30 Ekim 2018 Salı

Aboneler

İletişim

Apple

Android

X

ADANA
AĞRI
ADIYAMAN
AFYON
AKSARAY
AMASYA
ANKARA
ANTALYA
ARDAHAN
ARTVİN
AYDIN
BALIKESİR
BARTIN
BATMAN
BAYBURT
BİLECİK
BİNGÖL
BİTLİS
BOLU
BURDUR
BURSA
ÇANAKKALE
ÇANKIRI
ÇORUM
DENİZLİ
DİYARBAKIR
DÜZCE
EDİRNE
ELAZIĞ
ERZİNCAN
ERZURUM
ESKİŞEHİR
GAZİANTEP
GİRESUN
GÜMÜŞHANE
HAKKARİ
HATAY
IĞDIR
ISPARTA
İÇEL
İSTANBUL
İZMİR
KAHRAMANMARAŞ
KARABÜK
KARAMAN
KARS
KASTAMONU
KAYSERİ
KİLİS
KOCAELİ
KONYA
KIRKLARELİ
KIRIKKALE
KIRŞEHİR
KÜTAHYA
MALATYA
MANİSA
MARDİN
MUĞLA
MUŞ
NEVŞEHİR
NİĞDE
ORDU
OSMANİYE
RİZE
SAKARYA
SAMSUN
SİİRT
SİNOP
SİVAS
ŞANLIURFA
ŞIRNAK
TEKİRDAĞ
TOKAT
TRABZON
TUNCELİ
UŞAK
VAN
YALOVA
YOZGAT
ZONGULDAK

16°C /
13°C

EURO6,32

% -0,09

USD5,55

% -0,18

ALTIN218,97

% -0,16

Yazarlar

Gündem

Siyaset

Türkiye

Dünya

Ekonomi

Kültür-Sanat

Çizerler

Spor

Yaşam

Bilim ve Teknoloji

Eğitim

Sağlık

Fotoğraf

Video

E-Gazete

Yazarlar

Gündem

Siyaset

Türkiye

Ekonomi

Spor

Foto Galeri

Video

Tüm Bölümler

BÖLÜMLER

Astroloji

Bilim ve Teknoloji

Çalışma Yaşamı

Çevre

Dünya

Eğitim

Ekonomi

Gezi

Kitap

Konser

Kültür-Sanat

Otomobil

Piyasalar

Sağlık

Pazar Yazıları

Sinema

Siyaset

Sokak

Spor

Tiyatro

Türkiye

TV Rehberi

Uzay

Yaşam

Yazı Dizileri

* Şu Anda

BAĞLANTILAR

E-Gazete

Cumhuriyet Arşivi

Reklam

Künye

İletişim

Yayın İlkeleri

Cumhuriyet Kitapları

RSS

UYGULAMALAR

iPhone
/
iPad
/
Android

Günlük Gazete Manşetleri

Kaydettiklerim

Manşetleri Sitene Ekle

Hava Durumu

Şans Oyunları

Milli Piyango

Seçimler

2014 Yerel Seçimleri

2014 Cumhurbaşkanlığı Seçimi

2015 Genel Seçimleri:

7 Haziran Seçim Haritası

1 Kasım Seçim Haritası

2017 Anayasa Referandumu

2018 Genel Seçimi

2018 Cumhurbaşkanı Seçimi

Seçim 2018 Haberleri

GALERİLER

Video Galeri

Foto Galeri

Haber

Yaşam

Kültür-Sanat

Çevre

Gezi

Spor

Doğa ve İnsan

Arama

Ara

Köşe Yazıları

Emre Kongar
‘AKP bir karşıdevrim partisidir’

Ali Sirmen
2. Cumhuriyet batağı ve CHP

Mustafa Balbay
‘O akşam aynada yüzüme tükürdüm’

Günün köşe yazıları

Aç
Kapat

Son Haberler

Son yarım asırda doğal yaşamın 'yüzde 60'ı yok oldu'

Venedik'te son 10 yılın en büyük seli: Kentin dörtte üçü sular altında

ABD'den Kaşıkçı açıklaması

İstanbul Havalimanı için NYT'de tam sayfa ilan

Ana Sayfa

Dünya

Çanlar kimin için çalıyor?

