Ana Sayfa

Gündem

Dünya

Ekonomi

Spor

Kelebek

Yazarlar

Hürriyet TV

Teknoloji

Avrupa

Hava Durumu

Sinema

Astroloji

TV Rehberi

Foto Galeri

En Çok Okunanlar

Son Dakika

Oturumu Aç

Oturumu Kapat

Ara
Vazgeç

Gündem

Dünya

Ekonomi

Spor

Astroloji

Seyahat

Kelebek

Son Dakika

Yazarlar

MENÜ

Sosyal Hesabım

Haber Ara

SERVİSLER

Astroloji

Haberler

TV Rehberi

Bumerang

Arşiv

Yol Durumu

Hava Durumu

Okur Temsilcisi

Reklam Ver

Son Dakika

Namaz Vakitleri

İÇERİKLER

Avrupa

Foto Galeri

Seyahat

Teknoloji

Sinema

Sağlık

Eğitim

Ankara

Yerel Haberler

IK

PORTALLER

E-Gazete

Hürriyet TV

Bigpara

Hürriyet Aile

Mahmure

Daily News

Yazarkafe

Hürriyet Kampüs

SERİ İLANLAR

Hürriyet Emlak

Yenibiriş

Hürriyet Oto

Yakala.co

E-Kolay

Gazete Seri İlan

Profilime Git

Profil ayarları

Çıkış

Bana Özel

Bildirimler

Mesajlar

Kategoriler

Keşfet

Hurriyet.com.tr’nin sosyalleşen haber deneyimine hazır mısınız?

Giriş Yap
Yeni Üye

Şifremi Unuttum

Merhaba ,

Sosyal profilinizi tamamlayın;

İlgilendiğiniz kategorileri seçin, sayfanızda sadece görmek istediğiniz içerikleri bulun.

Futbol

Müzik

Kitap

Daha Sonra Hatırlat

Verda Özer

[email-masked]

Menü

Kategoriler 0

Takip Edilen 19

Takipçi 80590

Fotoğraflar 0

Tüm Yazıları

Kategoriler 0

Takip Edilen 19

Takipçi 80590

Fotoğraflar 0

Tüm Yazıları

Takibi bırak

İsteği iptal et

Engelle

Engeli kaldır

Şikayet Et

Takip Et
Takip isteği gönderildi
Takip ediliyor

CROPY

A

A

YAZDIR

Musul'da neyin peşindeyiz?
22.10.2016 Cumartesi

Victor Hugo'nun meşhur sözüdür: "Dünyadaki hiçbir ordu, zamanı gelmiş bir fikre karşı koyamaz." Bir şeyin vakti gelmişse, onu hiç birşey durduramaz. İşte Musul meselesi de öyle Türkiye için.

Türkiye’nin Musul üzerinde uluslararası hukuka dayanan ve bağlayıcılığı olan hakları var. Bugüne kadar kullanmadığımız bu hakları, şimdi kullanmanın tam zamanı. Ancak bundan kastım ne askeri güç kullanmak, ne de toprak peşine düşmek.

Masada Olmak

Önce çok kısa bir özgeçmiş: Musul meselesi Lozan’da çözülemeyince, zamanın Birleşmiş Milletleri (BM) olan Milletler Cemiyeti bir rapor yayınlamıştı. Rapor; Musul’u Irak’a bırakıyordu. Ancak burada yaşayanların kültürel ve özel mülkiyet haklarını gözetmesi şartıyla. Ve de Türkiye ve İngiltere arasında “tartışmalı bölge” ilan ederek.

Bunu da “Musul vilayeti coğrafi olarak ve nüfusu bakımından Türkiye’ye daha yakın” hükmüne dayandırmıştı. Zira bugünkü kuzey Irak olan Musul; çoğunlukla Araplardan değil, Kürtlerden ve Türkmenlerden oluşuyordu.

Irak da 1932’de bağımsızlığını ilan ederken, bu koşula uyacağını beyan etti. Bağımsızlık metnindeki 9. ve 11. maddeler; Türkmenlere ve Kürtlere hem kendi dillerinde eğitim hakkı verileceğini garanti ediyordu. Hem onların çoğunlukta olduğu yerlerde devlet memurlarının Türkçe ya da Kürtçe bileceklerini. Hem de bu yerlerdeki yöneticilerin de Kürt ya da Türkmen olacağını.

