ARŞİV

İSTANBUL

20 oC

SABAH

05:25

ÖĞLE

13:13

İKİNDİ

17:11

AKŞAM

20:48

YATSI

22:40

VAKİT'E
KALAN SÜRE

02:12

20 HAZİRAN

GÜNDEM

POLİTİKA

EKONOMİ

SPOR

DÜNYA

SAĞLIK

YAZARLAR

AKTÜEL

EĞİTİM

YEREL HABERLER

VİDEO

FOTO GALERİ

TEKNOLOJİ

SİNEMA

YAZI DİZİLERİ

KÜLTÜR-SANAT

RÖPORTAJ

YORUM

PAZAR

KİTAP

BASIN İLAN

SEÇİM 2014

Yeni Şafak English

يني شفق العربية

İşte çok konuşulacak Yazıcıoğlu filmi

Bosna Hersek'te klasik Türk müziği konseri

Azerbaycan ile Ermenistan sınırında gerginlik

Hata varsa, karar düzeltilebilir

Pakistan'da aşırı sıcaklardan 53 kişi öldü

ÖSYM'den Pedagojik formasyon açıklaması

Göz gribi mevsimi başladı

Anadolu Üniversitesi mezunlarına MFÖ konseri

ABD: Maliki'nin gitmesi şart!

Sıcak hava varisi tetikliyor

Sapanca Şiir Akşamları'na davet!

Şener: Erdoğan iki mitingde perişan eder

Pişmaniye kültürü nesillere aktarılıyor

İşte Erdoğan'ın ofisinden çıkan böcek!

"Böcek" zanlıları adliyede

İstanbul'da elektrik kesintisi

Suriye'de bombalı saldırı: 34 ölü

Haşim Kılıç'tan balyoz yorumu

İhsanoğlu birinci turda seçilecek

Ramazan'da buna dikkat!

Borsa düşerek açıldı

20 Haziran Gazete Manşetleri

İşte benzinin yeni fiyatı

TİKA'dan Madagaskar'a ambulans

Dolar güne böyle başladı

Pakistan'da aşırı sıcaklardan 53 kişi öldü

Balyanlar değil İstefan

Post doktorası için Büyük Mecidiye Cami üzerine çalışan Dr. Şefaeddin Deniz, yıllardır zannedildiği gibi camiyi Nigoğos Balyan'ın yapmadığını ortaya koydu. Osmanlı Arşivleri'nden çıkan inşaat defterlerine göre Abdülmecid'in yaptırdığı camiyi önce Artin, daha sonra da İstefan Kalfa inşa etmiş.

AYSEL YAŞA | 07 HAZİRAN 2014, 20:36

PAZAR HABERİ YAZDIR

Kimileri ona Boğaz'ın incisi diyor. Ortaköy kıyısına kondurulan Büyük Mecidiye Camisi 3 yıl süren restorasyonundan sonra önceki gün yeniden ibadete açıldı. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın açılışını yaptığı cami İstanbul Boğazı'nın değişken ışıklarını caminin içine taşıyan büyük pencereleriyle bilinir. Sultan Abdülmecid tarafından 161 yıl önce yaptırılan cami hakkında bildiğimiz bir diğer şeyse Balyan ailesi tarafından yapıldığı. 1853'te dönemin padişahı Sultan Abdülmecid tarafından Mimar Nigoğos Balyan'a neo barok tarzında yaptırıldığı iddia edilen camiyle ilgili önemli bir iddia Dr. Şefaettin Deniz'den geldi. Post doktora döneminde Büyük Mecidiye Camisi'ni ele alan Deniz, oldukça ilginç bilgilere ulaşmış. Deniz'in Osmanlı Arşivleri'nde şimdilik 6 ay süren çalışması sonucunda meşhur Büyük Mecidiye Camisi'ni Balyanların yapmadığı ortaya çıktı. Peki, camiyi kim inşa etti? Deniz, incelediği 93 icmal inşaat defterinden yola çıkarak 'Artin Kalfa marifetiyle yaptırılmakta olan cami, Kalfa'nın dışarıya gitmesi nedeniyle tamamlanamadı. Kalfanın ne zaman döneceği bilinmediğinden ve caminin bu şekilde bırakılması uygun olmadığından Hırka-i Saadet Camii'nin kalfası İstefan Kalfa eliyle bitirilmesi münasip görüldü' diyor. Tüm bunlar da arşivlerde bulunan inşaat defterlerinde mühürlerle birlikte bulunuyor. Caminin devir teslim işlemi, yine inşaat belgelerindeki bilgilere göre Eylül 1850'de gerçekleşmiş. Artin Kalfa 3 kişilik bir ekipte, işbaşı Evanis ve yazıcı Garabet ile çalışırken bir nevi ekibiyle gelip yine ekibiyle gitmiş. Artin Kalfa'dan sonra İstefan Kalfa, işbaşı Yanko ve yazıcı Dimitri ile caminin inşasına devam etmiş. Ortaköy Camii'nin inşasında adı geçen 13 ustadan 10'u Gayrimüslim, 3 tanesi ise Müslümanmış.