A+
A-

Çanlar kimin için çalıyor?

Fener Rum Patrikhanesi’nin Ukrayna’daki kiliseleri tanımasının etkileri Türkiye’nin de merkezinde olduğu çok geniş bir alanı kapsıyor.

Bunlarla da ilgilenebilirsiniz

Ukrayna Ortodoks Kilisesi'nin bağımsızlık talebi kabul edildi

Facebook'ta paylaş

WhatsApp

Tumblr

E-posta

Kaydet
Kaydı KaldırX
Kaydettiklerim

Deniz Ülkütekin

Yayınlanma tarihi: 20 Ekim 2018 Cumartesi, 21:43

Yaklaşık 300 milyon Ortodoks-Hıristiyan, Fener-Rum Patriği ve Rus Ortodoks Kilisesi arasındaki tartışmaya odaklanmış durumda. 11 Ekim’de Fener-Rum Patriği Bartholomeus, Kiev Patriği Filaret ve Ukrayna Otosefal (kendi başına karar vermeye yetkili) Ortodoks Kilisesi Metropoliti Makariy’in aforozlarını kaldırdı ve her iki piskoposu da tanıdı. Bu karar, 330 yıl sonra Ukrayna Ortodoksluğunun merkezinin yeniden İstanbul olması için bir adım. Gelişmelerin önemini anlamak için İstanbul’un fethine kadar giden bir tarih yolculuğu yapmamız gerekiyor.

Osmanlı ve patrikhane

Osmanlı’nın İstanbul’u fethinin ardından, Batı dünyasında en fazla tartışılan konu Fener-Rum Patrikhanesi’ydi. Bunun sebebi, Patrikhane’nin Ortodoks hiyerarşisi içinde ekümeniklik (eşitlerin içinde birinci) sıfatına sahip olmasıydı. Roma İmparatorluğunda Hıristiyanlığın yayılmaya başlaması ile Fener Rum Patrikhanesi, diğer kiliseler içinde önemini artırdı, 6. yüzyılda ekümeniklik sıfatını kazandı. 11. yüzyılda doğu ve batı kiliseleri arasındaki bölünme, Roma Kilisesi’nin (Vatikan) Katoliklik anlayışını benimsemesi ve batıdaki Latinlerin İstanbul’u istilası sonrası yaşanan ayrışma ile Fener-Rum Patrikhanesi doğu coğrafyasındaki hristiyan nüfus için bir dini merkez haline geldi. Ancak Türklerin batıya yönelişinin sonucu olarak Ortodoksluğun dört tarihi kilisesinden hiçbiri Hıristiyan hâkimiyeti altında bulunan topraklarda yer almıyordu.
18. yüzyıl sonunda Balkanlar’da başlayan milliyetçilik dalgası, özellikle Rum nüfusun bağımsızlık istekleri Osmanlı ile Patrikhane arasında soğuk rüzgârlar esmesine sebep olacaktı. Nitekim Yunanistan’ın bağımsızlığını kazandığı 1821 Yunan Devrimi’nin ardından, Patrik 5. Gregory öldürülecekti.

Moskova-İstanbul ayrılığı

Kuzeyde ise Kiev’in 1325’te Moğol istilasına uğraması sonrası, kilise merkezinin Moskova’ya taşınmasıyla kurulan Rus Ortodoks Kilisesi – Moskova Patrikhanesi, Ortodoks hiyerarşisinde Fener-Rum Patrikhanesi’nin altında yer alıyordu. Ancak 1439’daki Floransa Konseyi’nde Bizans Hiyerarşisi ve Rus Kilisesi’nin imzaladığı, Papa’nın ve Vatikan’ı tanıyan bildirgeyi Rus Kralı 2. Vasili’nin kabul etmemesi Ortodoks dünyasında derin bir ayrılığın temellerini atacaktı. Bizans’ın, Osmanlı’nın İstanbul’u fetih tehdidine karşı batı Hıristiyanlarının desteğini almak için yaptığı girişimi 1448’de Piskopos Jonas’ın, Fener-Rum Patrikhanesi’nin onayı olmaksızın Rus Ortodoks Kilisesi’nin başına getirilmesine yol açıyordu.