*

İşte Türkiye ve İngiltere’nin de bu “tartışmalı bölge”nin tarafları olarak bir takım hakları var. Yani bizim Musul’da sözsahibi olabilmemizin birkaç yolu var.

Bunlardan ilki, masada olmak: Musul operasyonu birkaç hafta, hatta belki birkaç ay sürecek. Ama asıl ondan sonrası kritik. Şimdiden basına yansıyan haberlere göre, Musul 8 ayrı bölgeye ayrılacak. Peki ama bu bölgelere ve nasıl yönetileceklerine kim karar verecek?

İşte Türkiye’nin de, BM belgelerinde yer alan haklarına dayanarak bu karar masasında yerini alması gerekiyor.

Referandum

Ankara’nın 2. kartı ise, Musul’da yaşayan Türkmenlerin ve Kürtlerin kültürel hakları meselesi. Uluslararası hukuka göre bu hakların korunmasının sorumluluğu Irak’ta. Ancak: Türkiye eğer bu haklara riayet edilmediği hükmüne varırsa, bunu BM gündemine taşıyabilir.

Musul’da bizi sözsahibi kılabilecek 3. mesele de, özel mülkiyet hakları. Malum; özellikle Saddam döneminde Musul’da yaşayan Türkmenlerin ve Kürtlerin mal varlıklarına el konulmuştu. İşte Ankara bunların geri verilmesi için yine BM’ye başvurabilir.

*

Uluslararası hukukun bize tanıdığı bir diğer hak da, referandum.

Murat Sofuoğlu, 2007’den bu yana Musul üzerine çalışan bir hukukçu. Süreç Araştırma Merkezi’nin de direktörü. Sofuoğlu, “Musul’da istikrarsızlık artarsa ya da bölünme riski belirirse, Türkiye BM’den Musul’un statüsü için referandum düzenlenmesini talep edebilir” diyor.

Yani Musullulara, “Irak’a mı, Türkiye’ye mi bağlanmak istersiniz? Yoksa bağımsız olmak mı?” diye sorulabilir. Yalnız bu iş o kadar kolay değil. “Şu anki koşullarda Musullular Türkiye’ye bağlanmak istemezler” diyor Sofuoğlu. Çünkü en başta; orada yaşayan Kürtler, Araplar ve Ezidiler Türkçe konuşmak istemeyebilirler. Dolayısıyla büyük çatışmalar çıkabilir.

“O yüzden o sürece gireceksek, Musullulara başka bir çerçeve sunmamız lazım. Sistemimizi değiştirmemiz, federasyona geçmemiz gerekir” diyor Sofuoğlu. Bu da Ankara’nın gündeminde olmadığı için, referandum şu an kullanım dışı.

Musul Vilayet Sistemi

Gelelim Türkiye’nin oynayabileceği son karta. Yani hem Musul’u, hem kendisini Ortadoğu’da tarihi bir konuma taşıyabilecek o fırsata. Onun adı da “Musul Vilayet Sistemi”. Yani Osmanlı zamanında uygulanan yönetim modeli.

Ekopolitik’in kurucusu Tarık Çelenk, 2007’den beri Musul konusunda çalışan bir sivil toplumcu. Çelenk’in savunduğu bu sisteme göre: Musul, orada yaşayan tüm etnik ve mezhebi unsurları temsil eden birkaç bölgeye ayrılabilir. Ve her bölge kendi içinde yaşam ve yönetim şeklini tayin edebilir. Bu da Irak, Suriye ve Lübnan gibi paramparça olmuş ülkeler için bir çözüm modeli olabilir.

*

İşte Ankara; Osmanlı’nın uyguladığı bu modeli BM gündemine taşıyabilir. Böylelikle Musul’daki Sünniler ve Türkmenler dışındaki diğer unsurların temsili için de yumuşak gücünü kullanmış olur. Bu da hem “sadece Sünnilerin ve Türkmenlerin hamisi” algısının oluşmasını engeller. Hem bölge Kürtlerine yönelik pozitif bir adım olur. Hem de Ankara’ya karşı olan Şii muhalefetinin biraz olsun kırılmasını sağlar.