AMACIM HAKKI TESLİM ETMEK

Deniz'in çalışmasını amacı; Ortaköy Camii'nin inşasında gayrimüslim tebaanın rolünü ortaya çıkarmak, bu cami hakkındaki yanlış bilgileri orijinal kaynaklardan istifade etmek suretiyle düzeltmek. Zaten kendisi de Balyanlarla bir derdi olmadığını, sadece hakkı teslim etmek için çalıştığını söylüyor. Deniz sözlerine şöyle devam ediyor: 'XIX. Yüzyıl İstanbuluna ait saray, kasır, köşk, kışla, cami, su tesisi, okul, türbe, saat kulesi ve karakol gibi yapıların büyük çoğunluğunun inşası Balyan ailesine mal edilmiş. Pars Tuğlacı, Ortaköy Camii'nin de Sultan Abdülmecid tarafından Nigoğos Balyan'a yaptırıldığını iddia etmiştir. Ancak gerek 93 inşaat defterinde gerekse keşif defterinde Nigoğos Balyan'ın ismi kesinlikle geçmiyor'

POST DOKTORA ÇALIŞMASI

Ortaköy Camii, tarihçiler tarafından şimdiye kadar incelenmedi. Bu açığı gören Deniz, 'Mimarlık tarihçileri camiin daha çok mimari boyutuna odaklanmışlar ancak inşaat defterlerinden istifade etmemişler. Ansiklopedik bilgiler dışında Ortaköy Camii ile ilgili herhangi bir çalışma da yoktu. Osmanlı Arşivi'ne gittim. İlk inşa edilmesinden itibaren süreçle ilgili yüzlerce belge buldum. Ankara'da da Vakıflar Arşivi'nde binlerce belge gördüm. İnşa süreci mimarlık, yapı ve teknik tarih açısından önemli bir kaynak olacaktı' diyerek çalışmaya başlama sürecini özetliyor. Gazi Üniversitesi Tarih Öğretmenliği bölümü mezunu Deniz, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Tarih Bölümü'nde. 3. Selim'in sadrazamı Safranbolulu İzzet Mehmet Paşa'nın vakıfları üzerine doktora çalışması yapmış. 'Doktora sonrası bir nevi post doktora çalışması yapmak istedim' diyen Deniz sözlerine şöyle devam ediyor: 'Ben aslında caminin tarihsel sürecini masaya yatırmak istiyordum. Çok önemli tarihi görüşmeler yapılmış bu camide. Trablusgarb'dan gelen devlet büyükleriyle burada görüşülmüş. Sultan Abdülmecid Cuma selamlığına buraya gelirmiş.'

YÜKSEK ÜCRETİ ARTİN ALIYORDU

Ortaköy Camii inşaatının hangi bölümlerinin ne kadar maliyetle inşa edilebileceğine dair hazırlanan defterin sonunda mührü bulunan kişi Seyyid Abdülhalim Efendi. Ayrıca Ortaköy Camii İcmal İnşaat defterlerinin hiçbir yerinde Nigoğos Balyan ismine rastlanmadığına ve camiin kalfası olarak kayıtlarda Hoca Artin ve İstefan Kalfa'nın isminin geçtiğine göre camii inşa eden kişinin Nigoğos Balyan olma ihtimali yok. Deniz, yine defterlerden edindiği sonuca göre iddiasını güçlendiriyor: 'Ortaköy Camii İcmal İnşaat defterlerinde camiin kalfası olarak en yüksek ücreti alan kişi Hoca Artin Kalfa olduğuna göre, camii inşa eden kişinin Nigoğos Balyan olma ihtimali yok. Bütün bu bilgilerden hareketle bu mevzuda şu söylenebilir: Ortaköy Camii'ni inşa eden Nigoğos Balyan değil.'

