grup çıktı: Romlar (Romanlar), Domlar ve
Lomlar. Arus, dokuz yıllık saha çalışmasını hem ‘Buçuk’ adıyla belgeselleştirdi
hem de gördükleri derin yoksulluk ve dışlanmaya çözümler üretmek amaıyla 2009’da
Sıfır Ayrımcılık Derneği’ni kurdu. Dernek, hükümetin Romanlarla ilgili politika
geliştirmesi için lobi faaliyetleri yürütüyor. Arus, “Daha yolun çok başındayız.
Acil kalıcı politikalar yapılmalı. Önceden Romanlar yok sayılıyordu. Dolayısıyla
kimse onlara dokunmuyordu. Şimdi varlar ama güçsüzler, yoksullar ve topluma
kendilerini anlatamıyorlar” diyor.

YALOVA’DA ÇADIRDAN ÇIKMA YASAĞI

Genç aktivisti, saha çalışması boyunca en çok Yalova’daki halk etkilemiş:
“Mahalleli Romanların varlığını inkar ediyordu. Sonradan çalılıkların arasına
saklanmış çadırlar fark ettik. Belediye ‘görüntü kirliliği’ yaptıkları için
Romanların gündüz dışarı çıkmasına izin vermiyordu. Geceleri çöp toplayıp
gündüzleri çadıra çekiliyorlardı. Etkileyen bir diğer şey de Gaziantep’teki Dom
gruplarıydı. Evlilik yaşı 9-10’du. 350 kişilik grupta okuma yazma bilen sadece
bir kişi vardı. Çocukların en büyük talebi de okumak değil sünnet olmaktı.
Pahalı olduğundan güçleri yetmiyor.”

İLLE DE ROMAN MI OLSUN

Doğru tabir ‘Roman’ mı yoksa ‘Çingene’ mi? Elmas Arus şöyle cevaplıyor: “Üç
sene önceki Roman Açılımı’na kadar toplumun bütün marjinalleri için kullanılan
tabir ‘Çingene’ydi. Açılımdan sonra artık ‘Roman’ daha popüler ve temiz bir
kavram gibi algılanıyor. Oysa ‘Çingene’ kelimesinin bir suçu yok. Onun altını
olumsuzluklarla dolduran önyargıların ve ayrımcı politikaların ortadan
kaldırılması gerekiyor. Grupların içinde karışık bir dinamik olduğundan kimlik
ve kavram kargaşası devam ediyor. Ama başka kimlikler altında gizlenerek
kendinizi ifade ederseniz sorunları çözemezsiniz.”

Her türlü hakkı saklıdır.

Milyonlarca Başvuru! Saatler Süren Mülakatlar! Disliker Kim
Oldu?

8

Okuyucu Yorumları {
Toplam 8 Yorum }

Hatice Fahrünnisa Ensari08/12/2013 -
11:31

Harika..İyiki baba sağ duyulu yaklaşmış,iyiki
okumuş..Kökenini araştırmakla antropoloji adına toplumbilim adına çok da
iyi,doğru ve bilimsel bir iş yapmış.Kutluyorum ve başarılarının devamını
diliyorum!!!...

Beğendim37 Beğenmedim0

burhan sülün08/12/2013 -
11:29

PIRIL PIRIL IŞILTILAR SAÇAN GERÇEK BİR ELMASSIN SEN...GURUR
DUYDUM VE DUYGULANDIM...KATKI KOYABİLMEK İÇİN DERHAL DERNEĞİNLE TEMASA
GEÇECEĞİM..

Beğendim35 Beğenmedim0

papua newguinea08/12/2013 -
11:17

Ne güzel bir haber Pazar sabahıyla. Ohh için açıldı.
Işıldayan yüzlü Elmas Hanım, Allah sana ve eşine güç kuvvet versin.

Beğendim35 Beğenmedim0

ecmel yalgın08/12/2013 -
10:44

babasının kızı...adam yememiş içmemiş okutmuş..daha çok
duyarız bu kızın adını inşallah..

Beğendim40 Beğenmedim0

Ertugrul ARSLANOGLU08/12/2013 -
9:18

TURKİYE MOZAİĞİNDEKİ EN IYI , EN VATANSEVER VE EN HOŞGÖRÜLÜ
TOPLULUK, SEVERIM ROMANLARI, İYİKİ İÇİMİZDESİNİZ, İYİKİ VARSINIZ.

Beğendim63 Beğenmedim6

nevzat sarıaslan08/12/2013 -
9:13

tebrikler evlat. devlet roman açılımının içini doldurmalı.

Beğendim47 Beğenmedim3

Diğer Haberler

Başbakan o iddiayı
yalanladı

Başkent'te taraftara
müdahale

'Emrettiler AK Parti'ye
geldim, emrettiler ayrıldım'

Babanın Gezi direnişi:
13 yaşındaki oğlumu efendilere yedirtmem

Kulaklarını
tıkadı

Koruma gitti Azrail
geldi

'İdris Bal ile Hakan
Şükür aynı değil'

Mahkemeden flaş tutuklu
vekil kararı

Çalışmalar nedeniyle
FSM'de 4 gişe kapatıldı

Kazandıracak aday
arıyoruz

Mağdur olan
sanıklar

Mazeret ‘0’
çekti

Terör
değil

Başbakan’a hakarete 2
yıl 8 ay hapis istemi

Bazanın altında kalarak
öldü

Yarın Hürriyet’te sınav
var

PISA’da usulsüzlük
yapmak istediler

Göbek dansı sonrası
fuhuş

Askerliğe
hayrandı

Merhaba
Hürriyet Facebook
deneyiminden yararlanmak için Facebook ile giriş yapın.

Giriş Yapın

Okuduklarım Yardım

Paylaşım

Daha Fazla Bilgi

Arkadaşlarını Davet
Et

Sorun Bildir

Facebook
oturumunu kapat

Gündem

Hürriyet Tv

Ekonomi

Kelebek

Spor

Dünya

Piyasanet

Yazarlar

Sağlık -
Yaşam

Teknoloji

Kültür - Sanat

Sinema

Astroloji

TV
Rehberi

Foto
Galeri

Kelebek Galeri

Foto
Analiz

En İyi
On

Hürriyet Aile

Mahmure

Yazarkafe

Hava
Durumu

E-Gazete

Okur Temsilcisi

Şans
Oyunları

Seri
İlanlar

Canlı Maç Sonuçları

Stadyum

İddaa
Programı

Yarışma

Anket

Mind

Puan
Durumu - Fikstür

Benim Sayfam

Bumerang

Hürlist

Haber Alarmı

Yenibiriş

Hürriyet
Emlak

Basın İlan Kurumu İlanları

Viplay

Hürriyet Oto

Eğitim

Bigpara

Yakala.co

Ekolay

Hürriyet Çocuk Kulübü

Avrupa

Tüm
Haberler

Künye

Sosyal ağlarda Hürriyet'i Takip Et!

© Copyright
2013 Hürriyet - Doğan Yayın Holding Hürriyet Kurumsal Bize
Ulaşın