Ortodoks nüfusun yoğun olduğu Balkan topraklarında bağımsızlığını ilan eden halklar, ulusçu yaklaşımı, söz konusu din olunca da sergiliyordu. Otosefal olarak kurulan kiliseler Fener-Rum Patriğinin önderliğini kabul etmemişti. Osmanlı tarihe karışıp Cumhuriyet ilan edilirken, Fener-Rum Patrikhanesi, eski kıtada sadece Türkiye toprakları içinde yer alan Rum azınlıkların hakları üzerinde direkt söz sahibiydi. Öte yandan ekümeniklik sıfatının en önemli mirasçısı olarak kabul edilen Yunanistan ulusal kiliseleri de Osmanlı’nın İstanbul’u fethi ve Ayasofya’nın cami yapılmasına karşın İstanbul’u terk etmeyen Patrikhane’yi Osmanlı Devleti’nin kuklası olmakla suçluyordu.

Cumhuriyet tanımadı

Konstantinopol Ekümenik Patrikhanesi olarak adlandırılan Fener-Rum Patrikhanesi’nin ekümeniklik statüsü Türkiye Cumhuriyeti tarafından tanınmayacak, sadece Patrikhane’nin, ülkedeki Rumların ruhani lideri olduğu kabul edilecekti. Mübadele sonrasında, Patrikhane’nin söz sahibi olduğu nüfus 12 ada, İstanbul’daki Ortodokslar ve Yunanistan’daki küçük bir azınlıktan ibaretti.
2. Dünya Savaşı sonrasında oluşan iki kutuplu dünya siyasetinde, Ortodoksluk içindeki tartışmalar, sosyalist hükümetlerle ilişkiler ekseninde gelişti. Moskova’daki Rus Ortodoks Kilisesi, dine karşı mesafeli olan Sovyet Rusya yönetimi ile ilişkilerini dengelemek adına “kuklalık” eleştirileriyle karşı karşıya kaldı. Savaş sonrasında, Nazilerin açtığı kiliselerle birkaç büyük kilisenin yeniden ibadet için kullanılmasına izin veren Stalin, Ortodoksluğu kontrol altında tutarak, kilisenin Politbüro amaçlarına hizmet eden bir kurum olarak yaşamasına izin verdi. Bu durum başka bir kilisenin güçlenmesine sebep olacaktı; Rusya Dışındaki Rus Ortodoks Kilisesi.

Çarlık rejiminin yıkılması sonrasında Rusya’dan kaçan, Beyaz Ordu yanlısı Rus din adamları tarafından kurulan bu kilise, diasporada yaşayan sosyalizm karşıtı Rusları bir araya getirmeyi amaçlıyordu. Komünizmin yıkılmasının ardından, 2000 yılında yapılan görüşmelerde son Çar ve ailesi Romanov’lar ve Bolşevik devrimi sırasında öldürülen din adamları için Rus Ortodoks Kilisesi’nin taziye yayımlaması talebinde bulunan Rusya Dışındaki Rus Ortodoks Kilisesi, talebi kabul görünce Moskova Patrikhanesi’ne bağlılığı kabul etti.

Sovyetler Birliği’nin yıkılması Ukrayna Ortodoksluğu’nda da değişimlere sebep oldu. Ukrayna’nın kurulmasının hemen ardından hayata geçen Ukrayna Ortodoks Kilisesi - Kiev Patrikhanesi, tıpkı 1921’de kurulan Ukrayna Otosefal Ortodoks Kilisesi gibi Fener-Rum Patrikhanesi tarafından tanınmayacaktı. Ukrayna ’da yer alan bir başka büyük kilise Ukrayna Ortodoks Kilisesi-Moskova Patrikhanesi ise demir perdenin yıkılması sürecinde 1990’da kurulmuş ve Rus Ortodoks Kilisesi’nin gayri resmi himayesine girmişti.