NİGOĞOS DEĞİL ARTİN

Deniz, çalışma kapsamında Balyan ailesinin şeceresini de çıkarmış. Bunun nedeni ise bu aileden fertlerin isimlerinin inşaat defterinde olup olmadığını teyit etmekmiş. Deniz '19. yy'da inşa edilen tüm mimari eserlerde arşiv çalışmaları yaparak gerçeğin ortaya çıkarılması lazım. Burada amacımız Balyanlara karşı olmak değil hakkı teslim etmek. Ortaya çıkan sonuç etnik olarak bir şey değiştirmiyor. Nigoğos değil de Artin Kalfa yapmış' diye de belirtiyor.

Minareler Oseb'e verilmiş

Yine arşivlerden çıkan belgelere göre caminin detay işçiliklerinde de gayrimüslümler çalışmış: 'Deniz kenarındaki rıhtımları duvarcı baaşı Acı Mihal'e verilmiş. Cami etrafının som duvarları seng-i küfekiden inşa olunmak kaydıyla taşçı başı Agop zimmiye verilmiş. Daha sonra Acı Kirkor'da Agop'a eşlik etmiş. Caminin duvarları hamamcı başı Ohannes tarafından yapılmıştır. Caminin minareleri taşçı Oseb'e, minarelerin kürsüleri ise taşçıbaşı Acı Epostol'e verilmiş. Somaki taklidi sıvaları Hoca Abraham, kalem işlerini kalemkâr ustası Barborina, dökme pencere şikleleri ve parmaklıkları dökmeci ustası Talbar yapmış. Mimber-i şerif maktu olarak taşçı Arakil'e, doğrama işleri doğramacıbaşı Hodavir'e verilmiş.

Elinde bulunan 5 bin belgeyi tek tek inceleyecek olan tarihçi, yaklaşık 2 yıl sonra daha farklı ve sağlam bilgilere ulaşacağını düşünüyor. Burada akıllara acaba caminin mimarı Balyan, kalfaları mı farklı sorusu geliyor. Deniz 'Zaten mimarın Balyan ailesi olduğu iddia edilmiyor. İnşa eden aile Balyanlardır deniliyor. Mimarına dair birkaç tahmin var ama kesin bir şey söylemek için erken' cevabını veriyor.

Hafta tatili pazar günü

Kargir olarak inşa edilen caminin yapımına 22 Ocak 1849 Pazartesi günü başlanmış. Son inşaat defterindeki tarih de 3 Temmuz 1854 olduğuna göre caminin bitiriliş yılı olarak 1854 gözüküyor. Caminin mesai günleri pazartesiden cumartesiye kadar. Yani hafta tatili pazar günü. Deniz bunu şöyle açıklıyor: 'Çalışanların çoğunluğu gayrimüslim olduğu için Osmanlı'da izin günü cumayken, camide çalışanlara kolaylık sağlanarak pazara alınmış. Tabi bu bir tarihçi olarak benim çıkardığım bir sonuç. Kesin bilgidir diyemeyiz.'

Yasal Uyarı: Yayınlanan köşe yazısı/haberin tüm hakları Yeni Şafak Gazetecilik A.Ş.'ye aittir. Kaynak gösterilse dahi köşe yazısı/haberin tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan köşe yazısı/haberin bir bölümü, alıntılanan köşe yazısı/habere aktif link verilerek kullanılabilir.

İşte Erdoğan'ın ofisinden çıkan böcek!

GÜNDEM

Orijinal fotoğrafına ulaşılan böcek bugüne kadar basında yer alan cihazlardan çok farklı. MİT'in bulduğu ve savcılığın talebi üzerine Adli Emanet'e gönderdiği böcek, çok girişli prizlerden çıkarıldı. Cihazda mikrofon, sesin dışarı yansıtılmasını sağl...

