28 Ocak 2014, Salı

Pazar

RSS

bul

Ana
Sayfa

Yazarlar

Galeri

Bebek
Çocuk

Emlak

Kadın

Kişisel
Bakım

Kariyer

Sağlık

Tatil

Teknoloji

MarcaMarca

Tümü

Ana
Sayfa

Son Dakika

Yazarlar

Video

Foto Galeri

Alışveriş

Araba

Astroloji

Bebek
Çocuk

BİK

Bilgi
Yarışması

Blog

Cadde

Cafe

Cumartesi

Çizerler

Dizi

Dünya

Ege

Eğitim

Ekler

Ekonomi

Fırsat

Finans

Gündem

Hamilelik

Hava
Yol

Hayat

Kadın

Kariyer

Kişisel
Bakım

Kitap

Konut -
Emlak

Kültür -
Sanat

Magazin

Moda

Mutfak

Otomobil

Oyun

Pazar

Sağlık

Sinema

Siyaset

Spor

Tatil

Teknoloji

Tv

Vefat

Yol
Durumu

Arşiv

Bülten

İletişim

Mobil

RSS

Üyelik

19.01.2014 - 02:30 | Son Güncelleme:
18.01.2014-20:45

Milliyet.com.tr »

Pazar »

Haber

“Kadın kendi soyadını kullanabilse erkek çocuk doğurmadı
diye öldürülmeyecek”

Sevim Akat evlenmeden önceki soyadını kullanma
talebiyle Anayasa Mahkemesi’ne açtığı davayı kazandı. Akat ve kendisi de benzer
bir karar çıkartan arkadaşı Gülizar Tuncer, “Bu, şekli bir mesele değil, varlık
meselesi. Belki kadın kendi soyadını kullanabilse erkek çocuk doğurmadı diye
öldürülmeyecek çünkü soy, erkeğin soyadından yürümeyecek” diyor

0

Güliz Arslan - [email-masked]

Geçtiğimiz günlerde Anayasa Mahkemesi’nin “evli kadınların sadece kendi
soyadlarını kullanabileceğine dair bir karar” verdiğine ilişkin haberler görüp sevinmiş olabilirsiniz. Bunlar, Türkiye’deki
kadınların da Avrupa’dakiler gibi hangi soyadını kullanacaklarına
kendilerinin karar vereceği günlere geldiğimizi müjdeleyen haberler gibi görünse
de durum pek öyle değil. Evet, Sevim Akat yedi yıllık mücadelenin sonunda
evlenmeden önceki soyadını kullanma talebiyle Anayasa Mahkemesi’ne açtığı davayı
kazandı belki ama kadının soyadı özgürlüğü meselesinde hâlâ öyle çok yol
alındığı söylenemez. Çünkü konuyla ilgili Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarına rağmen Türkiye,
Medeni Kanun’da değişiklik yapmaya pek yakın değil. Yani evlilik öncesi soyadını
kullanmak isteyen kadınlar için tek çıkar yol yine dava açmaktan
geçiyor.

Sevim Akat’a, kendi soyadı için mücadele ederken en büyük
desteği, eşinden sonra, yine kendisi gibi bir avukat olan arkadaşı Gülizar
Tuncer vermiş. Uzun uğraşlar sonucunda evlilik öncesi soyadını kullanmaya
başlayan kadınlardan biri olan Tuncer aynı zamanda da Akat’ın davasının
tanıklarından... İkiliyle bir araya geldik, 95’te Ayten Ünal’ın açtığı ilk davadan bugüne bu soyadı
meselesinde neler yapıldığını konuştuk.

Kadının evlenmeden önceki soyadını kullanması meselesinde gelinen son
nokta nedir?

Sevim Akat: En son, Anayasa Mahkemesi benim davamda
“Evlenmeden önceki soyadını kullanabilir” dedi. Bu, 2013’te Anayasa Mahkemesi’ne
bireysel başvuru hakkı getirildikten sonra çıkan ilk karar. Ancak AİHM’in verdiği kararlar nasıl bireysel kararlarsa Anayasa
Mahkemesi’ne yapılan bireysel başvuru sonucu verilen kararlar da bireysel
kararlar. Yani mahkeme, sadece başvuran kişiye kendi soyadını taşıma hakkı
tanır. Bu karardan başkalarının da yararlanabilmesi için ilke kararı alınması
gerekir ama şu an ona yönelik bir çalışma yok.

Şu an ben evli olsam ve evlenmeden önceki soyadımı kullanmak
istesem dava açmam gerekiyor yani?

Sevim A.: Aynen öyle.