Ancak tüm bunları yapabilmemiz için derdimizi dünyaya, ama özellikle Musul’da etkin olan güçlere doğru anlatmamız gerek. Yani hem ABD, hem de Irak başta olmak üzere ilgili bölge ülkelerine. Masada uzlaşmak -hele ki bölgede ateş gitgide yükseliyorken- şart.

CROPY

YAZARLAR ANA SAYFA YAZDIR

Güncelle Gazete yazılarınızdaki değişiklik talepleriniz için haber merkezi ile iletişime geçebilirsiniz.
0212 449 60 41 / [email-masked]

cemal acarel bu gönderiyi paylaştı.

10 gün önce

Paylaş

Tweetle

Ekle

Linki kopyala

Öne Çıkar4 Paylaş

Bu iletiye toplam 4 adet yorum yapıldı. Yorumları göster.

ismail ozturk9 gün önce 2.ci Abdulhamid'in Haziney-i hassa'dan yani kendi kisisel servetiyle satin aldigi petrol kuyulari /arazilerine ne oldu ? bay yuzde bes'in durumuna ne oldu ? ( gulbenkyan ) bu sorun daha cok su goturur, aferin ingiltere tum dunyayi ortadoyu sahane bir sekilde karistirdin, icinden cikilmaz hale getirdin GOD BLESS QUEEN .. )