İşte çok konuşulacak Yazıcıoğlu filmi

SİNEMA

Ast da üst de dışarıda

GÜNDEM

Balyoz davasında 236 hükümlü, Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) kararı sonrası tahliye edildi. Davaya bakan dönemin İstanbul 10. Ağır Ceza Mahkemesi'nin, Genelkurmay Başkanı Hilmi Özkök ile Kara Kuvvetleri Komutanı Aytaç Yalman'ı 'tanık' sıfatıyla ifadeye çağırmamas...

VİDEO

Erdoğan''''dan Ekmeleddin İhsanoğlu açıklaması

RESİM GALERİ

AK Parti Grup Toplantısı

GÜNDEM

20 Haziran Gazete Manşetleri

.

DÜNYA

İsrail askerleri 1 çocuğu öldürdü

İsrail askerlerinin Batı Şeria'da kaybolan 3 Yahudi yerleşimciyi arama operasyonları sırasında Filistinlilerleİsrail askerleri arasında çıkan çatışmalarda 1 çocuk hayatını kaybetti, 2 kişi yaralandı.Yerel kaynaklardan alınan bilgiye göre, İsrail askerleri El-Halil kentinin güneyindeki Dura beldesine...

MEHMET ŞEKER

Bu yağmur neyin nesi?

ÖZLEM ALBAYRAK

Keser döner sap döner…

CEMİLE BAYRAKTAR

"71 Yaşında, dört dil biliyor, eşinin başı açık"

BU HABERLER İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Orhan Gencebay'a büyük şok!

08 HAZİRAN 2014, 11:31

Arda Barcelona ile anlaştı

08 HAZİRAN 2014, 9:46

WhatsApp çöktü

08 HAZİRAN 2014, 22:58

Kolanın üzerinde artık bunlar da yazacak

08 HAZİRAN 2014, 14:53

Cumhurbaşkanı Erdoğan Başbakan Gül

08 HAZİRAN 2014, 15:20

Diyarbakır'daki annelerden sürpriz kara...

08 HAZİRAN 2014, 13:25

Belediyede 'böcek'

07 HAZİRAN 2014, 21:15

O vali yardımcısı görevden alındı

08 HAZİRAN 2014, 14:06

Bolu-Zonguldak yolu ulaşıma kapandı!

08 HAZİRAN 2014, 19:11 - VİDEO

Şefkat Tepe dizisine yeni şok!

08 HAZİRAN 2014, 12:45

DAHA FAZLA PAZAR HABERİ İÇİN TIKLAYIN

EN ÇOK OKUNANLAR

Son 24 saat içinde Yeni Şafak'ta en çok okunan haberler

Türkiye baronlar tarafından hortumlanacaktı
442B

Bir ermişin hayat hikayesi
41B

Balyanlar değil İstefan
29B

Medeniyetin sembolü çiçektir
27B

Sadece şarkılarımıza güveniyoruz
27B

TEKNOLOJİ

Samsung'dan patlayan telefona açıklama

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

Bir ermişin hayat hikayesi

1941 yılında, zengin bir ailenin çocuğu olarak Amerikan Hastanesi'nde doğdu. Çerkes annesi, erkek ol...

Bir ermişin hayat hikayesi

1941 yılında, zengin bir ailenin çocuğu olarak Amerikan Hastanesi'nde doğdu. Çerkes annesi, erkek ol...

YENİŞAFAK

ANASAYFA

GÜNDEM

POLİTİKA

EKONOMİ

DÜNYA

AKTÜEL

SPOR

YAZARLAR

SAĞLIK

TEKNOLOJİ

KÜLTÜR-SANAT

RÖPORTAJ

SİNEMA

PAZAR

KİTAP

Yeni Şafak English

يني شفق العربية

KURUMSAL

ABONE FORMU

TEMSİLCİLİKLER

KAMPANYA

İNSAN KAYNAKLARI

REKLAM

KÜNYE

GAZETE İLETİŞİM

ARAÇLAR

HABER BANDI

SİTENE EKLE

FAVORİLERE EKLE

GİRİŞ SAYFASI YAP

YENİŞAFAK MOBİL

R.S.S

FACEBOOK

TWITTER

Bu sitede yayınlanan tüm materyalin her hakkı mahfuzdur. Kaynak gösterilmeden çoğaltılamaz. © Yeni Şafak