Peki bu dava sonucunda sizinkinden farklı bir sonuçla
karşılaşma olasılığım nedir?

Sevim A.: Ana tema
farklılaşmadıktan sonra mahkemenin sizin davanızda da bu yönde karar vermesi
gerekiyor. Ama bu kararların yaşama nasıl geçeceği konusunda da bir sıkıntı var.
Ben kendi kararım için yerel mahkemeye tekrar gideceğim, yeniden yargılama
yapılacak. Yerel mahkemenin de Anayasa Mahkemesi’nin kararına uygun bir karar
vermesi gerekiyor.
Gülizar Tuncer: Ama yerel mahkeme bu bireysel başvuru,
bizi bağlamaz gibi bir tavır içine girebilir. Tutuklu milletvekillerinin
davalarında olduğu gibi... Oysa mevcut anayasaya göre, cunta anayasası olduğu için onu da kabul etmiyoruz ama,
Anayasa Mahkemesi yüksek mahkeme konumunda. Onun kararının bütün mahkemeler
açısından bağlayıcı olması gerekir. Ama her zaman öyle olmuyor. Benim davamda da
hâkim önünde AİHM’in örnek kararı olmasına rağmen dedi ki; “Bunlar beni
ilgilendirmiyor. Ben Medeni Kanun’u tanırım. Ona göre de evli kadının soyadı,
kocasının soyadıdır. Ancak isterseniz ikisini birlikte kullanabilirsiniz”.
Halbuki Türkiye AİHM’in kararlarını, kendi mahkemelerinin kararlarının üstünde
tutmak zorunda. Zaten asıl sorun da herkesin bireysel başvuru yapmasına gerek
olmasında.
Sevim A.: Son davada Anayasa Mahkemesi’nin verdiği karar da eksik
bir karar...

“Hep eski kimliklerimi yanımda
taşıdım”

Siz bu meseleyle ilgilenmeye nasıl
başladınız?

Gülizar T.: Hep “Ben hep asla başka bir erkeğin
soyadını kullanmayacağım” derdim. Hiçbir evliliğimde fiilen başka bir erkeğin
soyadını kullanmadım. Ama pek çok sorunla karşılaştım. Ben bir yerde Gülizar
Tuncer yazıyorum, TC kimlik numarasından bakıyorlar; Gülizar Güneş. Vekalet
çıkaracak müvekkil, çıkaramıyor. Ya da savcılıktan “Bu isimde bir avukata
rastlanamamıştır” diye yazı geliyor. Yine de vazgeçmedim. Yeni avukat kimliği
çıkarmadım mesela uzun bir süre, değişmesin diye... Cezaevindekiler “Bu kimliği
değiştirmezseniz cezaevine alamayacağız sizi” diyorlardı. Hep eski kimliklerimi,
vekaletlerimi yanımda taşıdım. Bir yerde herhangi bir sorun olunca çıkarıp
“Tamam, bu da var” diye gösteriyordum.

Eşiniz nasıl karşılıyordu bu
ısrarınızı?

Gülizar T.: Biz aile içinde ya da sosyal
çevrelerimizde herhangi bir sorunla karşılaşmadık. Ama karşılaşan
çoktur.
Sevim A.: Ben de iki evliliğimde de eşimin soyadını hiç kullanmadım.
Evlendikten sonra çok uzun süre kimliğimi değiştirmedim mesela. Sadece yurt
dışına çıkmam gerektiğinde pasaportuma işletmek zorunda kaldım.

“Eşimi davalı olarak
gösterdik”

Bu davayı açmak isteyen birinin yapacağı ilk iş ne
olmalı?

Sevim A.: Aile Mahkemesi’ne dava açıp kendi soyadını
kullanmak istediğini dile getirmeli. Aile Mahkemesi reddederse Yargıtay’a
gitmeli. Yargıtay da bozma kararı vermezse Anayasa Mahkemesi’ne
bireysel
başvuru yoluna gidilmeli.

Sizin davanız ne kadar sürdü?

Sevim A.: Yedi
yıl. Ama bizim davamızda şöyle de bir durum oldu; biz davayı Hukuk Mahkemesi’nde
açmıştık, fakat mahkeme bu konuda Aile Mahkemesi’nin görevli olduğunu ifade
etti. Biz de Aile Mahkemesi’ne gittik. Normalde üç-beş yıl arasında sürer.

Siz Aile Mahkemesi’ne gittiniz ve eşinize mi dava
açtınız?

Sevim A.: Evet. Burada devlet kadının da erkeğin de
iradesine saygı duymuyor. Çünkü benim eşim de “Kişi kendi soyadını
kullanmalıdır” diyor. Yani beni destekliyor. Ama biz onu davalı olarak göstermek
zorunda kaldık.