NATO doğu kilisesinde

Ukrayna’da 2014 yılında başbakan Viktor Yanukoviç’in bir turuncu devrimle görevden alınmasının ardından başlayan çatışmalar sonucu ülkenin kuzeyi Donetsk’teki Rus yanlısı ayrılıkçıların başlattığı silahlı mücadele ve Rusya’nın Kırım’ı işgal etmesi, Karadeniz kıyısındaki ülkede halen devam eden bir iç huzursuzluk ortaya çıkardı. Bunun Ortodoks dünyasına yansımaması da düşünülemezdi. Esasen Karadeniz’deki sular, NATO’nun Rusya sınırında, hem deniz hem de karadaki silahlı gücünü artırmasıyla ısınmıştı. AB yanlısı, Rusya karşıtı kitlelerle, Rusya’ya bağlanmak isteyen kuzeydeki ayrılıkçılar arasında ikiye bölünen Ukrayna’da Ortodoks nüfus da hızla siyasi yaklaşımların etkisi altında kalmaya başladı.

Bölünme

12 Ekim; Kremlin sözcüsü yaptığı açıklamada, Putin’in güvenlik kurmaylarıyla Ukrayna’daki Rus Ortodoks Kilisesi’nin durumu hakkında görüştüğünü açıkladı. Bu diplomatik bir hataydı ve Rusya’nın niyetini belli etmesi açısından da önemliydi. Kastedilen, Ukrayna Ortodoks Kilisesi – Moskova Patrikhanesi’ydi, ama bu kilise Ukrayna Ortodoksluğunun, Rus Ortodoks Kilisesi’ne bağlanmasından çok sonra kurulmuştu. Kilise her ne kadar Moskova’ya yakın olsa da açıklamasında bağımsız olduğunun altını çiziyor ve “ Ukrayna’da hiçbir şekilde Rus kilisesi yoktur” diyordu. Asıl kıyamet 3 gün sonra koptu.

Minsk’te toplanan Rus Ortodoks Kilisesi Kutsal Meclisi’nde Fener-Rum Patrikhanesi ile tüm bağları koparma kararı çıktı. Ertesi gün ise söz Türk Ortodoks Kilisesi’nindi.

Kilise, Bartholemeos ve Patrikhane meclis üyeleri hakkında görev sırasında din hizmetlerinin kötüye kullanmak gerekçesiyle suç duyurusunda bulunuyordu. Bu sürecin uzun vadede, “tarihi” İstanbul’da Hıristiyanlığın yeniden yükseltilme çabaları, Ayasofya’nın ibadete açılması ve Avrasya, NATO çatışması ekseninde yaşanan siyasi-askeri gelişmelerle çok daha önemli bir boyut kazanacak ve bu boyutun merkezinde, İstanbul ve Türkiye Cumhuriyeti yer alıyor. Bu yüzden Türkiye’nin Rusya ile yakınlaşıp, AB ve NATO ile arasına mesafe koyma çabasını, her iki ülkenin güvenlik ve egemenlik endişelerini kapsayan ortak çıkarları içinde değerlendirmek gerekiyor.

Etiketler:

Fener Rum Patrikhanesi, Ukrayna, kilise

Video Haber

Beyaz Saray'da bayraklar yarıya indi

Yeni havalimanının ismi belli oldu

Ünlüler yeni havalimanında

Erdoğan, yeni havalimanında

Bahçeli'den 'Gökçek' açıklaması

Kadın ile şoförün 'kart' tartışması kavga ile bitti

Trump'ın şemsiye ile imtihanı

Beyaz'dan yarışmacıya: Torpil yapıp seni birinci yaparım

Bir soruya yanıt verdi fenomen oldu

"Henüz Kaşıkçı'nın cesedine ulaşılamadı"

En Çok...