Gönder

EN ÇOK OKUNANLAR

Daha Fazla

Yazar Arşivi

Arşivden Yazar Seçiniz
ABDULKADIR SELVIADNAN KAYAAHMET CANAHMET HAKANAHMET İNSELAHMET KARABIYIKAHMET KÜLAHCIAHMET MÜMTAZ TAYLANAJDA PEKKANAKIF BEKIALI ECEALIŞVERIŞ CADISIALPER BEYAZALPER HASANOĞLUALTAN ÖYMENALTAN TANRIKULUANLATANADAM YAZIYORARDA KUTSALARDA TÜRKMENARIF DIZDAROĞLUARMAĞAN ÇAĞLAYANARZU ÇAKIR MORINATEŞ BAKANAYÇA AKINAYÇE DIKMENAYKUT KOCAMANAYLIN ANNEAYNUR TARTANAYŞE ARALAYŞE ARMANAYŞE BAYKALAYŞE HÜRAYŞE TOLGAAYŞEGÜL DOMANIÇ YELÇEBAĞIŞ ERTENBAHAR AKINCIBANU ŞENBANU TUNABAŞAK DEMIRIZBAŞAK DIZERBAYRAM AYDINBENGÜ BEYZA BILGINBILGIN GÖKBERKBÜLENT KATARCIBÜLENT MUMAYBÜNYAMIN GEZERBURAK KÜNTAYBUSE ÖZELÇAĞLAYAN ÇEVIKCAN MUMAYCANSU ÇAMLIBELCELAL ÖZCANCEM ERCIYESCEM KEÇECEMAL TÜKELCENGIZ ÇANDARCENGIZ SEMERCIOĞLUCEREN ŞEHIRLIOĞLUDENIZ GÖKDENIZ GÜRELDENIZ SIPAHIDENIZ ZEYREKDOĞAN HIZLANDOĞAN ULUÇDUYGU SEDEFOĞLUEBRU ÇAPAEBRU GÜZELECE SÜKANELIF ÇONGUREMEL ARMUTCUEMRE DORMANEMRE KIZILKAYAEMRE ÖZPEYNIRCIENGIN KRATZERENIS BERBEROĞLUERAY GÖRGÜLÜERCAN SAATÇIERDAL FERNERGIZERDAL KAPLANSERENERDAL SAĞLAMERDEM SEVGIEREN ALPHANERKAN ÇELEBIERTUĞRUL ÖZKÖKEYUP CANEZGI BAŞARANFARUK BILDIRICIFATIH ÇEKIRGEFATIH TEKECIFATOŞ KARAHASANFEHIM TAŞTEKINFIKRET BILAFUAT KEYMANGILA BENMAYORGÖKHAN KIMSESIZCANGÜLBEN ERGENGÜLDEN AYDINGÜLSE BIRSELGÜRÜL ÖĞÜTGÜVEN ÖZALPGÜZIN ABLAHAKAN DURGUNHAKAN ÜNSALHAŞIM KILIÇHAYRI DIZERKONCAHAZIM KILIÇHIKMET DEMIRKOLHÜRRIYET FIRSATLARIHÜRRIYET SOSYALHÜSEYIN KOYUNCUOĞLUIDIL TATARIİLBER ORTAYLIILHAN SÖYLERILKER YASINİPEK YEZDANIİREM KÖKERİSMAIL ERİSMAIL UĞURALİSMET BERKANİSMET ORHANİZZET ÇAPAJALE ÖZGENTÜRKKAMIL AYDOĞANKANAT ATKAYAKENAN BAŞARANKORAY DURKALKUBILAY QB TUNÇERLATIF DEMIRCILEVENT ERDENMEHMET ARSLANMEHMET ÖZMEHMET YASINMEHMET Y. YILMAZMELDA NARMANLI ÇIMENMELIKE KARAKARTALMELIS ALPHANMEMET ESERMERIÇ ENERCANMESUDE ERŞANMETE TAMER OMURMETEHAN DEMIRMETIN HARAMUAMMER ELVERENMÜGE AKGÜNMURAT TAVMANMURAT YETKINMUSA DEDEMUSTAFA ÇULCUMUSTAFA DENIZLINACI CEM ÖNCELNECDET DOĞANNEDIM BUBIKNIHAT DEMIRKOLNIL KARAIBRAHIMGILNILGÜN TEKFIDAN GÜMÜŞNILÜFER PAZVANTOĞLUNIOBE ASLI TEMELNOYAN DOĞANNURAN ÇAKMAKÇINURI İMRENURI SOYSALO' YAZAROGÜN TEMIZKANOĞLUÖMÜR GEDIKÖMÜR KURTONUR BAŞTÜRKONUR SALMANORAL ÇALIŞLARORHAN TEKELIOGLUORHAN KEMAL CENGIZOSMAN MÜFTÜOĞLUOYA ARMUTÇUÖZGÜR BOLATPATRICK ÖZDEMIROĞLUPUCCA GÜNLÜKRAUF TAMERRAZI CANIKLIGILREFIKA BIRGÜLREHA ERUSREŞAT KUTUCULARRIZA ÖZELRÜŞTÜ REÇBERSABANUR KIRAÇSADI TIRAKSAFFET EMRE TONGUÇSAHRAP SOYSALSAMET GÜZELSAVAŞ ÖZBEYSEDAT ERGINSEFER LEVENTSELAHATTIN DUMANSELÇUK ŞIRINSELIM ÖZTÜRKSELIM TÜRSENŞENOL KALYONCUSERDAR DEVRIMSERDAR KUZULOĞLUSERHAN ASKERSEYHAN KÜLAHLISIBEL ARNASIRRI SÜREYYA ÖNDERSITKI ŞÜKÜRERŞÜKRÜ KIZILOTŞÜKRÜ KÜÇÜKŞAHINTAHA AKYOLTARHAN ERDEMTAYFUN ATAYTELEVIZYON ŞEYTANITOLGA TANIŞTUFAN TÜRENÇTÜMER METINUĞUR CEBECIUĞUR ERGANUĞUR GÜRSESUĞUR MELEKEUĞUR VARDANUĞUR YÜKSELUMUT GÖKBAYRAKÜNAL ÇEVIKÖZÜNAL ÖZÜAKÜNSAL TURANVAHAP MUNYARVEDAT MILORVERDA ÖZERYALÇIN BAYERYALÇIN DOĞANYALÇIN GÖKÇEBAĞYAŞAR SÖKMENSÜERYASIN GIRGINYILMAZ ÖZDILYONCA TOKBAŞ @4YAPRAKLIYONCAYORGO KIRBAKIYUCE ZEREYYUSUF SINAN TANYILDIZZEYNEL LÜLEZEYNEP KOÇAK

Ay
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık

Yıl
2016
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
2002
2001
2000
1999
1998
1997