Nasıl tepkiler aldınız karar açıklandıktan
sonra?

Sevim A.: Çok güzel mesajlar aldım. Hem kutlamak
isteyenlerden hem kendileri de başvuru yapmak istediklerini ifade eden
kadınlardan...

Hiç olumsuz bir yorum almadınız mı
mesela?

Sevim A.: Hayır ama davayla ilgili bir haberin altında
şöyle bir yorum okumuştum: “Kocasının soyadını almayacak kadın evlenmesin”. Bu
beni şaşırtmadı çünkü toplumun böyle bir kesimi var, bunu biliyoruz.

“Erkeğin kadını mülkü gibi görme
sorunu”

Anayasa Mahkemesi’nden çıkan “Evlenmeden önceki soyadını
kullanabilir” kararı sizi tatmin etmedi mi?

Sevim A.: Etmedi.
Çünkü asıl mesele bunun bir sorun olarak tespit edilip buna yönelik
düzenlemelerin ortadan kaldırılması meselesi...
Gülizar T.: Türkiye’nin
yapması gereken tek şey; Medeni Kanun’a bir cümle eklemek. 187’nci maddeye;
“Kadın isterse tek başına kendi soyadını da kullanabilir”.
Hatta çiftler
isterlerse aile kurarken yeni bir soyadı da başlatabilmeliler. Avrupa’da
böyle... Kadına soyadını alma zorunluluğu getiren yasa maddesi değiştirilmediği
sürece herkes bireysel başvuru yapmak zorunda.

Bu yasa sizce neden değiştirilmiyor?

Gülizar
T.: Çünkü hükümet muhafazakar aile yapısını korumak istiyor. Yapılacak
değişiklikler karışıklıklara yol açabilir deniyor. Avrupa’da neden yol
açmıyor?
Sevim A.: Devlet, soy bağı erkek üzerinden devam etsin
istiyor.
Gülizar T.: Evlenince sadece soyadınız değişmiyor ki... Kütüğünüz
olduğu gibi erkeğin kütüğünün olduğu yere gidiyor. Bu, kadının kimliğini,
geçmişini bütünüyle reddetmek demek! Evlenince sil baştan, boşanınca yine sil
baştan, bir daha evlenirse yine sil baştan...
Bu o kadar rezil bir sistem ki;
boşanan kadın yanında sürekli boşanma belgelerini taşımak zorunda... İşte bu
yüzden bu basit bir mesele değil, şekli bir sorun değil. Sorun, erkeğin kadını
mülkü gibi görme sorunu. Evet, avukat, gazeteci gibi kendi soyadlarıyla tanınan
kadınlar daha çok zorlanıyorlar ama bu sorun bütün kadınları ilgilendiriyor.

“Kadının adı yok hikayesi gibi
işte; kadını n soyadı yok”

“Evlenmeden önceki
soyadı da yine bir erkeğin soyadı, ne fark eder?” diyenler oluyor
galiba...

Gülizar T.: Oluyor, evet. Fakat babanın soyadı da
olsa
o sizin bütünleştiğiniz isim. Zaten kişi istiyorsa onu da
değiştirebilmeli. Evlenince soyadı otomatik olarak değişiyor. Bu bir dayatma
olarak giriyor hayatınıza. Her iki soyadını da kullanma hakkı daha çok yeni
tanındı kadına. Pek çok kadın zaten bu haktan haberdar değil. Pek çoğu da bu
haktan yararlanabilmesi için evlilik işlemleri sırasında kendisinin bu haktan
yararlanmak istediğini belirtmesi gerektiğini bilmiyor.

Bir de “Kadın cinayetleri gibi ciddi meseleler varken neden
buna bu kadar çok takılıyorsunuz?” diyenler var...

Gülizar T.:
Kadın sorunu
o kadar geniş bir alan ki... Kadın cinayetleri kadınlara yönelik
saldırının en uç boyutu. Ama bu da zannedildiği gibi şekli bir mesele değil,
varlık meselesi. “Kadının adı yok” hikayesi gibi işte; “Kadının soyadı
yok”...
Sevim A.: Kadın kendi soyadını kullanabilse erkek çocuk doğurmadı
diye öldürülmeyecek belki... Ya da erkek doğurana kadar çocuk doğurmak zorunda
kalmayacak. Çünkü soy, erkeğin soyadından yürümeyecek.

“Binlerce dava açmamız
gerek”

Bu noktaya gelebilmek için neler yapılması
gerekiyor?