okunanlar

1.
Angela Merkel aday olmayacak

2.
Avrupa yaz-kış saati uygulaması hakkında kararını verdi

3.
İstanbul Havalimanı için NYT'de tam sayfa ilan

4.
ABD'den Kaşıkçı açıklaması

5.
Titanik 2 ilk seferini 2022'de yapacak

6.
Financial Times: Cemal Kaşıkçı cinayeti muhalif Arapların tüylerini ürpertti

7.
ABD Dışişleri Bakanı'na yönelik önemli Kaşıkçı iddiası: Kasıtlı olarak dinlemedi

8.
Trump'tan göçmenlere: Ordumuz sizi bekliyor olacak

9.
Putin, Suriye'ye yeni büyükelçi atadı

10.
181 yolcu ile 7 mürettebatlı uçak düştü! Enkaza ulaşıldı

yorumlananlar

1.
181 yolcu ile 7 mürettebatlı uçak düştü! Enkaza ulaşıldı

2.
Finlandiya'daki barda cep telefonu yasağı

3.
Financial Times: Cemal Kaşıkçı cinayeti muhalif Arapların tüylerini ürpertti

4.
Angela Merkel aday olmayacak

5.
Titanik 2 ilk seferini 2022'de yapacak

6.
İklim değişikliği: Atmosferi karbondioksitten temizlemek için 5 ucuz yol

7.
Avrupa yaz-kış saati uygulaması hakkında kararını verdi

8.
Tunus’ta intihar saldırısı: Çok sayıda yaralı var

9.
ABD Dışişleri Bakanı'na yönelik önemli Kaşıkçı iddiası: Kasıtlı olarak dinlemedi

10.
Putin, Suriye'ye yeni büyükelçi atadı

beğenilenler

1.
181 yolcu ile 7 mürettebatlı uçak düştü!…

2.
Finlandiya'daki barda cep telefonu yasağı

3.
Financial Times: Cemal Kaşıkçı cinayeti…

4.
Angela Merkel aday olmayacak

5.
Titanik 2 ilk seferini 2022'de yapacak

6.
İklim değişikliği: Atmosferi karbondioksitten…

7.
Avrupa yaz-kış saati uygulaması hakkında…

8.
Tunus’ta intihar saldırısı: Çok sayıda yaralı var

9.
ABD Dışişleri Bakanı'na yönelik önemli…

10.
Putin, Suriye'ye yeni büyükelçi atadı

Aboneler İçin

1930 yılına kadar
30 Ekim
tarihinde neler olduğunu
görmek için tıklayın

5.349.777 makale

Günlük E-Gazete

E-Gazete

Cumhuriyet Arşivi

Reklam

Künye

İletişim

Yayın İlkeleri

RSS

UYGULAMALAR

iPhone
/
iPad
/
Android

Günlük Gazete Manşetleri

Şans Oyunları

Milli Piyango

Kaydettiklerim

Manşetleri Sitene Ekle

Hava Durumu

Seçimler

GALERİLER

Video Galeri

Foto Galeri

Haber

Yaşam

Kültür-Sanat

Çevre

Gezi

Okurlarımızın eleştiri, öneri ve dileklerini aşağıdaki iletişim bilgilerini
kullanarak okur temsilcisi Güray Öz'e yazmasından büyük mutluluk duyacağız.

İlhan Selçuk'un
Yazıları

21 Haziran 2010 tarihinde yitirdiğimiz Cumhuriyet Gazetesi Başyazarı İlhan Selçuk'un
yazılarından seçmeleri okurlarımızla buluşturuyoruz. Bu köşede aydınlanmanın bilgesi
Selçuk'un günümüze ışık tutan yazılarını bulabileceksiniz.

BÖLÜMLER

Astroloji

Bilim ve Teknoloji

Çalışma Yaşamı

Çevre

Dünya

Eğitim

Ekonomi

Gezi

Kitap

Konser

Kültür-Sanat

Otomobil

Pazar Yazıları

Piyasalar

Sağlık

Sinema

Siyaset

Sokak

Spor

Tiyatro

Türkiye

TV Rehberi

Uzay

Yaşam

Yazı Dizileri

* Şu Anda

Cumhuriyet Kitapları

© 2018 www.yaynet.com.tr