Latif Demirci 08:16
Latif Demirci çiziyor

Arif Dizdaroğlu 07:21
İyi oynamak yetmiyor

Rüştü Reçber 07:18
Şaşırtmayan sonuç

Mehmet Y. Yılmaz 06:26
Ortadoğulu olmaya bir adım daha

Fikret Bila 06:30
Aynı hataya düşülmemeli

Taha Akyol 06:23
Rektör atamak

Ertuğrul Özkök 06:13
Acaba bunu yapan hangi üst akıldır

Yalçın Bayer 06:04
OHAL neye mal olabilir

Abdulkadir Selvi 06:12
Referandum olmazsa erken seçim kartı

Doğan Hızlan 06:03
Nail Güreli'nin ardından

Ahmet Hakan 05:31
FETÖ'nün en mutlu günü

Fatih Çekirge 06:01
Eğer gerçek bir işadamıysa batıramazsınız arkadaşım

İsmet Berkan 05:29
Cumhuriyet ve terör: Güldürmeyin insanı

Kanat Atkaya 05:26
Madendeki kanarya susunca...

Murat Yetkin 05:21
Ben dışarıdayım daha abi

Rauf Tamer 05:16
Daha neler...

Verda Özer 05:18
Özal Musul'a Girecek Miydi?

Erdal Sağlam 05:03
Telekom'un yanı sıra Turkcell için de kritik ay

Gila Benmayor 04:05
Bu yıl İstanbul ile dayanışma yılı dedik, yollara düştük

Ömür Gedik 08:45
Sert babalardan rica

Yazılarım

Özal Musul'a Girecek Miydi? 01.11.2016 Salı

Musul petrolünde hakkımız var mı? 29.10.2016 Cumartesi

Musul'u Kurtarabiliriz 25.10.2016 Salı

Musul'da neyin peşindeyiz? 22.10.2016 Cumartesi

Musul'da hakkımız var mı? 19.10.2016 Çarşamba

Tüm Yazıları

Takip edebileceğin kategoriler

Tüm Kategoriler

22.10.2016 Cumartesi

Musul'da neyin peşindeyiz?

Victor Hugo'nun meşhur sözüdür: "Dünyadaki hiçbir ordu, zamanı gelmiş bir fikre karşı koyamaz." Bir şeyin vakti gelmişse, onu hiç birşey durduramaz. İşte Musul meselesi de öyle Türkiye için.

Türkiye’nin Musul üzerinde uluslararası hukuka dayanan ve bağlayıcılığı olan hakları var. Bugüne kadar kullanmadığımız bu hakları, şimdi kullanmanın tam zamanı. Ancak bundan kastım ne askeri güç kullanmak, ne de toprak peşine düşmek.

Masada Olmak

Önce çok kısa bir özgeçmiş: Musul meselesi Lozan’da çözülemeyince, zamanın Birleşmiş Milletleri (BM) olan Milletler Cemiyeti bir rapor yayınlamıştı. Rapor; Musul’u Irak’a bırakıyordu. Ancak burada yaşayanların kültürel ve özel mülkiyet haklarını gözetmesi şartıyla. Ve de Türkiye ve İngiltere arasında “tartışmalı bölge” ilan ederek.

Bunu da “Musul vilayeti coğrafi olarak ve nüfusu bakımından Türkiye’ye daha yakın” hükmüne dayandırmıştı. Zira bugünkü kuzey Irak olan Musul; çoğunlukla Araplardan değil, Kürtlerden ve Türkmenlerden oluşuyordu.

Irak da 1932’de bağımsızlığını ilan ederken, bu koşula uyacağını beyan etti. Bağımsızlık metnindeki 9. ve 11. maddeler; Türkmenlere ve Kürtlere hem kendi dillerinde eğitim hakkı verileceğini garanti ediyordu. Hem onların çoğunlukta olduğu yerlerde devlet memurlarının Türkçe ya da Kürtçe bileceklerini. Hem de bu yerlerdeki yöneticilerin de Kürt ya da Türkmen olacağını.

*

İşte Türkiye ve İngiltere’nin de bu “tartışmalı bölge”nin tarafları olarak bir takım hakları var. Yani bizim Musul’da sözsahibi olabilmemizin birkaç yolu var.