Gülizar T.: Kadın örgütleri kadınları harekete
geçirmeli. Orada bir sessizlik görüyoruz açıkçası. Beni erkek arkadaşlarım dahil
çok arkadaşım aradı ama kadın örgütlerinden ya da feminist çevrelerden arayan
pek olmadı. Anayasa Mahkemesi’nin son kararından sonra binlerce kadın başvuru
yapsa kesin olarak kazanılacak bir dava oysa bu artık. Bu şekilde belki yasayı
da değiştirebiliriz.
Sevim A.: Devlet tek tek bireysel başvuruyu zorunlu
kılarak bizi marjinalleştirmeye çalışıyor. Ama ne kadar çok başvuru olursa o
kadar çabuk yol alınır.
Gülizar T.: Bizim de “Al sana o zaman” deyip binlerce
dava açmamız gerekiyor. Dava açmanın bir maliyeti var evet ama kadın özgürlüğü
için mücadele edenler pek çok şeyi göze alıyorlar, bunu da alabilirler. Üstelik
davayı kazandıktan sonra tazminat almak da mümkün.

Kadına kendi soyadını koruma hakkı tanınırsa çocukların durumu
ne olacak?

Gülizar T.: Onunla ilgili de AİHM kararı var, eşler
özgür seçim hakkına sahip olmalıdır diyor. Çocuk 18 yaşına geldiğinde de kendisi
karar verebilmeli. Ama biz bu
noktada çocuğun durumundan çok kadının
soyadının önemli olduğu düşüncesindeyiz.
Çünkü çocuk için annesinin
ya da
babasının soyadını almış olmak çok fark etmiyor.

“Hâkim reddetmekle kalmadı, bir
de bizimle açıkça alay etti”

Doç. Dr. Bahar Leventoğlu (Duke Üniversitesi, Siyaset Bilimi ve İktisat bölümü)

* Eşimle 96’da evlendik. 97’de kadınlara iki soyadı kullanma hakkı çıktı
fakat bu hak senelerce 97 ve sonrasında evlenenlere tanındı. 97’den evvel
evlenenlere de tanındıktan sonra ben de Bahar Leventoğlu
Abdulkadiroğlu
ismini aldım.
* Evlendikten hemen sonra eşimle Amerika’ya geldik. Burada eşinizin soyadını kullanma
zorunluluğunuz olmadığı için yıllarca eşimin
soyadını kullanmadım.
Fakat
günün birinde bunun problem yaratacağının biliyordum. Ayten Ünal’ın
AİHM’de açtığı davanın lehine sonuçlanmasının akabinde 2005’te avukatım Baran
Balpazarı aracılığıyla sadece kendi soyadımı kullanma talebiyle dava açtım.
*
Mahkeme talebimizi reddetmekle kalmadı, avukatımın aktardığına göre; “Bahar
Hanım’ın kocası soyadını değiştirip Leventoğlu yapsın, böylece Bahar Hanım da
eşinin soyadını alarak Leventoğlu olabilir” diyerek bizimle açıkça alay etti.
Temyize gittik fakat Yargıtay da mahkeme kararını onadı. Bunun üzerine AİHM’e
gittik. Dilekçemiz AİHM’de sırasını beklerken Türkiye Cumhuriyeti davamı çekmem
karşılığında kendi soyadımı taşıyan nüfus cüzdanı ve 1000 avro ödeme içeren
“dostane çözüm” sundu. Ben bu davayı tüm Türkiye kadınları için önemli
gördüğümden reddettim.
* AİHM geçen yıl lehime bir karar verdi ama hâlâ
sadece kendi soyadımı taşıyan nüfus cüzdanımı alabilmiş değilim. İçişleri
Bakanlığı’na sadece kendi soyadımı taşıyan nüfus cüzdanı ve pasaportu almak
için nasıl bir yol izlemem gerektiğini sordum. Aldığım cevap şaka gibiydi: “4721
sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 187’nci maddesi ‘Kadın evlenmekle kocasının
soyadını alır, ancak evlendirme memuruna veya daha sonra nüfus idaresine
yapacağı yazılı başvurusuyla kocasının soyadı önünde önceki soyadını da
kullanabilir. Daha önce iki soyadı kullanan kadın, bu haktan sadece bir soyadı
için yararlanabilir’ hükmündedir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nda gerekli
değişiklik yapılmadan evlenen kadınların sadece kızlık soyadını kullanmalarının
mümkün olmadığı değerlendirilmekte ve uygulamada bu yönde
sürdürülmektedir.
Bu nedenle; talebinizin yerine getirilmesi mümkün
değildir.” Yani AİHM kararı mutluluk verici bir sonuç olmakla birlikte
bağlayıcılığı olmadığı için istediğimiz sonucu da alabilmiş değiliz.
* Eşim
hep en hararetli destekçimdi. Aynı şekilde ailelerimiz de... Kayınvalide ve
kayınpeder açısından da şanslıyım. Hep yanımda oldular. Siyaset bilimi
camiasından da güzel tepkiler aldım. Epey prestijli bir siyaset blog’u olan Monkey Cage, okurlarıyla dava sürecini
paylaşmamı istedi.
* Türkiye’de sadece soyadı konusunda değil pek çok konuda
kadın üzerinde sosyal baskı var.
Pek çok kadın bunun bir “seçim” olduğunu
dahi aklına getirmiyor. Tıpkı pek çok kadının evlenmenin veya çocuk sahibi
olmanın da bir “seçim” olduğunu aklına getirmemesi gibi... Hadi diyelim aklına
getirmiş olsun. Bu kadar erkek egemen bir toplumda bir kadının, evde tatsızlık
çıkacağını
bile bile bu konuyu eşine veya eşinin ailesine açması çok zor.