Bunlardan ilki, masada olmak: Musul operasyonu birkaç hafta, hatta belki birkaç ay sürecek. Ama asıl ondan sonrası kritik. Şimdiden basına yansıyan haberlere göre, Musul 8 ayrı bölgeye ayrılacak. Peki ama bu bölgelere ve nasıl yönetileceklerine kim karar verecek?

İşte Türkiye’nin de, BM belgelerinde yer alan haklarına dayanarak bu karar masasında yerini alması gerekiyor.

Referandum

Ankara’nın 2. kartı ise, Musul’da yaşayan Türkmenlerin ve Kürtlerin kültürel hakları meselesi. Uluslararası hukuka göre bu hakların korunmasının sorumluluğu Irak’ta. Ancak: Türkiye eğer bu haklara riayet edilmediği hükmüne varırsa, bunu BM gündemine taşıyabilir.

Musul’da bizi sözsahibi kılabilecek 3. mesele de, özel mülkiyet hakları. Malum; özellikle Saddam döneminde Musul’da yaşayan Türkmenlerin ve Kürtlerin mal varlıklarına el konulmuştu. İşte Ankara bunların geri verilmesi için yine BM’ye başvurabilir.

*

Uluslararası hukukun bize tanıdığı bir diğer hak da, referandum.

Murat Sofuoğlu, 2007’den bu yana Musul üzerine çalışan bir hukukçu. Süreç Araştırma Merkezi’nin de direktörü. Sofuoğlu, “Musul’da istikrarsızlık artarsa ya da bölünme riski belirirse, Türkiye BM’den Musul’un statüsü için referandum düzenlenmesini talep edebilir” diyor.

Yani Musullulara, “Irak’a mı, Türkiye’ye mi bağlanmak istersiniz? Yoksa bağımsız olmak mı?” diye sorulabilir. Yalnız bu iş o kadar kolay değil. “Şu anki koşullarda Musullular Türkiye’ye bağlanmak istemezler” diyor Sofuoğlu. Çünkü en başta; orada yaşayan Kürtler, Araplar ve Ezidiler Türkçe konuşmak istemeyebilirler. Dolayısıyla büyük çatışmalar çıkabilir.

“O yüzden o sürece gireceksek, Musullulara başka bir çerçeve sunmamız lazım. Sistemimizi değiştirmemiz, federasyona geçmemiz gerekir” diyor Sofuoğlu. Bu da Ankara’nın gündeminde olmadığı için, referandum şu an kullanım dışı.

Musul Vilayet Sistemi

Gelelim Türkiye’nin oynayabileceği son karta. Yani hem Musul’u, hem kendisini Ortadoğu’da tarihi bir konuma taşıyabilecek o fırsata. Onun adı da “Musul Vilayet Sistemi”. Yani Osmanlı zamanında uygulanan yönetim modeli.

Ekopolitik’in kurucusu Tarık Çelenk, 2007’den beri Musul konusunda çalışan bir sivil toplumcu. Çelenk’in savunduğu bu sisteme göre: Musul, orada yaşayan tüm etnik ve mezhebi unsurları temsil eden birkaç bölgeye ayrılabilir. Ve her bölge kendi içinde yaşam ve yönetim şeklini tayin edebilir. Bu da Irak, Suriye ve Lübnan gibi paramparça olmuş ülkeler için bir çözüm modeli olabilir.

*

İşte Ankara; Osmanlı’nın uyguladığı bu modeli BM gündemine taşıyabilir. Böylelikle Musul’daki Sünniler ve Türkmenler dışındaki diğer unsurların temsili için de yumuşak gücünü kullanmış olur. Bu da hem “sadece Sünnilerin ve Türkmenlerin hamisi” algısının oluşmasını engeller. Hem bölge Kürtlerine yönelik pozitif bir adım olur. Hem de Ankara’ya karşı olan Şii muhalefetinin biraz olsun kırılmasını sağlar.

Ancak tüm bunları yapabilmemiz için derdimizi dünyaya, ama özellikle Musul’da etkin olan güçlere doğru anlatmamız gerek. Yani hem ABD, hem de Irak başta olmak üzere ilgili bölge ülkelerine. Masada uzlaşmak -hele ki bölgede ateş gitgide yükseliyorken- şart.