Etiketler: AİHM,blog,Cunta,Avrupa,Anayasa,siyaset,Amerika,haberler,Ayten Ünal,İçişleri Bakanlığı,İnsan
Hakları Mahkemesi

«
önceki haber

sonraki
haber »

Yorum Yazın

Facebook'ta paylaşTwitter'da paylaş
Gönder420

Haber

Eğlence

Tüm
Videolar

Bu sütyen gerçek aşkı ...

'Chun Li' yürek
hoplatıy...

Giyinik başladı, çıplak
...

Her tokatta bir ülke!

Rekora zıp zıp
zıpladı

SizdenSizeSiz de sitenizi ekleyin!

Yumurta Sayım Az...Anne Olabilir
miyim?Bebek-Çocukdoktoramcam.com

Sade Makyajla Doğal Güzellik-

Bebeğin Göbek Bakımı-

Çekirge Hamamı - Bursa-

Yağlı ciltler için limon maskesi-

Bahçe dekorasyonu-

Çatlak Tedavisi İçin Yöntemler-

Lezzetli Köstebek Pasta Tarifi-

Popüler Haberler

Rahim kanserinden ölen bir erkeğin
hikayesiAli Arıkan, Ayşegül olarak doğdu; önce Aligül oldu,
sonra Ali... Lezbiyen bir aktivis...

“Cinler de filmlerimi izlemiş, kurguya girmiş
olabilirler”“Her zaman Türkiye’de yapılan korku filmleri
cinlerle ilgili olmalı derdim, gülerler...

“Virüsler bağışıklığı düşük kişilerde septik şoka neden
olabilir”Nejat İşler’in enfeksiyon nedeniyle septik şoka
girmesi, organ yetmezliği yaşaması çe...

Pazar Blogları

Sinan
Meydan Banu Avar ve Arslan BulutHakan
Oker27.1.2014

Lüks
villalarin arasında şoke eden yaşamErdogan
Ariksoy22.1.2014

Dünyamız
ve insanlıkolgun Dursun26.1.2014

Sen
de Milliyet Blog Yazarı ol!

BİLGİ
YARIŞMASI

Kutup bölgesinde yaşayanlara ne ad verilir?

A
Emino

B
Eskimo

C
Aborjin

D
Erimo

Ana
Sayfa

Son Dakika

Yazarlar

Video

Foto Galeri

Daha
Fazla Haber

Arşiv

Araba

Astroloji

Bebek
Çocuk

Bilgi
Yarışması

Blog

Cadde

Cafe

Cumartesi

Çizerler

Dünya

Ekler

Eğitim

Ekonomi

Finans

Gündem

Hava
Yol

Hayat

Kadın

Kişisel
Bakım

Kitap

Konut -
Emlak

Kültür -
Sanat

Magazin

Yol
Durumu

Moda

Mutfak

Otomobil

Oyun

Pazar

Sağlık

Sinema

Siyaset

Spor

Tatil

Teknoloji

Televizyon

Yorum

Kıbrıs

Borsa

Bülten

İletişim

Künye

MilliyetEmlak.com

Mobil Milliyet

Reklam

SizdenSize

Açılış Sayfam Yap

Favorilerime
ekle

RSS

Sitene Ekle

Kampanya Sözleşmesi

©Copyright
2014 Sitemizde yayınlanan haberlerin
telif hakları gazete ve
haber kaynaklarına aittir, haberleri kopyalamayınız.